فرزندان معتادان را نوازش کنید
کم نیستند کودکان و نوجوانانی که گرفتار بیماری اعتیاد والدینشان هستند. آن هایی که از حق درست تربیت شدن، تغذیه مناسب، بهداشت و درس خواندن محرومند و بار ها مورد کودک آزاری از طریق والدینشان قرار می گیرند و از حقوق ابتدایی خود بی اطلاعند.
محمود رجبی، "روانشناس" در خصوص تاثیر اعتیاد والدین بر فرزندان به "تابناک" می گوید: اعتیاد، علاوه بر یک سری آثار منفی که بر خود فرد معتاد می گذارد، معمولا خانواده را نیز با فشارهای روحي و صدمات مالی مواجه می کند. معتادان اغلب انسان هایی بی ثبات هستند و با رفتار هایی چون نقل مکان متعدد از خانه، زندگي خانواده را مغشوش مي کنند. این بیماران در برخورد با مشکلات در بيشتر مواقع توجه به خانواده را از دست می دهند. کودکان خانواده های معتاد در خانه ای بزرگ می شوند که بدرفتاری، طرد و بی توجهی در آن از جمله امور روزمره است و از این رو دچار آسیب هایی جدی در زندگی خود می شوند. کودک آزاری از جمله موارد شایع در خانواده هایی است که هر دوی والدین دچار اعتیاد هستند.
به علت این که این کودکان و نوجوانان زیر دست والدینی فاقد صلاحیت های والدینی رشد می یابند، اغلب در درس ها موفق نیستند و قوانین اجتماعی را رعایت نکرده و روابط اجتماعی مناسبی ندارند. همچنین شمار زیادی از این کودکان دچار مشکلاتی چون اضطراب، افسردگی، خود کم بینی، لجاجت ( در مقابل والدین، معلمین و دیگر بزرگتر ها) و حتی ایدز هستند.
رجبی ادامه می دهد: گاهی والدین معتاد از نگهداری از فرزندان خود باز می مانند و مادر بزرگ و پدربزرگ، نگهداری و تربیت آن ها را به عهده می گیرند. اما آن ها همان کسانی هستند که با روش تربیتی ناصحیح خود، فرزندانشان را به اعتیاد سوق داده بودند و حالا همان روش تربیتی را درباره نوه های خود اجرا می کنند.
کمک به فرزندان معتادان
واضح است که فرزندان معتادان به حمایت نیاز دارند. برخی از ما در فامیل، یا همسایگی خود کودک یا نوجوانی را می بینیم که در چنین شرایطی زندگی می کند و تصمیم می گیریم که به او کمک کنیم تا بخشی از مشکلات خود را حل کند.
فاطمه رستمی،"روانشناس"، در خصوص آن چه که برای این کودکان و نوجوانان پیش می آید و این که ما چه کارهایی می توانیم برایشان انجام دهیم به "تابناک" می گوید:
بارها والدین معتاد به فرزندشان قول می دهند که اعتیاد خود را کنار گذارند و این گونه نور امیدی در نوجوان به وجود می آید اما هر بار این امید به ناامیدی مبدل می شود و این امر تاثیری منفی بر روحیه نوجوان می گذارد. امید فرزندان به ترک اعتیاد والدین و دل خوش کردن به قول های آن ها مبنی بر ترک مواد مخدر در اکثر موارد نتیجه ای جز یاس ندارد. درچنین شرایطی فرزندان خود را به خاطر این که نتوانسته اند والدینشان را ترک دهند مقصر می دانند.
رستمی می گوید: کودکان و نوجوانانی که دوست دارند والدینشان اعتیاد را کنار گذارند شروع به نصیحت کردن آن ها می کنند و سعی می کنند توجه بیشتری به آن ها داشته باشند تا مشکلاتشان را حل کنند. همچنین ممکن است یک زندگی خیالی برای خود بسازند و زندگی خود را آن گونه که آرزو می کنند برای دیگران تعریف کنند.
