آمپولهای لاغری از اثربخشی تا فاجعه
به گزارش تابناک به نقل از اطلاعات، آمپولهای لاغری راهحل سریع یا معجزهآسا برای کاهش وزن نیستند، اما میتوانند در کنار تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم به کنترل اشتها و کاهش دریافت کالری کمک کنند
آگونیستهای ۱ ـ GLP دستهای از داروها هستند که در ابتدا برای کمک به کنترل قند خون در افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ توسعه یافتند. بعدها مشخص شد برخی از این داروها میتوانند به کاهش وزن و درمان چاقی نیز کمک کنند. بیشتر این داروها به صورت تزریقی استفاده میشوند و به همین دلیل در میان مردم با عنوان «آمپولهای لاغری» شناخته میشوند. تزریق معمولا در بافت چربی زیر پوست انجام میشود.
این داروها با تقلید عملکرد هورمون ۱ ـ GLP عمل میکنند؛ هورمونی که به تنظیم قند خون، کاهش سرعت تخلیه معده و افزایش احساس سیری کمک میکند. در نتیجه فرد دیرتر گرسنه میشود و ممکن است کالری کمتری دریافت کند. سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نخستین داروی این گروه را در سال ۲۰۰۵ تأیید کرد و همچنان پژوهشهای زیادی درباره آن در حال انجام است.
انواع مختلفی از آمپولهای لاغری در بازار وجود دارد، ازجمله سماگلوتاید، لیراگلوتاید و تیرزپاتاید. این داروها معمولا برای افرادی تجویز میشوند که با وجود رعایت رژیم غذایی، ورزش و تغییر سبک زندگی هنوز در کاهش وزن موفق نبودهاند. آمپولهای لاغری، راهحل سریع یا معجزهآسا برای کاهش وزن نیستند، اما میتوانند در کنار تغذیه سالم و فعالیت بدنی منظم به کنترل اشتها، کاهش دریافت کالری و مدیریت بهتر وزن کمک کنند.
در دسترس بودن انواع آمپولهای لاغری، عوارضی دارد که میتواند بسیار فراتر از فواید احتمالی آنها باشد.
هشدار سازمان غذا و دارو
دکتر محمد هاشمی، سخنگوی سازمان غذا و دارو در ارتباط با افزایش عرضه و فروش برخی داروهای تزریقی با عنوان داروی لاغری میگوید: این روند میتواند سلامت مصرفکنندگان را با مخاطرات جدی مواجه کند. برخی از این محصولات، داروهای تخصصی مورداستفاده در درمان دیابت و کنترل وزن هستند که مصرف آنها باید صرفا تحت نظر پزشک انجام شود. استفاده خودسرانه از این داروها با هدف کاهش وزن میتواند عوارض جدی برای افراد به همراه داشته باشد.
سخنگوی سازمان غذا و دارو با تأکید بر حساسیت بالای داروهای تزریقی و شرایط نگهداری آن میگوید: فرآوردههای پروتئینی و انسولینها باید در زنجیره سرد استاندارد نگهداری و حمل شوند. عرضه این محصولات از مسیرهای غیررسمی، احتمال اختلال در شرایط نگهداری و کاهش اثربخشی دارو را افزایش میدهد.
حس و حال خوب
یک روزنامهنگار، درباره تجربه شخصی خود از استفاده از آمپولهای لاغری میگوید: از وقتی یادم میآید به طور ژنتیکی همیشه چاق بودم. تمامی روشهای لاغری را طی سالهای متمادی انجام دادم؛ از حلقه گذاشتن در معده گرفته تا مصرف انواع و اقسام داروهای لاغری و ...، اما هر کدام تأثیری کوتاهمدت یا موقتی داشتند.
