فاطمه راكعي: به شعر زنان اميد زيادي دارم

فاطمه راكعي در ارزيابي خود از وضعيت ادبيات در سالي كه گذشت، گفت: به شعر زنان اميد زيادي دارم و شعر زنان امروز هم‌پاي ادبيات داستاني است.

اين شاعر در گفت‌وگو با ايسنا در ارزيابي از وضعيت ادبيات در سال 90، عنوان كرد: من به روند شعر امروز خوشبين هستم و تجربه‌هايي كه در اين حيطه از جوان‌ترها مي‌بينم، با توجه به بسط و گسترش سيستم‌هاي ارتباطي و منابعي كه به راحتي براي مطالعه دارند و تئوري‌هاي جديد مبتني بر ديدگاه‌هاي علمي نوين در زمينه‌ي هرمنوتيك و نقد نو،‌ دريچه‌هاي جديدي را به سوي شاعران كشور كه استعداد لازم را در اين زمينه دارند و مي‌توانند به غناي آثارشان اضافه كنند،‌ گشوده است.

او در ادامه افزود: ما شعرهاي خوبي را در سال‌هاي اخير و سالي كه گذشت، از شاعران ديديم كه از نظر شعريت و صرف نظر از اين‌كه چه محتوايي دارند، شعرها عموما شعرهاي خوبي بود. برخي از اين شعرها معني‌گرا هستند و پوچ‌گرايي آن‌ها كم است و اگر كساني هم شعر‌هاي پوچ‌گر را تجربه مي‌كنند، شعرشان خريداري ندارد.

راكعي گفت: شعر به عنوان كلام هنري به معني نو ديدن و نو نوشتن و كشف جديد و گذر از عادت است و نگاه ديگرگونه‌اي را به جهان هستي دارد كه اين نگاه تكراري نيست. كشف لحظه‌هاي ناب و فكرهاي نو و نگاه استعاري به مسائل سبب شده كه اين روزها شعرهاي بسيار خوبي منتشر شود.

او همچنين درباره‌ي عملكرد جايزه‌هاي ادبي در سالي گذشت، گفت:‌ بايد به رأي جايزه‌هاي ادبي احترام گذاشته شود و اگر داوران آن‌ها شعرشناس هستند و تا كنون آثاري را داشته‌اند و جامعه آن‌ها را قبول دارند، بايد رأي آن‌ها را قبول كرد. اين جوايز و جشنواره‌هاي متعدد هركدام اهداف و سلايق خودشان را دنبال مي‌كنند. من به سليقه‌هاي مختلف احترام مي‌گذارم. ما جوايز مختلفي داريم و به نظرم، اگر به كتاب‌هايي كه در اين جوايز انتخاب شده‌اند، نگاه كرد، مي‌توان آن‌ها را برآيندي از جريان‌ شعري دانست. من برخي از اين شعرها را خوب‌تر مي‌دانم و با سليقه‌ي شخصي من موافق‌اند.

اين شاعر سپس درباره‌ي شعر زنان عنوان كرد:‌ من به شعر زنان اميد زيادي دارم. رمان و قصه‌ي زنان در دهه‌هاي اخير تحولات زيادي داشته و فروش بسيار زيادي را براي برخي از كتاب‌ها به دنبال داشته است. برخي كتاب‌ها با ديدگاه‌هاي فمينيستي نوشته شده كه برخي از آن‌ها راديكال است و برخي هم در چارچوب ايران اسلامي نوشته شده است. ادبيات زنان در يكي دو دهه‌ي اخير بسيار پيشرفت كرده است. شايد پيش‌تر مي‌گفتيم شعر زنان به پاي رمان و ادبيات داستاني نرسيده؛ اما اخيرا شعرهايي مي‌بينيم كه زنان آن‌ها را مي‌گويند، در چارچوب فرهنگ خودمان نوشته شده، زن‌مدارانه است و شعري است كه اعتراض به وضعيت امروز و انتقادي است و مي‌شود آن را هم‌پاي رمان و ادبيات داستاني دانست.

او در ادامه افزود: برخوردهايي كه با زنان در برخي از خانواده‌ها مي‌شود و مظلوميت تاريخي كه در كشور ما و در جهان دارند، در برخي از اين شعرها مورد توجه قرار گرفته و مايه‌ي شعري و شعريت در اين شعرها پررنگ است. من اميدوارم در سومين همايش «صد سال كارنامه‌ي زنان فارسي‌سرا» بتوانيم به شعر زنان جوان امروز بپردازيم.

راكعي در پاسخ به اين سؤال كه جاي چه مسائلي را در شعر امروز خالي مي‌بيند، تصريح كرد: من معتقدم نمي‌شود به شعر دستور داد. شعر برآيند حس و نگاه شاعرانه به هستي و زندگي و جامعه است و شاعر وقتي از چيزي از اعماق متأثر شود، درباره‌ي آن مي‌نويسد. شايد جشنواره‌اي فراخوان دهد و موضوعي ارائه دهد؛ اما من خودم معتقدم كه اين فقط اطلاع دادن به شاعران است كه اگر شعري در زمينه‌ي مشخصي دارند و سروده‌اند، به اين جشنواره بفرستند. من به شعر به عنوان صميمي‌ترين‌، عاشقانه‌ترين و خالصانه‌ترين درگيري ذهني شاعر با پديده‌ها و مسائل شخصي نگاه مي‌كنم و معتقدم شاعران ما شعرهاي خوبي با محتوايي ديني‌ و انقلابي سروده‌اند. ما خودمان به عنوان شاعران انقلاب اسلامي كه از سرايندگان اين نوع شعر بوديم، معتقديم هنوز هم اين نوع شعر ادامه دارد و شعرهاي خوبي را مي‌توان در اين زمينه پيدا كرد؛ شعرهايي كه از درون افراد مي‌جوشد؛ نه شعري كه به آن شعر دولتي مي‌گويند.

او در ادامه با اشاره به شعر دفاع مقدس گفت:‌ ما شايد اكنون شعر جنگ بگوييم؛ اما شعر ما شعر صلح است. ما در زمان جنگ هم اگر شعر گفتيم، براي جنگ تحميلي شعر گفتيم.

فاطمه راكعي همچنين درباره‌ي پذيرش ديدگاه‌هاي مختلف شعري گفت: شايد من شعرهاي راديكال فمينيستي را نپذيرم؛ اما نمي‌توانم بگويم كه شعر خانمي كه من محتوايش را نمي‌پسندم، شعر نيست. ممكن است نظر او برخلاف اكثريت باشد؛ اما ما نمي‌توانيم بگوييم او شاعر نيست و از عرصه‌ي شعر بيرون است. شعر را بايد صدايي بدانيم كه شاعران هرچه را بخواهند، مي‌توانند در آن بگويند. عرصه در فرهنگ نبايد تنگ گرفته شود و همه‌ي شاعران بايد حرف خودشان را بزنند؛ مگر مرزهاي اخلاقي را درنوردند. شاعر و هنرمند واقعي خودش تعهد اجتماعي دارد و سانسوري را كه بيروني باشد، قبول ندارم. اما اين را ‌كه حرمت‌هاي اجتماعي شكسته نشود و به ايده‌هاي اصلي ضربه نزنند، مي‌پذيرم.

او در ادامه عنوان كرد: من به آينده‌ي شعر ايران خيلي اميدوارم و هر روز اين اميدواري با ديدن آثار زيبا و پرمحتوا بيش‌تر مي‌شود.