سخنان مشترک و بی‌سابقه رهبران کشورهای بزرگ

این بار نوبت پوتین بود. در سخنرانی مهم چهارشنبه هفته پیش در مورد آینده روسیه، رئیس‌جمهور این کشور به رهبران جهان پیوست که آشکارا از ارزش‌های اخلاقی جامعه و زندگی معنوی مردم کشور سخن می‌گویند.

به گزارش «تابناک» و به نقل از کریستین ساینس مونیتور، وی در سخنان خود برای نمایندگان دومای روسیه گفته است: «سخن گفتن در این مورد برای من دردآور است... اما جامعه روسیه امروز از کمبود ارزش‌های معنوی ـ مهربانی، همدلی و علاقه نسبت به دیگران، حمایت از یکدیگر و یاری رساندن به هم ـ رنج می‌برد؛ این چیزهایی است که ما در تاریخ کشورمان داشته‌ایم و ما را قدرتمند می‌ساخته است».

سخنان پوتین، بازتابی از آن چیزی است که «ون جیابائو»، نخست‌وزیر چین نیز به تازگی درباره آن هشدار داده و گفته بود، «تقویت فرهنگ اخلاقی تأخیر داشته است» و سخنان وی در وعده‌های حزب کمونیست «برای تقویت زندگی معنوی» مردم بازتاب یافته است.

«لی میونگ باک»، رئیس‌جمهور کره جنوبی نیز سال پیش مدعی شد که «همه ملت به فساد کشیده شده است»، در حالی که پراناب موکرجی، رئیس جمهور هند این هفته گفته است، «کشور نیاز دارد برای به دست آوردن دوباره ارزش‌ها و سنت‌های از دست رفته خود در این دوران تلاش کند». همچنین دسامبر گذشته، دیوید کامرون، نخست وزیر انگلیس اعلام کرد: «اگر ما می‌خواهیم در مقابل حرکت تدریجی فروپاشی اخلاقی که در بخشی از کشور و در چند نسل گذشته اتفاق افتاده مقاومت کنیم، باید بر ارزش‌های خود تأکید داشته باشیم».

نکته مهم آن که همه این رهبران افرادی سکولار هستند که برای ورود به دنیای اخلاق ملاحظات خاص خود را دارند و بیان این سخنان از جانب آن‌ها برای متحد کردن مردم کشورشان و نه از جایگاه موعظه اخلاقی است.

گفته می‌شود که پوتین پس از بازگشت به صندلی ریاست‌جمهوری در جستجوی «آرمانی ملی» برای روس‌هاست تا خلا باقی مانده از فروپاشی شوروی سابق را پر کند و در همین راستا نسبت به «رقابت شدید» بر سر ارزش‌ها و تهدید نسبت به حاکمیت ملی، میهن‌دوستی و هویت هشدار داده است. وی در ماه اکتبر به مقامات روسیه دستور داده به دنبال راه‌هایی برای «تقویت مبانی اخلاقی و روحی جامعه روسیه» باشند.

وی تأثیر و نفوذ کلیسای ارتدوکس روسیه را ارتقا داده، خانواده‌ها را تشویق کرده که فرزندان بیشتری داشته باشند و مقابله با مقامات فاسد را آغاز کرده است. وی حتی پیشنهاد نموده، مقاماتی که دارایی خود را به خارج می‌برند، مجازات شوند.

در عین حال، وی پذیرفته است که دولت نمی‌تواند ارزش‌ها را به مردم تحمیل کند و گفته «هر تلاش دولتی برای دخالت در باورهای مردم، نشانه‌ای از اقتدارگرایی است، قطعا مورد نظر ما نیست و ما این راه را دنبال نخواهیم کرد»؛ مانند بسیاری از رهبران دنیا، پوتین هم به راهکاری رسیده که در واقع قائل شدن نقش برای دولت نیست، بلکه انگیزه وی هر چه که باشد، وی انگشت خود را به سوی خود مردم روسیه گرفته که باید کاری برای خود بکنند.

هر چند کریستین ساینس مونیتور نسبت به اهمیت یافتن اخلاقیات و شیوه زندگی در سخنان چندین رهبر مهم جهان حساسیت نشان داده و ضرورت افزایش جمعیت روسیه را مورد تأکید جدی قرار نداده است؛ اما ضرورت تغییر سیاست‌های جمعیتی کشورهای بزرگ دنیا نیز در سخنان مقامات ارشد چین، ایران، ترکیه، روسیه و بعضی کشورهای دیگر اروپایی مشترک است. ریشه این تغییر هر چه باشد، ولی نمی‌توان این مسأله را عادی دانست که بسیاری از کشورهای بزرگ جهان در فاصله زمانی کوتاهی از یکدیگر به دو موضوع جمعیت و وضعیت اخلاقی و شیوه زندگی مردم خود توجهی جدی کرده‌اند.