برای تنگه هرمز راه حل مورد قبول ایران و آمریکا وجود دارد/ وظیفه اصلی دو طرف بازسازی آتش بس است

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، روز سه شنبه ۱۶ تیرماه سنتکام (فرماندهی مرکزی ایالات متحده) مدعی شد نیرو‌های آمریکایی بیش از ۸۰ هدف را در ایران با مهمات دقیق مورد اصابت قرار دادند.

به اعتقاد ناظران این حمله شدیدتر از حمله قبلی آمریکا که در خلال آتش بس رخ داد، بوده است. این حمله با ادعای حملات ایران به کشتی‌های تجاری قطر و عربستان صورت گرفت.

ادعا شده در حملات آمریکا به ایران سامانه‌های پدافند هوایی؛ شبکه‌های فرماندهی و کنترل؛ رادار‌های ساحلی؛ توانمندی‌های موشکی ضدکشتی و بیش از ۶۰ قایق کوچک سپاه پاسداران در تنگه و نزدیک آن مورد هدف قرار گرفته‌اند.

در واکنش به این حملات، ایران اعلام کرد که نیرو‌های مسلح پاسخ کوبنده‌ای به حملات آمریکا خواهند داد و اجازه دخالت آمریکا در مدیریت تنگه هرمز را نخواهند داد.

این درگیری در حالی رخ داد که یک کشتی نفت‌کش قطری در تنگه هرمز مورد اصابت قرار گرفته بود.

پس از این تشدید تنش، دونالد ترامپ در ۸ ژوئیه ۲۰۲۶ در نشست ناتو اعلام کرد که تفاهم‌نامه آمریکا و ایران به پایان رسیده است و دیگر تمایلی به مذاکره با ایران ندارد.

این تفاهم‌نامه که حدود سه هفته پیش در اسلام‌آباد امضا شده بود، یک توافق موقت ۶۰ روزه برای توقف جنگ و آغاز مذاکرات صلح بود.

در خصوص این موضوع خبرنگار تابناک گفتگویی با پروفسور «پل پیلار» استاد دانشگاه جورج تاون آمریکا انجام داده که در ادامه آمده است.

«پل پیلار» یکی از سردبیران نشریه نشنال اینترست و عضو ارشد مرکز تحقیقات امنیتی دانشگاه جورج تاون و نیز مرکز سیاست‌های امنیتی ژنو است. وی در سال ۲۰۰۵ پس از ۲۸ سال فعالیت در جامعه اطلاعاتی ایالات متحده از سازمان اطلاعات مرکزی (DCI) بازنشسته شد و پس از آن به عنوان استاد مهمان در برنامه مطالعات امنیتی در دانشگاه جورج تاون حضور یافت. مناصب ارشد دولتی پیلار، شامل افسر اطلاعات ملی خاورنزدیک و آسیای جنوبی، رئیس واحد‌های تحلیلی در CIA در حوزه‌های خاورنزدیک، خلیج فارس و آسیای جنوبی، معاون رئیس مرکز ضد تروریستی DCI و دستیار اجرایی مدیر اطلاعات مرکزی بوده است. پروفسور پیلار همچنین در شورای اطلاعات ملی به عنوان یکی از اعضای اصلی گروه تحلیلی آن فعالیت می‌کرد. وی کهنه‌سرباز جنگ ویتنام و افسر بازنشسته ارتش ایالات متحده نیز هست.

*متعاقب درگیری اخیر ایران و آمریکا، دونالد ترامپ رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرده تفاهم‌نامه با ایران پایان یافته است و تمایلی به تعامل با ایران ندارد. ارزیابی شما از این موضوع چیست؟

باور من این نیست که ترامپ گفته تفاهم‌نامه پایان یافته است. او گفته آتش‌بس «به پایان رسیده» در حالی که به گزارش‌ها، تمایل خود را برای گفت‌و‌گو‌های بیشتر با ایران ابراز کرده است. البته هرگز نباید به جزییات اظهارات بداههٔ ترامپ اتکا کرد. واقعیت این است که دولت آمریکا، به همان اندازه که ایران، دلایل خود را برای ادامهٔ جستجوی راهی برای خروج از این جنگ دارد.

