حاشیه ای مجازی از مذاکرات اسلام آباد؛ جمهوری اسلامی و بیسوادهایش!

پیشینه تحصیلی و تخصصی اعضای  مذاکره‌کننده ایران در پاکستان، موضوعی غیر از محتوای سیاسی گفت‌وگوهاست که  در فضای مجازی برجسته شده است.

به گزارش سرویس اجتماعی تابناک، در حالی که طی سال‌های گذشته، برخی جریان‌های رسانه‌ای بین‌المللی و مخالفان داخلی، ساختار حکمرانی ایران را به «بی‌تخصصی» و «نبود کارآمدی علمی» متهم می‌کردند، اما سوابق آموزشی و پژوهشی اعضای هیأت ایرانی در شبکه‌های اجتماعی، بازتاب دیگر گونه ای داشته است.

کاربران فارسی‌زبان – و نیز  کاربرانی از کشورهای پاکستان، هند و ترکیه و کشورهای عربی – به این نکته اشاره کرده‌اند که مدارک و سوابق منتشرشده از تیم ایرانی، در برخی مؤلفه‌ها با تصویری که از «نظامی‌گری صرف» یا «ضعف آکادمیک» ساخته می‌شد، تفاوت آشکار دارد.

از سوی دیگر، مقایسه غیررسمی میان پیشینه این تیم و تیم‌های مذاکره‌کننده برخی کشورهای غربی در نشست‌های مشابه (که اغلب متشکل از دیپلمات‌های حرفه‌ای یا مشاوران سیاسی با پیشینه عمدتاً اجرایی هستند) نیز به یکی از سوژه‌های پرتکرار تبدیل شده است؛ هرچند تحلیلگران معتقدند چنین مقایسه‌ای لزوماً معیار علمی برای سنجش کارایی مذاکرات نیست.

در ادامه، نگاهی می‌اندازیم به مستندات تحصیلی و توانمندی‌های چهار عضو اصلی این تیم.

 محمدباقر قالیباف (رئیس هیأت مذاکره‌کننده و رئیس مجلس)
- تحصیلات: دکترای جغرافیای سیاسی از دانشگاه تهران؛ دفاع از پایان‌نامه با عنوان «بررسی سیر تکوین نهادهای محلی ایران در دوره معاصر» در سال ۱۳۸۰.
- سوابق علمی: عضو هیئت علمی و دانشیار گروه جغرافیای سیاسی دانشگاه تهران؛ استادیار دانشگاه تربیت مدرس.
- توانمندی‌های غیرآکادمیک: خلبانی هواپیمای ایرباس با گذراندن دوره آموزشی در فرانسه؛ فرماندهی قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیاء. قرار داشتن در لیست برترین شهرداران جهان.
- تألیفات: سه کتاب منتشرشده و مقالات متعدد.

سید عباس عراقچی (وزیر امور خارجه و عضو تیم)
- تحصیلات: دکترای اندیشه‌های سیاسی از دانشگاه کنت (بریتانیا)؛ کارشناسی ارشد علوم سیاسی از دانشگاه آزاد؛ کارشناسی روابط بین‌الملل از دانشکده روابط بین‌الملل وزارت خارجه.
- سوابق علمی و پژوهشی: عضو هیئت علمی دانشکده روابط بین‌الملل با رتبه استادیاری؛ استاد مدعو دانشگاه توکیو (۱۳۸۴ تا ۱۳۸۹)؛ رتبه اول پژوهشگر برگزیده وزارت خارجه از سوی وزارت علوم؛ سردبیر فصلنامه «سیاست خارجی».
- سمت‌های مرتبط: رئیس اسبق مرکز مطالعات خلیج فارس؛ عضو شورای راهبردی سیاست خارجی.

 عبدالناصر همتی (وزیز سابق اقتصاد و رئیس کل پیشین بانک مرکزی)
- تحصیلات: دکترای اقتصاد از دانشگاه تهران (۱۳۷۲)؛ کارشناسی ارشد و کارشناسی اقتصاد از همان دانشگاه.
- دوره‌های تخصصی: دوره حسابرسی در مؤسسه کوپرز اند لیبراند (۱۹۷۷)؛ دوره تحقیقاتی-مطالعاتی در رشته اقتصاد در دانشگاه لندن.
- سوابق علمی: دانشیار دانشکده اقتصاد دانشگاه تهران؛ مدرس اقتصاد کلان و اقتصاد انرژی در دانشگاه‌های ایران.
-سابقه خبرنگاری و کار در رسانه ها.

 علی‌اکبر احمدیان (دبیر سابق شورای عالی امنیت ملی)
- تحصیلات: دکترای مدیریت استراتژیک از دانشگاه عالی دفاع ملی؛ کارشناسی ارشد علوم دفاعی.
- سوابق نظامی و نظری: از پیشگامان نظریه «دفاع نامتقارن» در عرصه دریایی؛ ریاست ۱۶ ساله مرکز راهبردی سپاه.
- سوابق اجرایی: فرمانده پیشین نیروی دریایی سپاه؛ رئیس ستاد مشترک سپاه؛ عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام.

این پدیده دست‌کم نشان می‌دهد که روایت‌های کلیشه‌ای درباره فقدان نیروی انسانی متخصص در ساختار حکمرانی ایران، با واقعیت مستند برخی از بالاترین سطوح آن همخوانی کامل ندارد.

کاربران در شبکه‌های اجتماعی با مقایسه این ترکیب  با تیم‌های مذاکره‌کننده کشورهای غربی در مذاکرات مشابه، این سؤال را مطرح کرده‌اند: «آیا این همان نظامی است که برخی آن را فاقد تخصص می‌نامیدند؟»