وی میافزاید با بالارفتن سن، با عوارض مصرف داروها مانند ناراحتی کلیه، کبد، تنگی نفس و. مواجه شدم و میل شدیدی به مصرف شیرینی داشتم، برای درمان دیابت نوع ۲ به پزشک غدد مراجعه کردم؛ به من گفتند چاقی «امالامراض» (مادر بیماریها) است و برای درمان چاقی، آمپول لاغری را پیشنهاد دادند. ابتدا آن را رد کردم، اما با مطالعه و تحقیقات بسیار، سرانجام درمان با تجویز و زیر نظر ایشان آغاز شد.
وی درباره اثربخشی دارو میگوید: سایزم کم شد، همه لباسهایم دیگر برایم گشاد شدهاند. سبک شدم، حالم خوب شده است، به راحتی میتوانم قدم بزنم، تنگی نفس و خروپف شبانه ندارم، میلم به شیرینی کاملا از بین رفته، در صورتی که پیش از این نهتنها به شیرینی علاقه بسیار داشتم بلکه روزی دو بطری نوشابه خانواده مصرف میکردم. البته ناگفته نماند هیچ دارویی بدون عارضه نیست، تهوع و اسهال هم از عوارض این دارو هستند که بعد از مدتی رفع میشود.
رژیم غذایی و فعالیت بدنی
آیا مصرف آمپول لاغری برای کسی که سالهای متمادی، روشهای مختلف کاهش وزن را انجام داده و نتیجه نگرفته است، میتواند مفید باشد؛ یعنی نه فقط وزن او را کاهش میدهد بلکه بیماریهای ناشی از چاقی را هم درمان میکند؟
یک متخصص تغذیه بالینی، عضو هیأت علمی و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در این باره میگوید: بله، ولی به هیچ عنوان به این معنا نیست که رژیم غذایی و فعالیت بدنی را فراموش کنیم. کسانی که از آمپول لاغری استفاده میکنند، اگر رژیم غذایی و فعالیت بدنی مناسب نداشته باشند، دچار عوارض این آمپول میشوند؛ یعنی در کنار از دست دادن بافت چربی، بافت عضلانیشان هم تحلیل میرود. ریزش مو و یبوست شدید از دیگر عوارض این داروهاست.
این استاد دانشگاه میافزاید: اصطلاحی داریم به نام «اوزمپیکفیس» به معنی افتادگی شدید صورت که بر اثر مصرف آمپولهای لاغری، چون اوزمپیک و مانجارو ایجاد میشود. این عوارض، نتیجه عدم مصرف درست و اصولی داروست. اگر بیمار بیش از یک کیلوگرم در هفته کاهش وزن داشته باشد، یعنی دُز تجویزشده مناسب نیست و دریافت پروتئین کافی هم ندارد. پروتئین، مانع کاهش بافت عضلانی میشود.
شرایط استفاده از آمپولهای لاغری
آیا هر کسی میتواند برای کاهش وزن از آمپول لاغری استفاده کند؟ در چه شرایطی آمپول لاغری بهترین گزینه است؟ دکتر سهراب در پاسخ به این پرسش میگوید: اگر شاخص توده بدنی (BMI) شما کمتر از ۲۷ است و مشکل پزشکی جدی ندارید این دارو برای شما مناسب نیست. همچنین این دارو به افرادی که صرفا چند کیلو اضافه وزن دارند توصیه نمیشود.
این متخصص تغذیه خاطرنشان میکند: بزرگسالان مبتلا به دیابت نوع ۲ یا افرادی که BMI برابر یا بیشتر از ۳۰ یا BMI برابر و بیشتر از ۲۷ همراه با مشکلاتی مانند دیابت نوع ۲، فشار خون بالا یا سابقه حمله قلبی و سکته مغزی یا کبد چرب دارند میتوانند زیر نظر پزشک از این دارو برای کنترل قند خون و کاهش وزن استفاده کنند.
به گفته وی، افزون بر آن اگر شاخص توده بدنی ۲۷ یا ۳۰ دارید و بارها برای کاهش وزن از طریق رژیم غذایی و فعالیت بدنی اقدام کرده و موفق نشدهاید، در این شرایط وزن بالا ضررش بیشتر از عوارضی است که این آمپول میتواند داشته باشد.
