دستپخت ترامپ برای بازار‌های جهانی/ از اروپا تا آمریکا؛ جهش قیمت‌ها در راه است

تحلیلگران هشدار می‌دهند که برنامه دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، برای اعمال محاصره دریایی ایران، کشتیرانی بین‌المللی را بیشتر فلج کرده و بحران انرژی که اقتصاد جهانی را آشفته کرده است، تشدید خواهد کرد.

به گزارش سرویس اقتصادی تابناک؛ قیمت نفت روز دوشنبه به بالای ۱۰۰ دلار در هر بشکه جهش کرد، پس از آنکه ترامپ اعلام کرد نیروی دریایی آمریکا تنگه هرمز را محاصره کرده و «هر کشتی در آب‌های بین‌المللی که به ایران عوارض پرداخت کرده باشد را توقیف خواهد کرد.» ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال گفت: «به ایران اجازه داده نخواهد شد از این اقدام غیرقانونی اخاذی سود ببرد.»

فرماندهی مرکزی ایالات متحده (سنتکام)، که مسئول عملیات نظامی در خاورمیانه است، در بیانیه‌ای اعلام کرد که محاصره فقط بر کشتی‌های ورودی و خروجی از بنادر ایران تأثیر خواهد گذاشت؛ اقدامی که ظاهراً عقب‌نشینی از تهدید ترامپ برای مسدود کردن کامل تنگه محسوب می‌شود.

تریتا پارسی، یکی از بنیانگذاران مؤسسه کوئینسی در آمریکا، گفت محاصره آمریکا می‌تواند تأثیری آبشاری بر اقتصاد جهانی بگذارد. پارسی به الجزیره گفت: «هر چیزی که در حال حاضر نفت بیشتری را از بازار خارج کند، قیمت‌ها را افزایش می‌دهد که به نوبه خود قیمت بنزین را بیشتر بالا می‌برد.»

پارسی افزود اگر محاصره باعث تلافی‌جویی حوثی‌های همسو با ایران در یمن شود، قیمت نفت می‌تواند به بالای ۱۵۰ دلار در هر بشکه برسد؛ حوثی‌ها می‌توانند باب‌المندب، تنگه‌ای که دریای سرخ را به خلیج عدن و اقیانوس هند متصل می‌کند، را مسدود کنند. این تنگه یک مسیر صادراتی جایگزین برای نفت و گاز کشور‌های حاشیه خلیج فارس است.

محاصره‌ای که هدف آن محروم کردن ایران از درآمد‌های نفتی باشد، نشان‌دهنده تغییر ناگهانی سیاست واشنگتن خواهد بود. دولت ترامپ ماه گذشته اعلام کرده بود که برخی تحریم‌های صادرات نفت ایران را به عنوان راهی برای کمک به کاهش بحران جهانی انرژی معاف می‌کند.

ایران از زمان آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل در ۲۸ فوریه (۹ اسفند)، عملاً تنگه را بسته است و تنها به تعداد کمی از کشتی‌ها پس از بررسی و مجوز اجازه عبور می‌دهد. به گفته شرکت اطلاعات دریایی Windward، تا روز شنبه حدود ۳،۲۰۰ فروند کشتی در غرب تنگه به دلیل این محاصره سرگردان مانده بودند.

اناس الحاجی، اقتصاددان سابق ارشد در شرکت مدیریت سرمایه انرژی NGP، گفت احتمالاً کشتی‌های غیرایرانی با وجود اطمینان‌بخشی نظامیان آمریکایی مبنی بر عدم ایجاد مانع، به دلیل افزایش حق بیمه، همچنان از تنگه دوری خواهند کرد. الحاجی افزود کشتی‌ها ممکن است از تلافی‌جویی ایران نیز بترسند. الحاجی به الجزیره گفت: «بنابراین، محاصره ترامپ از بنادر ایران، در عمل یک محاصره واقعی از تنگه هرمز است.»

