معتبرترين نسخه بيدل، به ايران رسيد
شاعر و مدير مركز تحقيقات زبان فارسي دهلي نو، از جمعآوري قديميترين و معتبرترين نسخ بيدل در هندوستان خبر داد و گفت كه سيدي اين نسخ را كه در ميان آنها، بسياري از غزلهاي چاپ نشده بيدل را ميتوان ديد و برخي از آنها به خط خود بيدل است، به ايران فرستاده است.
قزوه در گفتوگو با فارس، درباره كنگره بينالمللي عرس بيدل كه امروز در تهران گشايش يافت، اظهار داشت: اين كنگره كه بيش از ده تن از استادان هندي و بيدل پژوهان در آن حضور دارند، يكي از بزرگترين عرسهايي است كه در دهههاي اخير در جهان براي بيدل بر پا شده است.
وي درباره نسخههاي خطي بيدل در هند، افزود: در مدت يك سالي كه در هند هستم با سفر به كتابخانههاي مهم هند و سخنراني در آنها و با انتشار فصلنامه قند پارسي ويژه بيدل دهلوي در پانصد صفحه و برپايي انجمن ادبي بيدل كه هفت جلسه ماهانه آن برگزار شده است، توانستهام بهترين و قديميترين و معتبرترين نسخ بيدل در هندوستان را جمعآوري كنم. تصوير اين نسخ در همين چند ماه اخير تهيه شده و هم اكنون در اختيار محققان ايراني قرار گرفته است.
قزوه با بيان اينكه نسخههاي كليات بيدل از سه كتابخانه مهم خدابخش، رامپور و مولانا آزاد عليگر و نسخ فراوان ديگري كه در اختيار ديگر محقق ايراني است تهيه شده، افزود: كار تدوين كليات بيدل آغاز شده است كه در اين ميان، كوشش انجمن بيدل در هند و كانون ادبيات ايران همچنين پژوهشهاي دكتر سيد حسن حسيني انكارناشدني است، به ويژه روايت بيدل از زبان حسيني كه يكي از درستترين و سالمترين روايتهاست و اين نشان ميدهد كه بيدل، بيش از همه به زبان فارسي تعلق دارد.
اين شاعر تأكيد كرد: برپايي منظم سه برنامه عرس بيدل در سه سال گذشته، يك رويداد مهم و مبارك است و در همين يكي دو سال اخير، كار بيدلپژوهي در ايران، بسيار جديتر از گذشته دنبال ميشود. هرچند برخي از كتابها و كتابسازيها نيز ادامه دارد و متأسفانه، به تازگي ديوان دوجلدي با بازخواني و مثلا ويرايش تازهاي ديدم كه انتشارات سنايي آن را چاپ كرده كه حتي نام خال محمد خسته و خليلالله خليلي را نادرست نوشته و بسياري از ابيات را به جاي ويرايش، غلط نوشته و حتي حذف كرده است.
قزوه با بيان اينكه در اين آشفته بازار، تشكيل انجمن بيدل پژوهي يك ضرورت است، گفت: خوشبختانه در ايران استاداني چون شفيعي كدكني، معلم دامغاني، هادي سعيدي كياسري، محمدكاظم كاظمي، مرتضي اميري اسفندقه، يوسفعلي ميرشكاك، آهي، عبدالرضا موسوي، سعيد يوسفنيا و... حضور دارند و اين نسخهها را بنده به سفارش دكتر شفيعي كدكني تهيه كردهام و گمان ميكنم وقت آن رسيده تا با همكاري اين عزيزان در ايران كاري جدي درباره بيدل انجام بدهيم.
وي افزود: هرچند نسخه كابل نيز كاستيهايي دارد، اما از انصاف نبايد گذشت كه در نوع خود و در زمان خود كاري ارزشمند و ستودني بوده است. البته به تازگي استاد عزيزم جناب گرمارودي نيز تمايل داشتند تا گزيدهاي از بيدل منتشر كنند كه نسخهاي برايشان فرستادم، اما فرستادن نسخه براي كساني كه تاكنون امتحان خوبي ندادهاند، نه تنها كمكي به بيدلپژوهي نميكند كه حتي ممكن است نتايج معكوسي داشته باشد.
شاعر و مدير مركز تحقيقات زبان فارسي دهلي نو گفت: در اين ميان، نسخه رامپور ارزش بالايي دارد و به سفارش آقاي خواجه پيري كه از قديميترين كتابشناسان هند است، تصميم دارم با مقدمه و پژوهشي اين كتاب را در ايران به شكل فاكسيميل به چاپ برسانم. در اين نسخه، بسياري از غزلهاي چاپ نشده، بيدل را ميتوان ديد و برخي از آنها به خط خود بيدل است.
وي اضافه كرد: اين نسخه دو سال پيش از فوت بيدل و زير نظر خودش كتابت شده است. نسخ ديگر در زمان زندگي بيدل و ده سال پيش از فوت اوست كه به گمانم اين نسخه به ايران هم رسيده است.
قزوه گفت: نسخه ديگر متعلق به كتابخانه پتناست كه يك سال پس از فوت بيدل كتابتش آغاز شده و اين نسخهها را خودم از نزديك ديدهام و از روي آن سي دي تهيه شده است. هر سه نسخه كتابتش توسط محمد وارث صديقي بوده كه از كاتبان مشهور قرن دوازدهم بوده است.
مدير مركز تحقيقات زبان فارسي دهلينو در پايان اين گفتوگو گفت: سيدي اين نسخ را هفته پيش به ايران فرستادم.
