دیدارهای فشرده سران عرب در بیروت و سناریوهای احتمالی

سرویس بین الملل ـ  به باور برخی از تحلیلگران هرچند دیدار تاریخی رهبران سوریه و عربستان، نقطه عطفی در کاهش تنش ها در لبنان بود، نتوانست کمک عمده ای به حل این مسأله در بلندمدت کند.

به گزارش «تابناک»، جملات بالا را خبرگزاری فرانسه منتشر کرده و می نویسد: گروه شبه نظامی حزب الله، همچنان درباره اتهام دست داشتن این گروه در ترور رفیق حریری، نخست وزیر اسبق لبنان، در سال 2005 و نیز بر نگرانی ها از شعله ور شدن جرقه یک درگیری تازه در این کشور کوچک مدیترانه ای هشدار می دهد.

«میکاییل یانگ»، یک روزنامه نگار در بیروت، این مسأله را شانس دوباره ای برای بازگشت نفوذ سوریه در لبنان می داند و در مصاحبه با خبرگزاری فرانسه می گوید: «این دیدار می تواند درگیری های داخلی را برای مدتی آرام سازد.»

روز جمعه، اسد و ملک عبدالله برای نخستین بار از سال 2002 به گفت و گو نشستند که پس از آن، دیدار با امیر قطر را نیز به دنبال داشت. دیدار اسد به طور خاص برای این مهم بود که کشورش به دست داشتن در بمب گذاری بیروت در چهاردهم فوریه سال 2005 در مظان اتهام قرار دارد.

بنا بر این گزارش، دمشق از یک سو پیوسته این اتهامات را رد می کند و از سوی دیگر، پس از 29 سال حضور در لبنان، برنامه ای برای خروج نظامیان خود از این کشور در دستور کاری ندارد.

اما پس از انتشار حکم دادگاه بين‌المللي جنايي درباره ترور رفيق حريري علیه برخی از عناصر حزب الله این دیدار با تنش هایی همراه شد. روابط میان عربستان سعودی که به خانواده سنی مذهب حریری نزدیک بود و سوریه در سال 2005 رو به تیرگی گذاشت، اما در سال های اخیر، رو به بهبودی گذاشته است، به گونه ای که سعد حریری، نخست وزیر کنونی لبنان، از زمان به قدرت رسیدن بارها به دمشق سفر کرده است.

این خبرگزاری در ادامه می افزاید: از منظر تحلیلگران دیدار مشترک سوریه ـ عربستان حامل این پیام روشن بود که سوریه به همراه ایران، یکی از حامیان اصلی حزب الله، همچنان می توانند نفوذ خود را در لبنان حفظ کنند.

در همین راستا، یک پروفسور علوم سیاسی در دانشگاه آمریکایی بیروت می گوید: «سعودی ها بر این مسأله تأکید ورزیدند که با آمریکایی ها صحبت خواهند کرد و اجرای این حکم قضایی را تنها به تأخیر خواهند انداخت، چرا که اجرای این حکم در دستور کار جامعه بین المللی است و نمی توانند به طور کلی آن را از میان ببرند.»

در همین حال، سید حسن نصرالله، دبیرکل حزب الله، در ماه جاری با اعلام خبر طرح بررسی ترور نخست وزیر پیشین لبنان در دادگاه سازمان ملل و به دنبال آن محاکمه برخی از اعضای مقاومت، آن را یک پروژه اسراییلی خواند. شیخ نعیم قاسم، معاون دبیر کل حزب الله، نیز بر حق این جنبش برای دفاع از خود به هر وسیله ای تأکید کرد و از پیگیری دوباره این مسأله توسط دبیرکل حزب الله در هفته آتی خبر داد.

خبرگزاری فرانسه در پایان می نویسد: به باور تحلیلگران از این دیدار می توان دریافت کرد که سوریه و عربستان برای جلوگیری از بروز تنش های تازه در لبنان به توافقاتی دست یافته اند که این توافقات نیز اساسا میان حزب الله و حریری و به بیان دیگر میان شیعه و سنی خواهد بود.

اما بر خلاف آنکه خبرگزاری فرانسه و بسیاری از خبرگزاری های بین المللی به ویژه غربی در تحلیل های خود بر این محور تأکید کردند که اصولا تحولات اخیر، تنها به موضوع اختلافات درونی لبنان برمی گردد، نشانه هایی نیز هست که می توان دریافت موضوع فراتر از تحلیل های موجود است.

بر پایه این گزارش، وقتی به دقت بنگریم که پادشاه عربستان پس از 53 سال به بیروت سفر کرده و با مقامات این کشور دیدار و گفت وگوهای فشرده ای داشته است. از سوی دیگر، امیر قطر نیز ناگهان خود را به لبنان رسانده تا در این مذاکرات نقشی داشته باشد.

همچنین از طرفی معاون وزیر امور خارجه عربستان برای نخستین بار درباره سفر پادشاه کشورش به لبنان اعلام کرده است: این سفر نتایج موثری برای منطقه در پی خواهد داشت. می توان دریافت که موضوع به یقین فراتر از شرایط نامساعد سیاسی کنونی در لبنان است. برخی کارشناسان بر این باورند که تحولات اخیر سه هدف عمده را دنبال کرده است:

نخست: کاهش مقاومت در برابر تصمیم اتحادیه عرب برای از سرگیری مذاکرات با رژیم صهیونیستی

دوم: سنجش موقعیت سوریه و حزب الله درباره تحرکات احتمالی تل آویو و یا واشنگتن علیه ایران

سوم: ادامه تلاش دیپلماتیک ملک عبدالله برای کاهش عمق استراتژیک ایران در سوریه و لبنان همزمان با پیگیری این موضوع در عراق به ویژه با کارشکنی های مداوم در مسیر تشکیل دولت در عراق

البته دیدگاه دیگری نیز وجود دارد که بر این باور است، سران عرب از جنگ افروزی احتمالی رژیم غاصب اسرائیل به وحشت افتاده اند و تلاش می کنند به هر ترتیب که شده از بروز این واقعه جلوگیری کنند؛ البته تل آویو نیز با بمباران های چند روز اخیر در نوار غزه، این ذهنیت را تشدید کرده است.

با این اوصاف، همان گونه که در روزهای گذشته شاهد اعلام از سرگیری مذاکرات اعراب و رژیم صهیونیستی بودیم، باید منتظر دیگر بازخوردهای نشست اخیر باشیم.