به گفته تحلیلگران، افزایش قیمت نفت و گاز همچنین باعث افزایش هزینه مواد شیمیایی، کود‌ها و مواد اولیه مورد استفاده در ساخت پلاستیک خواهد شد.

کامرون جانسون، شریک ارشد در شرکت مشاوره زنجیره تامین Tidalwave Solutions مستقر در شانگهای، گفت انتظار دارد اگر ترامپ تهدید خود به محاصره را عملی کند، قیمت بسیاری از مواد خام ظرف چند هفته افزایش یابد. جانسون به الجزیره گفت: «نقطه مبهم واقعاً بازه زمانی این موضوع است. اگر این یک تاکتیک مذاکراتی باشد، به یاد داشته باشید که هنوز هشت یا نه روز از آتش‌بس باقی مانده است؛ پس ممکن است اهمیت چندانی نداشته باشد. اما اگر این وضعیت تا پایان ماه و هفته اول ماه مه ادامه یابد، شاهد جهش قیمت مواد خام در سراسر جهان خواهید بود.»

دبورا المز، رئیس سیاست تجاری در بنیاد هینریش در سنگاپور، گفت وضعیت زنجیره‌های تامین جهانی در صورت محاصره می‌تواند «بسیار بدتر» شود. المز به الجزیره گفت: «برخی از مشکلات آشکار هستند، اما بسیاری از آنها آشکار نیستند. به عنوان مثال، پارچه‌ها گران‌تر خواهند شد. بسته‌بندی در حال حاضر برای شرکت‌ها یک چالش است. بسیاری از شرکت‌ها نمی‌توانند بسته‌های تاول‌دار برای قرص‌ها یا درب برای کالا‌های مصرفی تهیه کنند. با اختلال در کود و کمبود عرضه، می‌توانیم شاهد عواقب آن برای تولید مواد غذایی در اواخر امسال و سال آینده باشیم.»

چاد نورویل، رئیس وب‌سایت خبری صنعت نفت و گاز Rigzone، گفت تهدید ترامپ ضربه دیگری به اعتماد نسبت به بازگشت وضعیت تنگه به حالت عادی است. او گفت همین تهدید به تنهایی احتمالاً حق بیمه شرکت‌های کشتیرانی و لجستیک را افزایش داده و حجم تجارت عبوری از تنگه را در هر روز کاهش می‌دهد.

نورویل به الجزیره گفت: «اختلال در کشتیرانی و افزایش ریسک در منطقه به دلیل درگیری از قبل به خوبی تثبیت شده بود. این تهدید آن مبنا را ایجاد نمی‌کند، بلکه آن را با تقویت عدم اطمینان در مورد یکی از بحرانی‌ترین نقاط تنگ جهان، تشدید می‌کند.»

بر اساس این گزارش؛ در حال حاضر به دنبال تشدید محدودیت‌ها بر تنگه هرمز (گلوگاهی که حدود ۲۰ درصد از نفت جهان از آن عبور می‌کند)، قیمت نفت خام فیزیکی با پریمیوم قابل‌توجهی نسبت به معاملات آتی دادوستد می‌شود و برخی انواع آن هم‌اکنون به رکورد حدود ۱۵۰ دلار برای هر بشکه رسیده‌اند. به بیان دیگر، نفتی که باید همین امروز یا این هفته تحویل داده شود (نفت فیزیکی)، خیلی گران‌تر از قیمتی معامله می‌شود که برای تحویل در آینده (معاملات آتی) در بازار‌ها ثبت شده است. قیمت‌هایی که پیش بینی می‌شود با توجه به تهدید جدید ترامپ در مسیر صعودی باشد و جهان را وارد یک رکود بزرگ اقتصادی در سال جاری کند که در نهایت برای خروج از این وضعیت رکودی، هزینه بسیاری بر کشور‌ها تحمیل خواهد کرد.