چرا ترامپ در اقدامی بی سابقه عمان را تهدید به حمله نظامی کرد؟
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در یک نشست خبری در کاخ سفید، عمان را تهدید به حمله نظامی کرد. او در واکنش به طرحهای احتمالی برای همکاری ایران و عمان در مدیریت تنگه هرمز، لحنی بسیار تند به کار برد.
ترامپ در این نشست به صراحت گفت: «این آبراه به روی همه باز خواهد بود... عمان هم مثل بقیه رفتار خواهد کرد، وگرنه ما مجبوریم آنها را منفجر کنیم. آنها این را میفهمند و مشکلی نخواهند داشت.»
دلایل تهدید ترامپ علیه عمان
این تهدید عمدتاً ناشی از چند عامل است: مقامات ایرانی پیشنهاد همکاری با عمان برای مدیریت ترافیک کشتیها و اخذ حق خدمات بیمهای و هزینههای زیست محیطی از شناورهای عبوری از این آبراه بینالمللی را مطرح کرده بودند. ترامپ به شدت با این طرح مخالفت کرد و بر بینالمللی بودن این آبراه تأکید نمود.
همچنین دلیل دیگر این موضع گیری بی سابقه ترامپ، کند پیش رفتن مذاکرات برای دستیابی به توافقی برای پایان دادن به درگیریها با ایران بود و ترامپ از روند مذاکرات ابراز نارضایتی کرده بود.
موضوع دیگر خشم آمریکا از اظهارات عمان درباره جنگ است. عمان مدتهاست خود را به عنوان میانجی منطقهای معرفی کرده است.
این کشور رابط اصلی بین آمریکا و ایران بود، پیش از آنکه اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ همراه با آمریکا به ایران حمله کند. این حمله علیرغم اینکه قرار بود مذاکراتی بین آمریکا و ایران در عمان برگزار شود، اتفاق افتاد.
مسقط در آستانه حمله ۲۸ فوریه آمریکا و اسرائیل به ایران که آغازگر جنگ بود، برای دومین بار تلاش کرد بین دو طرف میانجیگری کند.
عمان معمولاً نقشی آرامتر از همسایگان خلیجفارسی خود یعنی قطر، عربستان و امارات ایفا میکند. با این حال، در آستانه حمله آمریکا و اسرائیل، بدر بن حمد البوسعیدی، وزیر امور خارجه عمان، در شبکه CBS News خواستار زمان بیشتر برای مذاکرات شد.
در ماه مارس، البوسعیدی مقالهای در مجله اکونومیست نوشت و هشدار داد که آمریکا با ادامه جنگ در کنار اسرائیل، جایگاه خود را در منطقه به خطر میاندازد.
او نوشت: «آمریکا کنترل سیاست خارجی خود را از دست داده است.»
در پستی در شبکههای اجتماعی در ماه مارس، البوسعیدی با توجیه دولت ترامپ برای جنگ که ایران را به عنوان تهدیدی قریبالوقوع برای آمریکا و متحدانش معرفی میکرد، تناقض داشت. البوسعیدی نوشت: «هر نظر و دیدگاهی که درباره ایران داشته باشید، این جنگ به دست آنها رقم نخورده است.»
مقامات متعدد آمریکایی ماههاست به میدل ایست آی گفتهاند که دولت ترامپ از پیامرسانی عمان در مورد جنگ ناراضی است.
میدل ایست آی اولین رسانهای بود که فاش کرد عربستان سعودی در اوج جنگ، دسترسی گستردهتر، استقرار و حقوق پرواز را در اختیار آمریکا قرار داده است. رویترز و دیگر رسانهها بعداً گزارش دادند که عربستان و امارات در انجام حملات به ایران به آمریکا پیوستهاند.
جایگاه عمان برای ایده ایران
موقعیت عمان در مورد تنگه هرمز کلیدی است زیرا، همراه با ایران، تنها کشوری است که در آنجا آبهای سرزمینی دارد.
بر اساس کنوانسیون ملل متحد در مورد حقوق دریاها (۱۹۸۲) (UNCLOS)، کشورها میتوانند تا ۱۲ مایل دریایی را به عنوان آبهای سرزمینی خود اعلام کنند. باریکترین نقطه تنگه هرمز تنها ۲۱ مایل دریایی عرض دارد.
