چرا باید از برندگان تجارت تحریم‌ها ترسید؟

این روز‌ها فعالان اقتصادی از این گلایه دارند که در پی تحریم کامل خطوط کشتیرانی خارجی برای رفت‌وآمد به بنادر ایران و یکه‌تاز شدن شرکت کشتیرانی جمهوری اسلامی در بازار ایران، این شرکت اقدام به افزایش چشمگیر نرخ‌های خود در‌ یک ماه گذشته کرده است، به گونه‌ای که هزینه حمل یک کانتینر ۲۰ فوت از کشور چین به مقصد ایران را ـ که تا یک ماه پیش ۸۰۰ دلار بود‌ ـ ‌به نرخ‌های ۱۶۰۰ تا۲۰۰۰ دلار رسانده است، حال آن که خطوط کشتیرانی خارجی همین کانتینر را پیش از تحریم هزار دلار حمل می‌کردند و هم‌اکنون نیز از مقصد چین به دوبی هزینه حمل چنین کانتینری ۸۰۰ دلار است.

شاید مسئولان کشتیرانی درباره این ادعا توضیحاتی قانع‌کننده داشته باشند، ولی در نگاه کلان، تحریم‌های اقتصادی جدای از فرصت‌ها و چالش‌هایی که برای اقتصاد هر کشور پدید می‌آورد، فرصتی برای تغییر در شرایط و ساز و کارهای اقتصادی و کسب بهره‌های غیرمشروع است.

به گزارش «تابناک»، در متون دانشگاهی درباره پیامدهای تحریم علیه یک کشور گفته می‌شود که بروز تحریم فرصتی برای بروز مفاسد اقتصادی بزرگ است. واقعیت این است که در زمان تحریم‌ها، کشور مورد تحریم برای مقابله با بخشی از تحریم‌ها، مجبور است‌ از راه‌های غیررسمی برای پیشبرد امور تجاری و اقتصادی خود بهره گیرد.

آن چیزی که به دور زدن تحریم‌ها در خارج از کشور موسوم است، بر پایه شبکه‌ای از مراودات با چهارچوبی با شفافیت کمتر استوار است که امکان بروز فساد در آن وجود دارد. حجم زیاد معاملات خارجی اقتصاد بزرگی مانند ایران در فضای نه چندان شفاف جهانی حتی اگر با درصد کمی خلافکاری همراه باشد، به ارقام بزرگی منجر خواهد شد.

جالب این ‌که پورمحمدی، رئیس سازمان بازرسی در دیدارهای خارجی خود به این نکته اشاره کرده‌ که تحریم‌های یکجانبه و غیرقانونی، سرچشمه بسیاری از فساد‌ها در زمینه پولشویی و عملیات بانکی است و سرمایه‌های ملت‌ها را به جیب متخلفان سرازیر می‌کند.

قاچاقچیان که در دور زدن تحریم‌ها نقش دارند، معدود مقاماتی که فرصت سوءاستفاده از نقایص موجود در نظام اداری برای بهره‌برداری شخصی را دارند و کسانی که حتی از مسائل ایجاد شده در مدیریت ارزی و مالی یک کشور فرصت کسب ثروت را دارند، احتمالا از فرصت تحریم‌ها استقبال می‌کنند؛ بنابراین، نه تمایلی به رفع آن‌ها داشته و نه همراه بقیه ملت با تحریم‌ها مقابله می‌کنند.

شاید این بهره‌برداری‌های سوء به عنوان عارضه جانبی تحریم‌ها تا اندازه‌ای پذیرفته باشد، ولی نمی‌توان انکار کرد که فساد اقتصادی و پول بادآورده معمولا به دیگر حوزه‌های زندگی مردم نیز راه می‌یابد و بعید نیست بر بسیاری از روندهای سیاسی و اجرایی کشور تأثیر بگذارد.

حتی اگر کسی از پیامدهای اقتصادی تحریم‌ها نگرانی ندارد، باید به عواقب و انحرافات بلندمدت ضداجتماعی ناشی از آن توجه کند.