چرا ناوهای آمریکایی از تیررس موشکهای ایرانی دور ماندند؟/ ساخت اولین ناو هواپیمابر ملی ترکیه
به گزارش سرویس بین الملل تابناک، سایت «میدل ایست آی» در مقالهای به بررسی رقابت اسرائیل و ترکیه بعد از جنگ ایران پرداخته که در ادامه میآید.
لازم به ذکر است انتشار مقالات خارجی به معنای تایید محتوای آن از سوی تابناک نیست.
در حالی که توجه جهان به محاصره تنگه هرمز توسط آمریکا معطوف شده، کارخانههای کشتی سازی ترکیه مشغول ساخت اولین ناو هواپیمابر ملی این کشور به نام «موگم» هستند.
فرمانده نیروی دریایی ترکیه، دریابد «ارجومنت تاتلیاوغلو» هفته گذشته گفت که انتظار میرود این ناو هواپیمابر تا پایان سال آینده به پایان برسد و موجی از بحثها را برانگیخت.
این اظهارات حاکی از آن است که بدنه کشتی تقریباً یک سال زودتر از برنامه اعلام شده اولیه تکمیل خواهد شد.
این کشتی که بزرگترین کشتی جنگی ساخته شده در این کشور است، پیش بینی میشود وزن جابجایی ۶۰ هزار تن و طول ۲۸۵ متر داشته باشد. از ناو هواپیمابر فرانسوی «شارل دوگل» (۲۶۱ متر، ۴۲۵۰۰ تن) که تاکنون قدرتمندترین ناو پرچمدار دریای مدیترانه بوده، فراتر خواهد رفت. این ناو برای حمل ۶۰ فروند هواپیما طراحی شده و دارای سیستم برخاست کوتاه است.
بسیاری در آنکارا سرعت پیشرفت این پروژه را که تنها در اوت ۲۰۲۵ با حضور شخص رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه آغاز شد، نشانهای از عزم این کشور برای تقویت زرادخانه خود به منظور ایجاد توان بازدارندگی لازم در برابر بازیگران دولتی میدانند.
تنشها بین ترکیه و اسرائیل اخیراً بسیار بالا گرفته است و رهبران اسرائیلی از دولت و اپوزیسیون به طور فزایندهای ترکیه را در سخنان خود به ایران تشبیه میکنند.
نفتالی بنت، رهبر محبوب اپوزیسیون که احتمال دارد نخست وزیر بعدی اسرائیل شود، در ماه فوریه در کنفرانسی در واشنگتن به صراحت گفت که ترکیه «ایران بعدی» است.
منزوی شده در شرق مدیترانه
آنکارا پس از دو دوره جنگ بین اسرائیل و ایران و آمریکا، پروژههای خود را در زمینه پدافند هوایی و سکوهای بدون سرنشین و همچنین خط تولید جنگنده نسل پنجم «کان» تسریع کرده است.
میسونه یاشار، آکادمیسین متخصص در قدرت دریایی ترکیه، گفت که اتحاد رو به رشد اسرائیل با یونان و قبرس، ترکیه را به تمرکز بر توانمندیهای دریایی خود سوق میدهد.
اگرچه چنین ناوهای هواپیمابر معمولاً برای دریاهای آزاد ساخته میشوند، یاشار میگوید آنکارا ممکن است «موگم» را به عنوان اهرمی بازدارنده در برابر بازیگران بالقوه خصمانه در منطقه ببیند.
یاشار به سایت خبری میدل ایست آی گفت: «روابط رو به گرمی بین قبرس یونانی و اسرائیل این اتحاد را بسیار مؤثر کرده و موضعگیری آنها کاملاً تهاجمی شده است. ترکیه در شرق مدیترانه در حال انزواست و این ناو هواپیمابر هم یک قابلیت اضافی و هم یک ضرورت راهبردی است.»