اغلب فرزندان دوست ندارند که درباره اشتباهات و ضعف های والدین آن ها به طور مستقیم با آن ها صحبت شود. پس نباید این کار را کرد چرا که این امر ممکن است با واکنش تدافعی آن ها مواجه شود و آن زمان دیگر پای صحبت های شما نمی نشینند. پس بهتر است تا به طور غیر مستقیم درباره رفتار های طبیعی یک معتاد و راه های مقابله با مشکلاتی که پیش می آورند صحبت کنید و اسمی از والدین آن ها در کلامتان نبرید.
کودکان اغلب از حقوق انسانی خود مطلع نیستند و نمی دانند که چه نوع تنبیه هایی حق آن ها نیست. اگر نشانه های کودک آزاری را در آن ها می بینید باید برایشان توضیح دهید که چه نوع رفتار هایی از سوی والدین، با حقوق کودکان در تضاد است. اگر می خواهید به آن ها کمک کنید باید به این کودکان یا نوجوانان بگویید که کودکانی که مورد آزار قرار می گیرند می توانند با چه سازمان هایی تماس بگیرند و شماره های آن ها را به او بدهید. اگرچه بهتر است به آن ها یاد دهید که کودکانی که مورد آزار قرار می گیرند باید با یکی از بزرگتر هایشان مثل معلم یا عمو و خاله خود صحبت کنند.
رستمی می گوید: اگر می خواهید به فرزندان معتادان کمک کنید سعی کنید تا تعریف درستی از اعتیاد برای آن ها ارائه دهید و آن ها را با آن چه که برای مهم ترین افراد زندگیشان پیش آمده آشنا کنید. اگر از شما سوال پرسیدند سعی کنید تا در کوتاه ترین الفاظ ، روشن ترین پاسخ ها را به آن ها ارائه دهید و تا هر جا که سوال داشتند، کمکشان کنید تا بهترین جواب ها را دریافت کنند. برایشان شرح دهید که اعتیاد نوعی بیماری است که می تواند درمان شود و بگویید که چه متخصصانی می توانند این بیماری را درمان کنند و چگونه این کار انجام می شود.
بدون آن که آن ها را بدبخت بدانید، تشویقشان کنید که حس خودشان را از زندگیشان بازگو کنند. کودکان و نوجوانانی که با سوء مصرف مواد مخدر در خانواده های خود مواجه هستند اگر بتوانند با کسی درباره احساسشان صحبت کنند، شانس بزرگی را به دست آورده اند. در چنین شرایطی آن ها با کسی که به او اعتماد کرده اند هم صحبت می شوند و از راهنمایی های او استفاده می کنند. بنابراین به آن ها کمک کنید که بتوانند شخصی مورد اعتماد که می تواند به آن ها کمک کند را پیدا کنند تا با او صحبت کنند.
وی ادامه می دهد: برخی از کودکان و نوجوانان خود را در اعتیاد والدینشان مقصر می دانند. اگر می خواهید کمکشان کنید برایشان توضیح دهید که بروز این بیماری تقصیر آن ها نبوده و آن ها هیچ کاری برای جلوگیری از ابتلای والدینشان به این بیماری نمی توانستند انجام دهند.
از سوی دیگر، روند درمان اعتیاد یک روند طولانی است و اغلب فرزندان دچار تردید به نتیجه درمان هستند و از این بابت دچار اضطراب می شوند. اگر می خواهید به آن ها کمک کنید برایشان توضیح دهید که روند درمان این بیماری طولانی است. زندگی با والدین معتاد به نظر غیرقابل تحمل می آید اما اغلب این کودکان و نوجوانان با عشق و صبوری سعی دارند تا این سختی ها را تحمل و مدیریت کنند.
شما باید به این کودکان و نوجوانان یاد دهید که از خود مراقبت کنند. آن ها چاره ای ندارند جز این که زود تر از هم سن و سال های خود بزرگ شوند و از خود محافظت کنند. نوع غذایی که باید بخورند و نحوه جلوگیری از سوء تغذیه را یادشان دهید. اگر پولی به آن ها می دهید نگهداری پول ها دور از دسترس والدین و مدیریت خرید را نیز به آن ها یاد دهید و البته گاهی آن ها را نوازش کنید تا لذت نوازش شدن را نیز بچشند.
