هند میزبان 33 درصد از فقرای جهان
یکی از بزرگترین مشکلات اقتصادی در کشور هند نرخ بالای فقر است. طبق گزارش ارائه شده توسط صندوق بینالمللی پول در سال گذشته میلادی 25 درصد از مردم این کشور زیر خط فقر مطلق زندگی میکردند که با رشد قیمت مواد غذایی و رشد قیمت سوخت در سال 2008 میلادی بر شمار آنان اضافه شد.
به نوشته کارگزاران، البته دولتمردان هندی در عرض دو دهه اخیر تلاشهای زیادی برای حل مشکل فقر کردند که تا اندازهای هم موفق بودند ولی برای حل کامل این معضل راه درازی در پیش است. آمارها نشان میدهد در سال 1990 میلادی 3/33 درصد از مردم هند با درآمدی کمتر از یک دلار در روز امرار معاش میکردند ولی در سال 2007 میلادی و با کمک حمایتهای دولت و برنامههای مبارزه با فقر در این سرزمین تنها 25 درصد از مردم این وضعیت را داشتند. همانطور که میدانید کسب یک دلار در روز که از طرف بانک جهانی، خط فقر مطلق معرفی شده بود برای شرایط کنونی اقتصاد دنیا مناسب نیست. بانک جهانی خط فقر مطلق تازه را کسب 25/1 دلار در هر روز و خط فقر را کسب دو دلار در هر روز میداند. طبق برآورد تازه بانک جهانی خط فقر مطلق به معنای کسب 25/1 دلار در هر روز است. با در نظر گرفتن این مبلغ هماکنون 6/41 درصد از جمعیت هند معادل 456 میلیون نفر زیر خط فقر هستند. در سال 1981 میلادی 60 درصد از ساکنان هند درآمدی کمتر از 25/1 دلار در هر روز داشتند. طبق آمارهای تازه 828 میلیون نفر از ساکنان هند یعنی معادل 6/75 درصد از آنها در روز کمتر از 2 دلار درآمد دارند در حالیکه 72 درصد از ساکنان قاره آفریقا با کمتر از 2 دلار در روز زندگی میکنند. بانک جهانی اعلام کرده است 33 درصد از فقرای جهان در هند زندگی میکنند و این رکوردی تازه و البته منفی برای کشور هند است. کشوری که بسیاری آن را امید آینده اقتصاد دنیا میدانند. اغلب فقرای هندی کسانی هستند که یا امکان کار کردن ندارند یا اینکه درآمد بسیار کمی در ازای کار کردن خود دریافت میکنند. از طرفی بزرگ بودن خانوادههای این کشور و شاغل بودن شمار اندکی از زنان هندی یکی دیگر از دلایلی است که برای رشد فزاینده فقر در این کشور ذکر میشود.
به هر حال مشکل فقر در کشور هند به اندازهای بزرگ بوده و هست که از سال 1950 میلادی تاکنون دولتمردان این سرزمین راهکارهای مختلفی برای حل آن به کار بستند. این راهکارها و برنامهها تا اندازه زیادی سبب کاهش فقر در کشور شد ولی از آنجا که توزیع درآمد در این سرزمین بسیار ناعادلانه است نمیتوان این طرحها را کاملا موفق ارزیابی کرد. برنامههایی که در عرض 60 سال اخیر در کشور هند اجرا شده است را میتوان در قالب چند طرح مشخص معرفی کرد.
اول برنامه غذا برای کار که با هدف کاهش سوءتغذیه در میان مردم این کشور بود. «برنامه اشتغال روستاییان در روستاها» که در دهه 1980 میلادی اجرا شد و از سرازیر شدن خیل عظیم روستاییان به منظور پیدا کردن کار و کسب درآمد به شهرها جلوگیری کرد. هدف این برنامه استفاده از نیروهای بیکار روستایی برای ارتقای سطح زیرساختهای مناطق روستایی و ایجاد داراییهای مولد بود. آخرین برنامه مورد استفاده توسط دولت هند در اوت سال 2005 میلادی اجرا شد. طبق این برنامه که توسط پارلمان هند تصویب شده بود و «پرداخت تضمینی اشتغال روستایی» نام داشت به هر یک از روستاییان معادل 100 روز حداقل دستمزد داده میشد.
این مبلغ به تمامی ساکنان روستاهای 200 ایالت هند اعطا و بزرگترین و پرهزینهترین برنامه مبارزه با فقر در کشور هند شناخته شد. البته تاثیر اجرای این برنامه هنوز به صورت قطعی مشخص نیست ولی این طرح منتقدان زیادی داشت و شمار زیادی از دستاندرکاران سیاسی و اقتصادی هند به دلیل فشار مالی زیاد آن بر دولت با اجرای طرح مخالفت کردند. طرحهای مبارزه با فقر در هند برای کاهش مشکل بزرگ این سرزمین یعنی فقر سبب شد تا فشارهای جامعه جهانی برای کاهش یارانههای کشاورزی یا تنزل شمار شاغلان در بخش کشاورزی برای دولت این کشور غیرقابل اجرا باشد زیرا اولین نتیجه اجرای این طرحها که در دنیا به عنوان طرحهای اصلاح اقتصادی شناخته شده است رشد شمار بیکاران است. هرچند که ممکن است این بیکاری موقتی باشد و افرادی که در اثر تعدیل نیرو در کشاورزی بیکار شدهاند جذب بخشهای صنعتی و خدماتی شوند.
به هر حال یکی دیگر از مسائلی كه خود سبب رشد فقر در کشور هند شده، بیکاری است. بیکاری در کشور هند به دلیل ناکافی بودن مهارتهای افراد برای تصاحب شغلهاست. الن گاستیک یکی از اقتصاددانان مرکز مالی مورگان استنلی در مورد بیکاران هندی میگوید: «اقتصاد هند با سرعت زیادی رشد میکند و فرصتهای شغلی زیادی در این کشور وجود دارد. بنابراین بیکاری در این کشور به دلیل عدموجود فضای کاری نیست بلکه به دلیل نامناسب و ناکافی بودن توانمندیهای افراد در تصاحب مشاغل است. در چنین شرایطی باید سرمایهگذاری برای افزایش مهارتها انجام شود. «دولت هند در سالهای اخیر برنامهای دیگر را نیز با هدف کاهش همزمان فقر و بیکاری انجام داده است. این برنامه ارائه وامهای بلندمدت با بهره کم به متقاضیان آغاز مشاغل کوچک است. از طرف دیگر تامین بودجه لازم برای کارگران برای شرکت در کلاسهای آموزشی و مهارتآموزی یکی دیگر از کارهایی است که برای کاهش فقر و بیکاری در این کشور اجرا میشود. البته هند در مقایسه با دیگر کشورهای آسیایی مردمی تحصیلكرده دارد.
اغلب افراد تحصیلكرده چینی در پستهای بالای این کشور مشغول هستند و برخی نیز برای کار به کشورهای دیگر از جمله امارات متحده عربی اعزام شدهاند. هند بیشترین شمار نیروهای کار در کشورهای حوزه خلیجفارس را دارد. مهارت بالای این تحصیلكردگان هندی در کنار تقاضای پایین آنها برای دستمزد سبب شده است تا شمار زیادی از کشورهای جهان خواهان بهکارگیری این افراد باشند. به هر حال مسئله بیکاری در هند به این قشر مرتبط نیست. در هند افراد تحصیلكرده یا کسانی که مهارتهای فنی بالایی دارند میتوانند به راحتی کار کنند. البته سطح دستمزدها در این کشور پایین است و همین مسئله سبب رشد فقر شده است.
