چند نکته درباره یکی از ساده‌ترین روش‌های نقض حریم خصوصی کاربران در فضای مجازی

 

 

در سال‌های اخیر، تحولات در فناوری‌های نوین سبب شده است که حتی اشخاص عادی با امکان دسترسی به بسیاری از وسایل پیشرفته به جمع‌آوری، ضبط و نگهداری حجم انبوهی از داده‌ها مربوط به حریم خصوصی افراد اقدام کنند. پست الکترونیک در معرض ره‌گیری و نظارت دیگران قرار دارد، به‌ طوری‌ که شخص دیگری غیر از دریافت‌کننده‌ی پیام می‌تواند به آن پیام دسترسی پیدا کرده و از مفاد آن اطلاع یابد.

به گزارش «تابناک»؛ رواج سریع فناوری عملاً موجب تسهیل در نقض حریم خصوصی داده‌ها و اسرار اشخاص گردیده است. عدم چاره‌اندیشی برای این مسئله باعث خواهد شد، گسترش فناوری اطلاعات نه‌ تنها موجب آسایش انسان‌ها نشود، بلکه سبب از بین رفتن آرامش، امنیت و رفاه افراد جامعه خواهد شد. انسانی که پیشرفته‌ترین تجهیزات و امکانات رفاهی برخوردار است، ولی حریم خصوصی داده‌ی او نقض می‌شود، درواقع هیچ‌گونه آسایش و آرامشی نخواهد داشت.

هرچند حریم خصوصی را مفهوم بسیار مبهم دانسته‌اند و تعریف آن را بسیار مشکل دانسته‌اند، [۱]می‌توان گفت حریم خصوصی، قلمرویی از زندگی اشخاص است که به‌هیچ‌وجه مایل نیستند دیگران بدون اجازه‌ی آن‌ها وارد این قلمرو شوند یا از آن آگاهی پیدا کنند.

مطابق بند ۱ ماده ۲ لایحه حمایت از حریم خصوصی، حریم خصوصی «قلمرویی از زندگی هر شخص است که آن شخص عرفاً یا با اعلان قبلی در چارچوب قانون، انتظار دارد تا دیگران بدون رضایت وی به آن وارد نشوند یا بر آن نگاه یا نظارت نکنند و یا به اطلاعات راجع به آن دسترسی نداشته یا در آن قلمرو وی را مورد تعرض قرار ندهند.»

 

در همین ارتباط یکی از پژوهشگران حقوق فناوری به بررسی رابطه و ماهیت یکی از متداول ترین شیوه وبسایت ها برای نفوذ در حریم خصوصی پرداخته است.اصطلاح کوکی (Cookie) در لغت نوعی «کلوچه شیرین و خوشمزه» است. لکن در ماهیت فنی یک فایل رایانه‌ای است که وب سایتی که مورد بازدید است از مرورگر کاربر می‌خواهد تا آن را ایجاد و بر روی رایانه ذخیره کند و در مراجعات بعدی کاربر به آن وب سایت، هدف از ایجاد آن را به اجرا بگذارد.

دکتر طاهر حبیب زاده، پژوهشگر حقوق فناوری و عضو هیات علمی دانشگاه امام صادق با ذکر این مقدمه اظهار می دارد از کاربرد‌های بسیار رایج Cookie در ورود به یک وب سایت (log-in - لاگین/ورود) است. اگر کاربر برای بار اول اجازه ذخیره نام کاربری و پسوورد خود را به یک وب سایت بدهد، مانند وب سایت یاهو برای بررسی ایمیل ها، در دفعات بعدی نیاز به وارد کردن مجدد نام کاربردی و پسوورد نیست. کوکی‌ها این زحمت را بر عهده دارند. در مثال دیگر، در خرید از یک فروشگاه اینترنتی، پس از دادن اطلاعات کاربری برای بار اول و استفاده از Cookie، در دفعات بعدی به صرف ورود به آن وب سایت، امکان خرید فراهم است؛ گویا وب سایت، خریدار را می‌شناسد. این کار‌ها به کمک کوکی‌ها انجام می‌شود. کاربر در هر زمان می‌تواند با استفاده از گزینه settings مرورگر خود، همه Cookie‌هایی را که تاکنون اجازه داده است، ملاحظه کند و همه یا بخشی از آن‌ها را از طریق مرورگر خود غیرفعال یا دامنه اجازه خود را محدود نماید.