روسيه چه نقشه اي در سر دارد؟

سرويس بين الملل ـ در حالي روسيه طرحي را به نام استراتژي «گام به گام» براي حل پرونده هسته اي ايران را به مقامات آمريكايي ارایه كرده است كه مقامات ايراني، هيچ آگاهی از محتواي آن نداشته و تا كنون موضع گيري هم در اين زمينه از خود نشان نداده اند.

به گزارش «تابناك»، «سرگئي لاوروف»، وزير خارجه روسيه اين طرح را به همتاي آمريكايي خود در راستاي تعامل موثر با ايران ارایه كرده و هيلاري كلينتون نيز با استقبال از اين طرح، گفته است كه كارشناساني را از آمريكا براي صحبت درباره اين طرح و انجام مذاكراتي به روسيه رهسپار خواهد كرد.

بنا بر اين طرح، جمهوري اسلامي ايران در چهارچوب يك جدول زماني مشخص به پرسش هایي كه آژانس بين المللي انرژي اتمي درباره برنامه هسته اي ايران دارد، پاسخ خواهد داد و در صورتي كه پاسخ هاي ايران قانع كننده تشخيص داده شود، بسته هاي تشويقي براي تهران در نظر گرفته مي شود. در اين طرح، توقف تحريم هاي بين المللي يا كاهش اقدام تنبيهي به عنوان تشويق هاي غرب در صورت اظهار رضايت از پاسخ هاي تهران معرفي شده اند.

همچنين بر پایه اين طرح، پرسش های آژانس از جمهوري اسلامي ايران از پرسش های ساده آغاز و به پرسش های سخت منتهي خواهد شد.

بنا بر اين گزارش، تا کنون جزیيات بيشتري از اين طرح منتشر نشده است؛ طرحي كه دست اندركاران سياست خارجي ايران تاكنون به آن واكنشي نشان نداده و تنها علاءالدين بروجردي، رئيس كميسيون سياست خارجي مجلس به تلويح به انتقاد از اين طرح پرداخته و گفته است كه اين طرح در واقع بازگشت به پله اول است، چرا كه ايران در همان آغاز، به پرسش های آژانس در اين زمينه پاسخ داده و مرور پاسخ هاي ايران براي غرب، خالي از لطف نخواهد بود.

اما در اين ميان چند نكته قابل توجه است:

نخست اينكه در اين طرح تاكنون مشخص نشده است كه اگر غرب از پاسخ هاي ايران اظهار رضايت نكرد، غرب چه واكنشي نشان خواهد داد! آيا روسيه هم همراه غرب تحريم هاي عليه ايران را تقويت خواهد كرد؟ آيا اين طرح زمينه ساز اجماعي جهاني عليه ايران با بهانه پرونده هسته اي كشورمان نخواهد شد؟

دوم اينكه اصولا اظهار رضايت غرب همان اظهار رضايت آژانس خواهد بود يا نه مسائل ديگري در اين زمينه دخيل خواهند بود؟ اگر قرار بود كه غرب با پاسخ هاي ايران قانع شود كه در اين سال ها قانع شده بود، پس اين طرح چه نكته جديدي را ارایه خواهد داد؟

سوم اينكه اگر برای نمونه، غرب ده پرسش درباره پرونده هسته اي ايران مطرح كند و ايران به هشت سوال پاسخ مورد رضايت غرب را بدهد، آيا دو پرسش باقي مانده محوريت پيدا نخواهد كرد و دوباره ابزاري براي اعمال تحريم هاي بيشتر نخواهد بود؟ آيا پاسخ به پرسش های غرب به صورت يك كل يكپارچه خواهد بود؟  

و سرانجام اينكه مشخص نيست، طرحي كه قرار است يك طرف آن كشورمان باشد، اساسا با مشاركت ايران و با در نظر گرفتن منافع ايران طراحي شده و يا تنها طرحي بر پایه مناسبات قدرت هاي جهاني و حتي بر پایه مناسبات و جنگ قدرت پوتين و مدودف در روسيه است؟ نزاع قدرتي كه اكنون در روسيه بالا گرفته و در روزهاي آينده پرده هاي بيشتري از اين نزاع برداشته خواهد شد.

البته این طرح، زواياي پنهان مثبت و منفي ديگري نيز دارد كه تا جزیيات دقيق آن مشخص نشود، تحليل و بررسي آن ممكن نخواهد شد؛ بنابراین، شايسته است دست اندركاران سياست خارجي كشور، از جمله وزارت خارجه، شوراي امنيت ملي و كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس در ارتباط با طرف روسي از جزیيات آن آگاه شوند تا پیش از اينكه اين طرح جديد هم به چالشي نوين براي سياست خارجي كشور تبديل شود، از پتانسيل آن براي تأمين حداكثري منافع ملي استفاده شود و نكات منفي آن زدوده شود.