وقتی یک بزرگتر از شش می‌شود

«یتیم‌خانه» تنها با در اختیار داشتن یک سالن و یک سئانس بیشترین معدل فروش را از آن خود کرده‌ و رقبای داخلی را با وجود تعدد سالن‌های نمایش پشت سر گذاشته است.

به گزارش «خبر آنلاین»، چندی پیش و در واپسین روزهای سال 88 ماهنامه سینمایی فیلم در گزارشی جالب توجه به مرور کارنامه سینمای ایران از منظر «مخاطبان» پرداخت. گزارشی که در میانه آن دو نمونه جدول‌بندی و نمودار قابل مشاهده بود. یکی «پرفروش‌ترین» فیلم‌های سینمای ایران و دیگری‌ «پرمخاطب‌ترین» این آثار.

نکته جالب در این میان تفاوت فاحش آثار مندرج در این دو جدول بود که بوضوح نشان از فاصله غیرقابل انکار میزان فروش یک فیلم و میزان «محبوبیت» احتمالی آن در میان مخاطبان داشت. اگر یک بار دیگر جدول فروش سینماها را با لحاظ کردن پارامتری موثر که موقتاً نام آن را «ظرفیت اکران» می‌گذاریم، مرور کنیم، نکات جالبی دستگیرمان می‌شود؛ به عبارتی برای محاسبه ظرفیت اکران یک فیلم دو متغییر «تعداد سالن و مدت اکران» را در نظر بگیریم. بر این اساس می‌توان باردیگر به تحلیل میزان استقبال مخاطبان از فیلم‌های در حال اکران پرداخت. آن هم براساس «معدل فروش» که آن را براساس تقسیم کل رقم فروش بر «ظرفیت اکران» محاسبه می‌کنیم. در این محاسبه می‌توان مطمئن بود که ارقام بدست آمده قرابت بیشتری با «استقبال مخاطبان» از یک فیلم دارد هرچند نباید فراموش کرد که هنوز تا رسیدن به پارامتر «محبوبیت» فاصله قابل توجهی باقی است.

در چنین فضایی است که یک فیلم خارجی با تک سئانس اکران درتهران، گوی سبقت از بسیاری از تولیدات وطنی را خواهد گرفت، «یتیم‌خانه» که تنها با در اختیار داشتن یک سالن و یک سئانس (ساعت 23 در سینما فرهنگ) بیشترین معدل فروش را تا به امروز از آن خود کرده‌است. فیلم اسپانیایی «یتیم‌خانه» در مدت یک‌ماهه اکران، توانسته‌است رقم فروش 222 میلیون و 320 هزار ریال را از آن خود کند که این رقم با توجه به اکران محدود این فیلم، قطعاً بالاتر از فروش رقبای داخلی است.

«خوب» فروختن و «بد» نفروختن

اگر بخواهیم اندکی واضح‌تر درباره رقم «معدل فروش» صحبت کنیم باید بگوییم براساس محاسبه صورت گرفته فیلم‌ «یتیم‌خانه» در هر سئانس از اکران خود بطور متوسط 6 میلیون و 947 هزار و 500 ریال فروش داشته است و این در حالی است که این متوسط فروش در هر سئانس برای دومین فیلم جدول یعنی «یه جیب پر پول» (ساخته قدرت‌الله صلح میرزایی) 4 میلیون و 620 هزار و 200 ریال است. و این یعنی «یتیم‌خانه» بدون برخورداری از تبلیغات ویژه، بدون بهره‌منده از بازیگران گیشه و از همه مهمتر بدون اصرار برای خنداندن مخاطبان خود، دارد «خوب» می‌فروشد. نکته جالب توجه دیگر در این محاسبات سعود چند پله‌ای فیلم مهجور «باد در علفزار می‌پیچد» (ساخته تحسین شده خسرو معصومی) به نسبت جدول «پرفروش‌ترین‌ها»ست. این فیلم که برمبنای رقم ثبت شده در گیشه در قعر جدول فروش سینماها قرار می‌گیرد و احتمالاً می‌بایستی این جایگاه را نشان از عدم استقبال مخاطبان از‌ آن تعبیر می‌کردیم، تنها با دخیل کردن یک پارامتر (از متغییرهای بسیاری که در جدول فروش تأثیرگذارند و در انتهای این گزارش بصورت گذرا به آن اشاره خواهد شد) به رتبه چهارم جدول صعود می‌کند و این تأییدی است بر تمام گلایه‌های معصومی از کیفیت اکران تازه‌ترین ساخته‌اش در سینماها. «باد در علفزار می‌پیچد» با بهره‌مندی از حداقل امکان نمایش و تبلیغات در هر تک سئانس 3 میلیون و 493 هزار و 333 ریال فروش داشته و این حداقل به این معناست که فیلم «بد» نفروخته است و مخاطب خود را پیدا کرده‌است.

متغییرهای «واقعاً» تأثیرگذار

در کنار این محاسبات اما تأکید بر این نکته الزامی است که «معدل فروش» بازهم فاصله معناداری با «محبوبیت» یک فیلم دارد و محاسبه آن تنها کمک می‌کند تا منطقی‌تر درباره میزان فروش یک فیلم در سینما سخن بگوییم. «محبوبیت» پارامتری است که باید پس از رویارویی مخاطب با یک فیلم پیرامون آن بررسی شود و «فروش» پارامتری است که در حین خرید بلیط و اصلاً پیش از ورود مخاطب به سالن سینما ثبت می‌شود. پس فاصله این دو را نمی‌توان هرگز به صفر رساند. نکته دیگر اینکه «ظرفیت اکران» تنها یکی از پارامترهای تأثیرگذار بر «فروش» است که با دخیل کردن هر کدام از آن‌ها در محاسبه «معدل فروش» نتیجه بیش از پیش قابل استناد و تحلیل می‌شود. «ژانر»، «میزان و کیفیت تبلیغات»، «بهره‌گیری از فضای رسانه‌ای»، «رویکرد منتقدان»، «ترکیب بازیگران»‌، «کارنامه عوامل»، «شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در بازه اکران» و غیره همه پارامترهایی هستند که هر یک در جایگاه خود تأثیری غیرقابل انکار بر فروش یک فیلم دارند. پرداختن به هر یک از این متغییرها و دخیل کردن تأثیرشان بر میزان «فروش» تأثیر بسزایی در تدوین فرمولی واقعی درباره «سلیقه» مخاطبان سینمای ایران به دست می‌دهد.

نام فیلم	مدت اکران (روز)	تعداد سالن	کل فروش	معدل فروش
یتیم خانه	32	1	222,320,000	6,947,500
یه جیب پر پول	16	25	1,848,080,000	4,620,200
از ما بهترون	16	20	1,257,010,000	3,928,156
باد درعلفزار می‌پیچد	3	1	10,480,000	3,493,333
فاصله	16	17	829,320,000	3,048,970
کارناوال مرگ	16	11	516,740,000	2,936,022
یک اشتباه کوچولو	16	23	1,166,973,000	2,917,433

نام فیلم	مدت اکران (روز)	تعداد سالن	کل فروش	معدل فروش
اخراجی‌ها2	79	28	37,575,144,000	16,986,955
به‌رنگ ارغوان	62	15	5,808,970,000	6,246,204
دو خواهر	90	18	9,692,213,000	5,982,848
درباره الی...	99	21	11,570,457,000	5,565,395

* تعداد سالن فیلم‌هایی که در بازه اکران با تغییر قابل توجه تعداد سالن مواجه بوده‌اند، به صورت میانگین محاسبه شده‌است