*برخی ناظران معتقد هستند ایران برای حفظ کنترل بر تنگه هرمز حاضر به پذیرش جنگ جدید نیز هست. ارزیابی شما چیست؟

رژیم ایران به وضوح توانایی خود در مختل کردن کشتیرانی از طریق تنگه هرمز را یکی از بهترین ابزار‌های اهرمی خود می‌داند و مصمم به حفظ آن است. با توجه به اینکه جنگ نشان داد که بسته شدن تنگه چه تأثیرات عظیمی از نظر اقتصادی و به تبع آن سیاسی داشته، احتمالاً تصمیم‌گیرندگان ایرانی این اهرم را حتی بزرگ‌تر و مهم‌تر از پیش از جنگ ارزیابی می‌کنند. 

حملات ایران به کشتی‌هایی که در مسیر نزدیک به سواحل عمان تردد می‌کردند، نشان‌دهندهٔ تمایل ایران به خطرپذیری در قبال ازسرگیری جنگ تمام‌عیار است، اگر این همان کاری باشد که ایران برای ادامهٔ اعمال کنترل خود بر تنگه باید انجام دهد.

*به نظر می‌رسد حتی تفاهم‌نامه میان ایران و آمریکا که قرار بود کار را برای مذاکرات پیچیده‌تر در موضوع هسته‌ای هموار کند، خود با پیچیدگی بیشتری مواجه شده است. به نظر شما دو طرف می‌توانند از این مرحله عبور کنند و به چارچوب مذاکرات ۶۰ روزه برسند؟

برنامهٔ ۶۰ روزه هرگز نباید جدی گرفته می‌شد. مذاکره بر سر توافقی که موضوعات هسته‌ای و دیگر مسائل مورد اختلاف را در آن بازهٔ زمانی پوشش دهد، بسیار دشوار خواهد بود. 

خوش‌بینانه‌ترین سناریو این بود که آتش‌بس ادامه یابد و دو طرف به مذاکره ادامه دهند، با تمدید‌های مورد توافق دوجانبه برای مهلت ۶۰ روزه. 

در حال حاضر، وظیفهٔ اصلی بازسازی آتش‌بس است که ممکن است مستلزم نوع دیگری از توافق موقت باشد – نوعی «تفاهم‌نامه پلاس» – در حالی که سایر مسائل ماهوی مجدداً به مذاکرات بعدی موکول می‌شوند.

*به نظر می‌رسد ایران و آمریکا تمایلی به یک جنگ تمام‌عیار جدید نداشته باشند. از طرف دیگر، حتی با شکل‌گیری جنگی جدید نیز موضوع تنگه هرمز حل و فصل نخواهد شد. در چنین شرایطی، بن‌بست کنونی چگونه قابل شکستن است؟ آیا میانجی‌ها قادر خواهند بود این روند را تغییر دهند؟

باور دارم که می‌توان نوعی فرمول‌بندی زبانی یافت که به ترامپ امکان دهد بگوید تنگه باز است و در عین حال به ایران اجازه دهد بگوید که از اختیاراتی که دربارهٔ تنگه ادعا کرده، چشم‌پوشی نکرده است، حتی اگر در حال حاضر آن اختیارات را اعمال نکند. 

به هر حال، خود تفاهم‌نامه نیز پر از چنین عبارات مبهم و پرکنندهٔ شکاف بود. البته این موضوع، توافقی قطعی در مورد این یا سایر اختلافات را نزدیک‌تر نخواهد کرد، اما ممکن است بهترین چیزی باشد که در حال حاضر می‌توان به دست آورد.