بخشهاي ويژه نيازمند رسيدگي ويژه مسئولان
تصادفات جادهاي به گفته مدیرکل امور ریاست سازمان پزشکی قانونی ایران در هر ساعت جان ۲.۷ ایرانی را ميگيرد و بخشهاي ويژه بيمارستانها كه آخرين اميد براي زنده نگهداشتن آنها بهشمار ميروند. هرچند آماري از مرگوميرها در اتاقهاي ويژه بيمارستانها در اين روزها در دست نيست اما به گفته «امید مرادیمقدم» دبیر انجمن مراقبتهای ویژه ایران در چند سال گذشته اين آمارها به 50 درصد ميرسد؛ مرگوميرهايي كه بيشتر جوانان را نشانه رفته است. او ميگويد: «بهعلت بالا بودن آمار تصادفات جادهای و حوادثی نظیر سقوط از ارتفاع، غالبا بیماران بستری در بخشهای مراقبتهای ویژه در کشور جوانان هستند.» این در حالی است که بیماران بستری در بخشهای مراقبتهای ویژه در دیگر کشورها اغلب سالمندان هستند. او ميگويد: «بهعلت جوان بودن بیماران بستری در بخشهای مراقبتهای ویژه کشور باید با مدیریت صحیح، این نیروهای جوان را دوباره به جامعه برگرداند.» اما در بخشهاي ويژه بيمارستان نه متخصص به اندازه كافي وجود دارد نه تخت به ميزان لازم. پرستارها هم كه اين روزها بهدليل شرايط كاري نامناسب در حال خارج شدن از كشور هستند. هرچند «سيامك مره صدق» در گفتوگو با تهرانامروز معتقد است كه همهچيز درحالت عادي قرار دارد و تقاضاي يك كشور همسايه براي استخدام 3 هزار پرستار بهرغم اعلام از سوي مسئولان را رد ميكند اما دكتر مراديمقدم ميگويد: «هماکنون مهمترین مشکل در بخشهای مراقبتهای ویژه کمبود پرستار است. آمارهای جهانی وجود یک پرستار برای هر تخت آی.سی.یو را ضروری میداند که این شاخص در مراکز درمانی دانشگاهی حتی در مواردی به یک پرستار به ازای هر 4 تا 5 تخت میرسد که همین موضوع میزان مرگ در بخشهای مراقبتهای ویژه را افزایش داده است.»
اين درحالي است كه به گفته مراديمقدم با اضافه شدن یک پرستار 9درصد میزان مرگ در بخشهای آی.سی.یو کاهش می یابد. اما اگر يك بهيار وظايف يك پرستار را در بخش مر اقبتهاي ويژه بهعهده بگيرد چه برسر مصدومي كه بين مرگ و زندگي دست و پنجه نرم ميكند، ميآيد؟
جابهجايي مرگبار
اما كمبودها در بخشهاي مراقبت ويژه بيمارستانها تنها به كمبود پرستار ختم نميشود. مراديمقدم از کمبود تجهیزات مانیتورینگ و تشخیصی سخن به ميان ميآورد و ميگويد: «حتی المقدور بیماران بستری در این بخش نباید برای انجام کارهای تشخیصی خارج شوند چون جابهجایی مرگومیر را بهطور معناداری افزایش میدهد.» او با اشاره بهوجود 3هزار تخت آی.سی.یو در سراسر کشور ميگويد: «براساس قوانین موجود باید حداقل 10 درصد تختهای بیمارستانی به تختهای مراقبت ویژه اختصاص داشته باشد از این رو به هنگام صدور مجوز برای ساخت هر بیمارستانی باید به این نکته توجه ویژهای شود.» به گفته عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران با توجه به اینکه بیماران نیازمند به مراقبتهای ویژه به بخش آي.سي.يو منتقل میشوند و فراوانی بیماران تروما و مصدومان تصادفی در مقابل 3هزار تخت آی.سی.یو فعال در کشور کافی نیست، او مي گويد: «چون بیماران بستری در بخشهای مراقبتهای ویژه جزو بدحال ترین بیماران هستند از این رو میزان مرگومیر این بخش نسبت به دیگر بخشها به مراتب بیشتر است. همچنین ایجاب میکند با تجهیز بخشهای آی.سی.یو به تجهیزات و نیروي انسانی و کادر مجرب توجه ویژهای به این بخش شود.» دبیر انجمن مراقبتهای ویژه ایران ميگويد: «اعضای تشکیلدهنده بخشهای مراقبتهای ویژه مثلثی شامل فوق تخصصهای مراقبتهای ویژه، کادر مجرب پرستاری و تجهیزات تشخیصی و درمانی تشکیل می دهند که در صورت وجود نقص در هر یک از این اجزا میزان مرگ و میر بهطور معناداری افزایش مییابد.» مرادی مقدم با اشاره به وجود 70 فوق تخصص مراقبتهای ویژه در کشور ميگويد: «در بخشهایی که توسط این افراد اداره میشود میزان مرگومیر بهطرز چشمگیری کاهش یافته است که البته در مرحله دوم متخصصان بیهوشی مدیریت این بخشها را برعهده دارند.»
