موضع عمان درباره تنگه هرمز نوعی «ابهام استراتژیک» است/ مسقط بین ایران و آمریکا گیر کرده است!

به گزارش سرویس بین الملل تابناک، سایت «سی‌ان‌بی‌سی» در تحلیلی به بررسی رویکرد عمان در قضیه تنگه هرمز پرداخته که در ادامه آمده است.

تحلیلگران می‌گویند به نظر می‌رسد عمان در حال به کارگیری درجه‌ای از «ابهام استراتژیک» است، چرا که بین خواست ایران برای ایجاد یک سیستم عوارض و اصرار آمریکا مبنی بر عدم وقوع آن تحت هیچ شرایطی، درگیر شده است.

کشتی‌های تجاری در اطراف بندر سلطان قابوس در نزدیکی بندر قابوس در تاریخ ۲۱ ژوئن ۲۰۲۶ در مسقط، عمان، لنگر انداخته‌اند.

شهرت عمان به بی‌طرفی، لقب «سوئیس خاورمیانه» را برای این کشور به ارمغان آورده است.

اما این کشور که در جنوب تنگه هرمز قرار دارد، استراتژی دیپلماتیک عمداً مبهمی را در بحث‌های مربوط به عوارض این آبراه حیاتی به کار می‌گیرد و تحلیلگران به سی‌ان‌بی‌سی می‌گویند که بازار‌ها نسبت به آنچه ممکن است در آینده رخ دهد، «نقطه کور» دارند.

عمان به عنوان واسطه‌ای کلیدی در بحران‌های منطقه‌ای عمل کرده است و یکی از معدود کشور‌هایی باقی مانده است که هم تهران و هم واشنگتن به آن اعتماد دارند؛ واشنگتن مشتاق است اطمینان حاصل کند که جریان عبور از تنگه پس از آنکه در طول جنگ مسدود شد و باعث بحران انرژی جهانی گردید، از سر گرفته شود.

عمان که در ساحل جنوب شرقی شبه‌جزیره عربستان و در مقابل ایران در آن سوی تنگه قرار دارد، در گفت‌و‌گو‌های مشترکی با ایران برای تعیین نظم امنیتی جدید دریایی بوده است، در حالی که گزارش‌هایی منتشر شده مبنی بر اینکه دو کشور می‌توانند برای ایجاد عوارض ترانزیتی فشار بیاورند.

عمان گفته است که هرگونه توافقی با قوانین بین‌المللی مطابقت خواهد داشت، اگرچه چشم‌انداز ایجاد یک سیستم مالی بر روی آبراهی که معمولاً حدود ۲۰ درصد از نفت جهان را حمل می‌کند، باعث ایجاد هشدار شده است.

آیا عمان می‌تواند در تنگه هرمز عوارض دریافت کند؟

تحلیلگران به سی‌ان‌بی‌سی گفتند که توانایی عمان برای اعمال عوارض خدماتی در چارچوب محدودیت‌های قانونی دقیقی قرار دارد، با توجه به اینکه تنگه تابع اصل عبور ترانزیتی است که به کشور‌ها اجازه نمی‌دهد برای عبور کشتی‌ها عوارض دریافت کنند. با این حال، عوارض خدماتی ممکن است راهی برای دور زدن این موضوع باشد.

بازار‌ها تمایل دارند ریسک اختلال را قیمت‌گذاری کنند، اما توجه کمتری به ریسک حاکمیتی دارند. این یک نقطه کور ایجاد می‌کند.

دانیا ثافر، مدیر اجرایی مجمع بین‌المللی خلیج‌فارس، یک اندیشکده در واشنگتن دی‌سی، گفت که موضع عمان در مورد دریافت عوارض یا یک سیستم عوارضی احتمالاً عمداً نامشخص است.

ثافر به سی‌ان‌بی‌سی گفت: شما یک قدرت منطقه‌ای مانند ایران دارید و سپس یک قدرت جهانی، ایالات متحده، که بر عمان فشار وارد می‌کنند.

«بنابراین، آنها سعی می‌کنند از درجه‌ای از ابهام استراتژیک استفاده کنند تا حد امکان از درگیری دور بمانند و این بازیگران بسیار قدرتمند را تضعیف نکنند.»

