تلاش ترکیه برای احیای نفوذ خود با استفاده از حماس

سقوط دولت اخوان‌المسلمین در مصر، هم برای دولت‌های حامی این دولت، به ویژه ترکیه و هم برای گروه‌های تحت حمایتش‌ از جمله حماس، رویدادی ناگوار ارزیابی شد. اکنون در شرایطی که با آغاز مذاکرات میان فتح و اسرائیلی‌ها، حماس بیش از هر زمانی به متحد نیاز دارد، دولت ترکیه تلاش خود را برای بهره از این موقعیت دوچندان کرده است.

به گزارش «تابناک»، روزنامه «صباح» ترکیه با انتشار مطلبی به بررسی ازسرگیری فرایند گفت‌و‌گوهای صلح میان تشکیلات خودگردان فلسطینی و رژیم اسرائیل ـ که به ابتکار آمریکا انجام گرفت ـ پرداخته و در این میان‌ به طور خاص به جایگاه حماس و تلاش ترکیه برای احیای نفوذ خود در منطقه اشاره کرده است.

این روزنامه اشاره می‌کند که پس از تلاش‌های بسیار، جان کری، وزیر خارجه آمریکا موفق شد رژیم اسرائیل و تشکیلات خودگردان فلسطینی را متقاعد کند که بار دیگر پای میز مذاکره بیایند. با این حال، درباره این که این مذاکرات بتواند به نتیجه‌ای مشخص برسد، چندان جای خوش‌بینی نیست.

با این حال، برخی بر این باورند ‌با وجود همه بدبینی‌ها، این شاید آخرین فرصتی باشد که دو طرف می‌توانند در مذاکره‌ای رو در رو در برابر هم قرار بگیرند. به هر حال، اوضاع خاورمیانه هر روز در حال تغییر است و بی‌ثباتی‌های فراوانی بر اثر مسائل گوناگون در این منطقه وجود دارد.

بنا بر این گزارش، تحولات منطقه‌ای و داخلی‌ به سود رژیم اسرائیل نیست و به همین دلیل،‌ در اوضاع کنونی، مذاکرات صلح در دستور کار دولت نتانیاهو قرار گرفته و حتی این احتمال که وی در مقابل فلسطینی‌ها از خود انعطاف نشان دهد، پدید آمده است.

اما از سوی دیگر، توجه به اوضاع جاری در میان فلسطینی‌ها نیز دارای اهمیت است. در اینجا، مسأله اصلی بر سر‌ نماینده فلسطینی‌ها و مشروعیت تشکیلات خودگردان به ریاست محمود عباس برای ورود به مذاکرات است. با توجه به اختلافات بنیادین موجود میان فتح و حماس، در صورتی که توافقی هم میان عباس و اسرائیلی‌ها ‌شود، احتمالاً تنها در کرانه باختری و توسط فتح اجرایی خواهد شد.

این گزارش می‌افزاید، چنین توافقی بدون حضور حماس پایدار نخواهد بود؛ بنابراین، برای آمریکا و رژیم اسرائیل مهم است که حماس را نیز به پای میز مذاکره کشانده و تلاش کنند رویه این جنبش را در مقابل اسرائیل تغییر دهند. در این شرایط است که ترکیه زمینه را برای نقش آفرینی خوب می‌بیند.

البته باید در این زمینه‌ اشاره کرد که حماس‌ در حقیقت شاخه فلسطینی اخوان المسلمین است؛ بنابراین، تحولات اخیر در منطقه‌ به سود این جنبش نبوده، زیرا بر اثر این تحولات، مهم‌ترین دوست حماس‌(محمد مرسی) دیگر در قاهره در قدرت نیست.

از سوی دیگر، تحولات سوریه نیز بر خلاف محاسبات حماس جریان پیدا کرده است. حماس که به سبب حمایت از شورشیان سوری، پل‌های رابطه خود با ایران و سوریه را تخریب کرده، اکنون احتمالاً به سمت ترکیه متمایل خواهد شد.

بنابراین و در چهارچوب این شرایط، آنکارا فرصت را برای استفاده از حماس مناسب می‌بیند. برای آنکارا که مدتی به سبب تصمیمات نادرست در عرصه سیاست خارجی، به کشوری منزوی در منطقه تبدیل شده، راه احیای نفوذ در منطقه این بار هم از غزه می‌گذرد.

دولتمردان آنکارا بر این باورند که متقاعد کردن حماس برای آمدن پای میز مذاکره، می‌تواند به بالا رفتن وجهه این کشور در سطح منطقه منجر شده، قدرت چانه‌زنی ترکیه را در مقابل رژیم اسرائیل افزایش دهد و بر روابط این کشور با آمریکا نیز اثری مثبت بگذارد؛ بنابراین، احتمالاً دولت ترکیه کارهای آتی خود در سطح منطقه را در این سمت جهت‌دهی خواهد کرد.