ساخت ناو هواپیمابر ایده جدیدی در ترکیه نیست. ریشههای آن را میتوان در اوایل دهه ۱۹۹۰ جستوجو کرد.
یانکی باغچی اوغلو، دریادار بازنشسته نیروی دریایی ترکیه، گفت که مفهومی برای استقرار در دریاهای آزاد در سال ۱۹۹۳ توسعه یافت که شامل ناوهای هواپیمابر سبک، کشتیهای تهاجم آبی-خاکی و فرافکنی قدرت فراآتلانتیک بود.
او به میدل ایست آی گفت که این پروژه حدود سال ۲۰۱۷ و در پاسخ به مطالعهای درباره آینده نیروی دریایی به مرحله اجرا درآمد.
او گفت: «نیاز به ناو هواپیمابر در اولویت قرار گرفت».
برنامههای اولیه، از جمله طرحهای مربوط به ناو پهپادبر «تی. سی. جی آنادولو»، خرید جنگندههای نسل پنجم رادارگریز اف-۳۵ را پیش بینی کرده بود. با این حال، ترکیه در سال ۲۰۱۹ از این برنامه اخراج شد و مجبور به یافتن جایگزین شد.
در حال حاضر، نیروهای مسلح ترکیه قصد دارند از جنگنده بدون سرنشین «قیزیلالما» که قابلیت رادارگریزی دارد، به همراه هواپیمای سبک جنگی «حورجت» و احتمالاً نسخه دریایی جنگنده نسل پنجم «کان» در این ناو به طور گسترده استفاده کنند. همچنین پهپاد «بایراکتار تیبی۳» که هماکنون با قابلیت برخاست کوتاه با کمک هوش مصنوعی در ناو آنادولو فعالیت میکند، مستقر خواهد شد.
قدرت چانه زنی
آلپر کوشکون، سفیر پیشین ترکیه، گفت که پروژه ناو هواپیمابر نشانه دیگری است که نشان میدهد ترکیه با قابلیتهای قوی صنایع دفاعی خود در معماری امنیتی اروپا جایگاه مناسبی دارد.
کوشکون، که اکنون عضو ارشد اندیشکده کارنگی در واشنگتن است، افزود که این ناو جایگاه ترکیه را در ناتو ارتقا خواهد داد، زیرا آمریکا از متحدان خود میخواهد که سهم بیشتری داشته باشند و به طور فزاینده نشان میدهد که ممکن است اروپا را رها کند.
او گفت: «از این نظر، قدرت چانه زنی ترکیه را افزایش میدهد. اما اینها هزینههایی دارند. همچنین میتواند تنشها را در منطقه دامن زده و درک تهدید جدیدی ایجاد کند.»
دور اخیر تنشها با یونان در سال ۲۰۲۰ منجر به اتحاد نظامی بین فرانسه و یونان شد که در آن دو کشور متعهد به حمایت از حاکمیت یکدیگر شدند.
کوشکون معتقد است که این «درکهای تهدید» توسط سایر کشورها از جمله اسرائیل باید توسط آنکارا مدیریت شود تا از تشدید احتمالی جلوگیری شود.
قابلیت دریایی اسرائیل محدود است و بیشتر بر حفظ محاصره دریایی غزه یا انجام مأموریتهای ویژه متمرکز است.
با این حال، کارشناسان خاطرنشان میکنند که جنگهای اوکراین و ایران آسیب پذیری کشتیهای بزرگ دریایی از جمله ناوهای هواپیمابر را در برابر پهپادهای کوچک و موشکهای بالستیک آشکار کرده است.
یک فروند جنگنده اف/ای-۱۸ایاف سوپر هورنت از ناو یواس اس هری اس. ترومن پس از مانور سرعت بالای ناو برای فرار از آتش حوثیها در آوریل سال گذشته به دریای سرخ سقوط کرد. ناوهای هواپیمابر آمریکایی در آخرین جنگ علیه ایران تا حد زیادی خارج از برد مستقیم موشکهای ایرانی باقی ماندند.
