اصلی ترین تهدیدات جریان ولایت فقیه

حضرت امام خمینی (رضوان الله تعالی علیه) اشارات صریحی به ولایت مطلقه فقیه داشته و اختیارات ولی فقیه را محدود به احکام فرعی و قوانین بشری ـ نظیر قانون اساسی ـ ندانسته اند.

 در نگاه ایشان ولی فقیه می تواند بر اساس تشخیص روش مند مصالح اسلام و مسلمین، موقتاً و به اقتضای زمان و مکان حکم به تعطیلی یک حکم شرعی ـ اعم از عبادی یا غیر عبادی ـ نماید و یا اصلی از اصول قانون اساسی را به اقتضای مصالح عمومی اسلام و مسلمین موقتاً نادیده بگیرد.
 
در نگاه ایشان می توان ولایت مطلقه فقیه را نتیجه ضروری التزام به دو مقدمه ذیل دانست:

مقدمه اول: اسلام دارای نظام فراگیر اجتماعی خاص خود است و برای اداره امور مردم، نظامات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی متناسب با اهداف عالیه اسلام را ارائه نموده است.

مقدمه دوم: عهده دار مستقیم اجرا، توسعه و تکامل نظام اجتماعی اسلام در همه حوزه ها فقیه عادل، مدیر، مدبر، شجاع و آشنا به زمان است.

حضرت امام (ره) دو مقدمه یاد شده را همواره گوشزد می فرمودند. ایشان بارها به صراحت تاکید کردند که «مذهب اسلام از هنگام ظهورش، متعرض نظام های حاکم در جامعه بوده و خود دارای سیستم و نظام خاص اجتماعی و اقصادی و فرهنگی است که برای تمامی ابعاد و شئون زندگی فردی و اجتماعی قوانین خاصی دارد و جز آن را برای جامعه نمی پذیرد. علاوه بر این ایشان عملاً مسئولیت ساماندهی نظام اسلامی را در همه حوزه های سیاسی، فرهنگی و اقتصادی بر عهده گرفتند.

روشن است که موضوع ولایت فقیه بر اساس نظریه امام راحل در حقیقت موضوع سرپرستی و تکامل جامعه است. بنابراین نباید تهدیدات نظریه ولایت فقیه را منحصر در شبهات نظری ـ نظیر نظریه وکالت فقیه ـ دانست. زیرا همانطور که قوام تکامل جامعه به تکامل و توسعه همه جانبه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی وابسته است، تهدیدات جریان ولایت فقیه را نیز باید در همه سطوح سیاسی، فرهنگی و اقتصادی محل توجه قرار داد.

به بیان دیگر در روند تمدن سازی جهانی بر پایه اسلام ـ که رسالت تاریخی این انقلاب و رهبران آن است ـ باید به سه حوزه محیط روحی به معنای نظام تجلیل و تحقیر اجتماعی، محیط ذهنی به معنای روند توسعه مفاهیم و محیط عینی به معنای کالاها و تکنولوژی توجه تام داشت،  زیرا این عوامل فرهنگ ساز است که بستر توسعه در عمل را معین کرده و امکان  سرپرستی عینی را برای ولی فقیه ایجاد کرده یا آن را از وی سلب می کند.

به تعبیر صریح تر موضوع ولایت فقیه سرپرستی و تکامل محیط عینی است و تهدیدات محیط عینی هم در حقیقت تهدیدات بسط ید یا قبض ید ولی فقیه است. بنابراین ولی فقیه جهت اعمال ولایت در عمل علاوه بر تصمیمات صحیح به مدل اداره سیاسی، فرهنگی و اقتصادی صحیح و ساختارهای اجرایی متناسب با آن نیز نیازمند است. بدیهی است اگر مدل های اداره یا ساختارهای اجرایی متناسب با تصمیمات ولی فقیه نباشند، هر چقدر هم تصمیمات ایشان درست و حکیمانه باشد باز در عمل راه به جایی نبرده و عملاً حق ولایت در عمل ـ و نه در نظر ـ از آن دیگران خواهد شد.

به نظر می رسد از مهمترین تهدیدات جریان ولایت فقیه در عمل «تحجر» و «انفعال» نسبت به شرایط روحی، ذهنی و حسی است. این دو تهدید همانند دو تیغه قیچی هماهنگ با هم به کند شدن جریان ولایت فقیه در عینیت کمک می کنند. به عنوان مثال این نظر متحجرانه که در عصر اتم می خواهند با وسایل سابق زندگی کنند همان قدر خطرناک است که غرق شدن در تکنولوژی غرب و وادادگی کامل مقابل مظاهر تمدن غیر بومی، زیرا متوقف شدن در کالاهای اقتصادی چند دهه قبل موجب عقب افتادن کار آمدی نظام اسلامی تحت امر ولی فقیه می شود؛ همانطور که انحلال در تمدن غرب در روند تولید تکنولوژی بدون توجه به قدرت شناسایی و گزینش نیازها در درگیری همه جانبه با کفر جهانی و بی توجهی به طبقه بندی و تعیین اولویت بر اساس اهداف اسلام و انقلاب موجب انحلال در محیطی خواهد شد که انگیزش الحادی حاکم بر آن است.

باید دقت داشت که نباید «تحجر» و «انفعال» را به عنوان دو مفهوم نظری صرف در نظر گرفت بلکه این دو در حکم دو مفهوم محیط ساز در جریان تکامل اجتماعی است. یعنی محیط روحی، ذهنی و عینی متناسب با خود را تولید می کنند و در عمل ضد تکامل یا توسعه اسلامی که موضوع عمل ولی فقیه است عمل می نمایند.

بی توجهی به چنین موانع مهمی در نهایت موجب غلبه ولایت کفار بر ولایت فقیه در عینیت می گردد. زیرا غلبه «تحجر» و «انفعال» در عینیت موجب توقف توسعه اسلامی شده و انجامی جز غلبه سیاسی، فرهنگی و اقتصادی دشمن نخواهد داشت.

 البته بر اهلش پوشیده نیست که اگر چه در حوزه های علمیه و دانشگاه های  کشور رگه های خطرناکی از «تحجر» و «انفعال» به چشم می خورد ولی اکثریت فرهیختگان حوزه دانشگاه آرزویی جز توسعه و تکامل اسلام و بالندگی بیش از پیش انقلاب و نظام اسلامی تحت اوامر حکیمانه ولی فقیه نداشته و ندارند. به هر حال در شرایط حساس حاضر خطر همواره در کمین است و باید پیوسته هوشیار بود ...

Ali.meysami@gmail.com