به این ترتیب، وزن بالا نه فقط بر روی زانوها و استخوانها تأثیر منفی میگذارد بلکه به همه بافتهای بدن آسیب میرساند، بنابراین اگر با سبک زندگی درست، موفق به کاهش وزن نشدید آمپول لاغری میتواند برای شما گزینه مناسبی باشد.
اصول دریافت دارو و کاهش وزن
کارشناسان ارتوپدی هشدار میدهند که آمپول لاغری، فقط بافت چربی را کم نمیکند، بلکه موجب از دست رفتن عضله و سلامت استخوان میشود. دکتر سهراب میگوید: کاهش وزن عوارض بسیار بدی دارد، از جمله ریزش مو، افتادگی پوست و تحلیل بافت عضلانی و استخوانی. این کاهش وزن از هر روشی که اتفاق بیفتد همین عوارض را دارد؛ از بای پس معده گرفته تا رژیم غذایی خودسرانه و استفاده از آمپول لاغری! با هر روش لاغری که در پیش میگیرید، اگر بیش از یک کیلو گرم در هفته کاهش وزن داشته باشید دچار این عوارض خواهید شد که مهمترین آن هم تحلیل بافت عضلانی و استخوانی
است. آیا هر کسی که دچار اضافه وزن است، برای کاهش وزن میتواند از آمپول لاغری استفاده کند؟ چه زمانی باید مصرف دارو را قطع کرد؟ آیا رسیدن به وزن دلخواه، زمان قطع داروست؟
یک فوق تخصص غدد، عضو هیأت علمی و استاد دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی در پاسخ به این پرسشها میگوید: آمپول لاغری به کسانی که سابقه پانکراتیت (مشکلات شدید گوارشی)، سابقه التهاب پانکراس (لوزالمعده)، سنگ کیسه صفرا یا گاستروپارزی (تخلیه تاخیری معده) شدید دارند و همچنین کسی که سابقه شخصی یا خانوادگی نوعی سرطان تیروئید دارد و کسانی که تریگلیسیرید و کلیسم خونشان بالا ست توصیه نمیشود.
وی در ادامه میافزاید: کسی که دچار پرخوری عصبی است تا وقتی مشکلات روان او حل نشود جراحیتراپی هم کمکی نمیکند. کسانی که از دارو استفاده میکنند بدون آنکه رژیم غذایی را رعایت کرده باشند (یعنی از سوی متخصص تغذیه به او رژیم داده نشده باشد) دچار کاهش وزن سریع میشوند و حجم زیادی از عضلهشان را از دست میدهند. وقتی حجم عضلات به شکل غیرمتعارف کم شود، فرد دچار اختلال در راه رفتن خواهد شد. پس مصرف دارو باید در کنار تغذیه درست باشد تا کاهش وزن اصولی و بهتدریج اتفاق بیفتد. مصرف غیراصولی دارو همچنین باعث میشود بیمار اختلال عملکرد کلیه پیدا کند.
این متخصص غدد خاطرنشان میکند: قبل از تجویز دارو، همکاران ما غدد را بررسی میکنند و بعد از بررسی، بیمار به متخصص تغذیه ارجاع داده میشود؛ یعنی قبل از اینکه متخصص غدد دارو، تجویز کند، باید رژیم غذایی بیمار اصلاح شود. این دارو در کنار اصلاح رژیم غذایی پاسخگوست.
وی تأکید میکند: چیزی که باعث میشود وقتی بیمار به وزن دلخواه رسید، آن را حفظ کند، رعایت اصول رژیم غذایی درستی است که ضمن مصرف دارو پیدا کرده است و باید همچنان آن را ادامه دهد، اما وزن ایدهآل، ملاک قطع دارو نیست. بعضی از بیماریها ایجاب میکند که درمان همچنان ادامه یابد.
کوتاه سخن آن که آمپولهای لاغری را میتوان بدون تجویز پزشک از داروخانهها تهیه کرد، اما هر دارویی که خودسرانه مصرف شود، خطراتش بیشتر از فوایدش خواهد بود.