بازدیدکنندگان از لنگرگاه مسقط در نزدیکی تنگه هرمز در تاریخ ۳۰ مارس ۲۰۲۶ در مسقط، عمان، دیدن می‌کنند. گزارش شده است که چندین کشتی متعلق به چین توانستند از تنگه هرمز عبور کنند، یک روز پس از آنکه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا گفت ایران به ۲۰ کشتی اجازه عبور از این آبراه حیاتی را خواهد داد.

ثافر گفت که اگر کشور‌های خلیج‌فارس و بازیگران مهم بین‌المللی به عمان چراغ سبز نشان دهند، این کشور احتمالاً با نوعی سیستم عوارض در تنگه هرمز پیش خواهد رفت.

او افزود که در حالی که اجرایی شدن عوارض یا هزینه‌ها به عنوان یک ناامیدی سیاسی تلقی می‌شود، بازار‌ها «بر اساس آن» به شرایطی واکنش نشان خواهند داد که یک بار دیگر امکان عبور امن کشتی‌ها را فراهم کند.

موضع عمان بین ایران و واشنگتن

ایالات متحده به شدت با هرگونه عوارض در تنگه هرمز مخالفت کرده است. دولت دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، قبلاً تهدید کرده بود که اگر عمان به ایران در ایجاد یک سیستم عوارضی کمک کند، به طور «تهاجمی» علیه آن تحریم اعمال خواهد کرد.

اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری، در تاریخ ۲۸ مه در پستی در ایکس نوشت: همه کشور‌ها باید هرگونه تلاش ایران برای مختل کردن جریان آزاد تجارت را قاطعانه رد کنند.

بر اساس شرایط تفاهم‌نامه آمریکا و ایران که در ۱۷ ژوئن امضا شد، تهران نمی‌تواند در طول ۶۰ روز مذاکرات برای یافتن یک راه‌حل دائمی، بر کشتی‌ها عوارض وضع کند.

با این حال، به گزارش رویترز به نقل از دو منبع ارشد ایرانی، ایران بر چشم‌انداز کسب به رسمیت‌شناسی بین‌المللی از کنترل خود بر تنگه هرمز متمرکز است. این شامل توانایی وضع عوارض بر کشتی‌های ورودی یا خروجی از خلیج‌فارس نیز می‌شود.

اندرو لبر، محقق غیرمقیم در برنامه خاورمیانه کارنگی، گفت که شهرت عمان به عنوان یک میانجی «آن را به طور فزاینده‌ای بین خواست تهران برای نوعی عوارض در تنگه و خواست آمریکا مبنی بر عدم وقوع آن، به دام انداخته است».

وی گفت: در نتیجه، شاهد بوده‌ایم که دیپلمات‌های عمانی بین اصرار بر اینکه هیچ عوارضی دریافت نخواهد شد و پیشنهاد اینکه ممکن است از کشتی‌ها خواسته شود هزینه‌ای پرداخت کنند که چیزی غیر از عوارض نامیده می‌شود، در رفت و آمد بوده‌اند.

به گفته لبر، چالش برای عمان این است که موقعیت جغرافیایی آن به معنای داشتن منافع مستقیم در آنچه در مورد تنگه هرمز رخ می‌دهد، است. او افزود، این کشور دلایل امنیتی و منافع مالی برای همراهی با برنامه ایران یا دریافت نوعی عوارض دارد، به شرطی که عمان نیز سهمی دریافت کند.

وی افزود: به احتمال زیاد عمان به امضای مشترک نوعی طرح عوارض خدماتی ایران ادامه دهد یا آن را نرم‌تر جلوه دهد تا زمانی که این موضوع آن را با همسایگان عرب خود یا ایالات متحده در تضاد مستقیم قرار دهد.

«نقطه کور» بازار‌های نفت

نیل کویلیام، متخصص سیاست انرژی، ژئوپلیتیک و امور خارجی با تمرکز بر خاورمیانه و شمال آفریقا در چتم هاوس، گفت که ترکیب جغرافیا و دیپلماسی به عمان بر قوانین، رویه‌ها و ترتیبات آینده حاکم بر تنگه هرمز نفوذ می‌دهد.

وی گفت: بازار‌ها تمایل دارند ریسک اختلال را قیمت‌گذاری کنند، اما توجه کمتری به ریسک حاکمیتی دارند. این یک نقطه کور ایجاد می‌کند.

وی افزود: تغییرات در نحوه مدیریت تنگه، حتی اگر تدریجی و مذاکره‌شده باشند، می‌توانند هزینه‌ها، الزامات انطباق و پویایی بیمه را بدون یک رویداد امنیتی چشمگیر تغییر دهند.