به گفته او، براساس آمار سالهاي گذشته میزان مرگومیر در بخشهای مراقبتهای ویژه 50 درصد بوده است که البته با اقدامات سالهای اخیر این میزان کاهش یافته است اما هنوز با استانداردها فاصله داریم. او ميگويد: «بخش مراقبتهای ویژه از مهمترین بخشهای هر بیمارستانی به شمار میرود و یک بیمارستان یکصد تختخوابی باید دستکم مجهز به 10 تخت آي.سي.يو باشد.» بخش مراقبتهاي ويژه بيمارستانهاي كشور درحالي اين روزها با كمبود نيروي متخصص و تجهيزات پزشكي دستوپنجه نرم ميكند كه به گفته رئیس مرکز تحقیقات پزشکی قانونی آمار کشته شدگان تصادفات جادهای در طول ۱۰ سال گذشته بیش از آمار کشته شدگان جنگ ایران و عراق بوده است. او ميگويد: «تعداد افراد کشته و مصدوم شده در تصادفات جادهای ۱۰ سال گذشته در ایران بیش از دو میلیون و ۲۲۰ هزار نفر بوده است.»
«دكتر اميرعلي سوادكوهي» رئيس كنگره سراسري مراقبتهاي ويژه هم خواستار تلاش بيشتر وزارت بهداشت براي خروج وضعيت مراقبتهاي ويژه از ركود موجود است. او ميگويد هفتسال از راهاندازي مراقبتهاي ويژه در كشور ميگذرد با اين وجود هنوز بر تعرفهها نظارت خاصي نميشود و اختلاف بسياري ميان تعرفه بخش دولتي و خصوصي وجود دارد. او با تاكيد بر ضرورت تاييد هرچه سريعتر تعرفههاي آي.سي.يو، ميگويد: «سازمانهاي بيمهگر بايد اين تعرفهها را تاييد كنند درغير اين صورت هيچ فلوشيپ آي.سي.يو حاضر به ارائه خدمت نخواهد بود و انتظار ما از وزارت بهداشت پس از گذشت هفت سال در بعد اجرايي و مديريتي بيش از اين است.»
سوادكوهي با اشاره به نبود مديريت واحد در بخش آي.سي.يو در هفت سال گذشته، ميگويد: «اين در حالي است كه آي.سي.يو از بخشهاي حياتي و بحراني محسوب ميشود كه ضعف مديريت در آن جبرانناپذير است.» دكتر «محمدمهدی قیامت» رئیس انجمن بیهوشی و مراقبت های ویژه ایران هم ميگويد:«تعداد تختهاي آي.سي.يو در كشور كافي نبوده و بايد به 20 هزار تخت افزايش يابد.» براساس مصوبههاي وزارت بهداشت، بايد 10 درصد از كل تختهاي بيمارستاني كشور به بخش مراقبتهاي ويژه اختصاص يابد، اما اين مصوبه تاكنون شكل اجرايي به خود نگرفته است. اين درحالي كه بخش مراقبتهاي ويژه در بيمارستانها، قلب يك مجموعه درماني به حساب ميآيد كه كوچكترين نقص يا كمبود در آن، حكم بازي با جــان بيمار در حال مرگ را دارد، اما نظام سلامت كشور طي سالها نتوانسته است مشكل كمبود تخت مراقبتهاي ويژه را حل كند.علاوه بر مشكلات كمبود تخت وتجهيزات پزشكي، اين بخشها به آرامي از پرستاران هم خالي ميشود تا مرگومير در آنها كه تا پيش از اين به 50درصد مي رسيد به آمار فاجعهبارتري برسد.
این مطلب بار نخست در روزنامه تهران امروز منتشر شده است.