پیش بینی میشود ناو ترکیهای به سیستمهای دفاعی مانند سامانه پرتاب عمودی، سامانه دفاع نزدیک و سامانه تسلیحات از راه دور برای مقابله با تهدیدات نامتقارن مسلح شود.
فرمانده کارخانه کشتی سازی استانبول، دریادار «رجب اردینچ یتکین» در ماه مارس به تلویزیون ترکیه گفت که این پروژه با چنان سرعتی پیش میرود که رمپ پرواز را تولید کردهاند که بعداً در امسال در یک فرودگاه آزمایش خواهد شد.
این کشتی با سرعت زیادی ساخته میشود، زیرا چندین کارخانه کشتی سازی میتوانند به طور همزمان ابربلوکها را تولید کنند. انتظار میرود این ناو تا سال ۲۰۳۰ به طور کامل عملیاتی شود.
دیپلماسی قایق توپدار
یکی از ابعادی که افراد نزدیک به آنکارا بر آن تأکید دارند، ردپای رو به رشد ترکیه در شمال آفریقا، به ویژه لیبی، و سرمایه گذاری هایش در شاخ آفریقا، به ویژه سودان و سومالی است.
ترکیه در حال حاضر در سواحل سومالی به دنبال منابع انرژی حفاری میکند و برنامه دارد یک پایگاه پرتاب فضایی در این کشور ایجاد کند. یک ناو هواپیمابر میتواند مکانیسم دفاعی مهمی برای این منافع باشد.
باغچی اوغلو، که اکنون معاون رئیس حزب اصلی اپوزیسیون ترکیه (CHP) است، گفت شخصاً میخواهد ترکیه صاحب یک ناو هواپیمابر شود، اما افزود با توجه به منابع مالی محدود کشور، زمان مناسبی برای این کار نیست.
او خاطرنشان کرد که ترکیه هم اکنون یک پایگاه هوایی در قبرس شمالی دارد که عملاً مانند یک ناو هواپیمابر غرق نشدنی در وسط مدیترانه عمل میکند.
باغچی اوغلو گفت: «ما باید نیازهای فوری مانند پروژه جنگنده کان را در اولویت قرار دهیم، زیرا ما جنگندههای پیشرفته رزمی کم داریم، همچنین باید سامانههای پدافند هوایی بیشتری برای حفاظت از تأسیسات حیاتی بسازیم و یک ناوشکن بسازیم.»
باغچی اوغلو اذعان کرد که این ناو برای یونان مشکل ساز خواهد شد و میتواند در سناریوهای دیپلماسی قایق توپدار مورد استفاده قرار گیرد، اما افزود که این ناو به چندین کشتی دیگر نیز به عنوان بخشی از یک گروه ضربتی نیاز دارد - یک هواپیمای باربر، یک زیردریایی، هواپیماهای هشداردهنده اولیه و چندین بالگرد دریایی که ترکیه در حال حاضر فاقد آنهاست.
او در عوض گفت که آنکارا باید هشت ناوشکن کلاس استانبول را که در حال حاضر تنها یکی از آنها در خدمت است، و همچنین ناوشکنهای پدافند هوایی کلاس تپه که برنامه هشت فروندی دارند، اما در حال حاضر تنها یکی در حال تولید است، به سرعت تکمیل کند و چهار ناوشکن کلاس بارباروس خود را مدرنیزه کند.
او افزود: «آن وقت دیگر حتی به ناو هواپیمابر هم نیاز نخواهیم داشت.»
یاشار مخالف است. او میگوید آنکارا میتواند منابع لازم برای ساخت همه این سکوها را به تدریج در طول زمان تأمین کند.
او گفت: «من قطعاً معتقدم که یک ناو هواپیمابر در همسایگی تأثیرگذار خواهد بود؛ و در دراز مدت در خارج از کشور، یک ضرب کننده نیرو خواهد بود.»