کشورهایی که سواحلشان به تنگههای بینالمللی منتهی میشود، از محدود کردن ترانزیت از طریق آبهای سرزمینی خود یا دریافت عوارض منع شدهاند.
اما کارشناسان حقوقی به میدل ایست آی میگویند نمونههای زیادی وجود دارد که ایران میتواند از آنها استفاده کند، از «هزینههای هدایت کشتی» تا «هزینههای خدمات»، به منظور دریافت وجه از کشتیها در صورت همکاری عمان.
محمد امیننژاد، سفیر ایران در فرانسه، اوایل این ماه به بلومبرگ گفت که دو کشور در حال کار برای اجرای طرحی هستند که امکان پایان جنگ را فراهم کند.
آمریکا عضو کنوانسیون حقوق دریاها نیست.
روابط از ۱۷۹۰
آمریکا برخلاف قطر، بحرین، امارات و عربستان، پایگاه دائمی در عمان ندارد. با این حال، نیروی دریایی آمریکا توافقی دارد که دسترسی منظم به بندر دوقم در ساحل جنوبی عمان را تضمین میکند.
به نظر میرسد عمان اکنون در مذاکرات به جایگاه دوم و غیرفعالتری رانده شده است. این کشور نه منابع مالی هنگفت قطر را دارد و نه قدرت نظامی پاکستان را؛ دو کشوری که نقش عمومیتری در میانجیگری ایفا کردهاند.
عمان برای دههها روابط بسیار خوبی با آمریکا و روابط دیپلماتیک آشکاری با ایران داشته است.
جایگاه منحصربهفرد عمان به قرنها پیش بازمیگردد.
سلطاننشین عمان قدمتی چند صد ساله دارد و روزگاری امپراتوری را کنترل میکرد که از اقیانوس هند تا سواحل شرقی آفریقا امتداد داشت. این در تضاد با همسایگان نسبتاً جوانش، مانند امارات و قطر است که در سال ۱۹۷۱ به عنوان کشورهای مستقل تأسیس شدند.
عمان قدیمیترین روابط دیپلماتیک و تجاری را با ایالات متحده دارد که به سال ۱۷۹۰ بازمیگردد.
عمان مانند دیگر کشورهای خلیجفارسی، با خانواده ترامپ نیز رابطه و نزدیکی برقرار کرده است.
سازمان ترامپ که توسط فرزندان رئیسجمهور اداره میشود، یک قرارداد امتیازی برای یک هتل لوکس و زمین گلف در دست ساخت در عمان دارد.
آیا سابقه داشته رئیسجمهور آمریکا عمان را تهدید به حمله نظامی کرده باشد؟
این اولین بار در تاریخ است که یک رئیسجمهور آمریکا مستقیماً عمان را تهدید به حمله نظامی میکند.
شبکه فاکس نیوز در پوشش این رویداد اذعان کرد که «دونالد ترامپ اولین رئیسجمهور آمریکا شد که تا آنجا که من میدانم، تهدید به اقدام نظامی علیه عمان کرده است.»
این تهدید به دلیل جایگاه عمان به عنوان متحد دیرینه و کلیدی آمریکا در منطقه، بسیار غیرمنتظره و تکاندهنده تلقی شده است. عمان از دههها پیش میزبان تأسیسات نظامی آمریکا بوده و به عنوان یک میانجی قابل اعتماد در مناقشات منطقهای، به ویژه بین آمریکا و ایران، نقش آفرینی کرده است.
رویه تهدیدآمیز دولت ترامپ
این اقدام را بخشی از یک الگوی رفتاری از سوی دونالد ترامپ میدانند. گزارشها حاکی از آن است که عمان حداقل پانزدهمین کشوری است که ترامپ در دوران ریاستجمهوری خود، آن را تهدید به حمله کرده، امکان حمله به آن را رد نکرده، یا عملاً به آن حمله نظامی کرده است.
بر اساس آمار منتشر شده، کشورهای هدف این تهدیدات یا حملات شامل ایران، عراق، نیجریه، سومالی، سوریه، ونزوئلا و یمن میشوند.
