پیکاپ و کمپر با معافیت کامل گمرکی؛ این امتیاز دقیقاً برای چه کسانی است؟
به گزارش تابناک ، مبنای این تسهیلات بند «ب» ماده ۸۳ قانون برنامه هفتم پیشرفت است. این بند اجازه می‌دهد برای سرمایه‌گذاران بخش خصوصی و تعاونی که قصد فعالیت گردشگری دارند، مجوز واردات کشتی‌های گردشگری، شناور‌های تفریحی، وسایل نقلیه و تجهیزات ویژه گردشگری با معافیت از حقوق ورودی صادر شود. مرجع صدور مجوز وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی است.
نکته‌ای که کمتر به آن توجه شده، شرط استفاده است. وسایل وارداتی باید با پلاک یا نشان ویژه مشخص شوند و دست‌کم ۱۰ سال فقط در خدمات گردشگری به کار بروند. نظارت بر نحوه استفاده و دریافت تضمین‌های لازم هم بر عهده وزارت میراث فرهنگی است، با همکاری فراجا و دستگاه‌های نظارتی. پس این حکم راهی عمومی برای واردات خودرو با مصرف شخصی نیست؛ امتیازی برای سرمایه‌گذاری و تأمین وسایل مورد نیاز خدمات گردشگری است.
«تعرفه صفر» در عمل چه معنایی دارد؟
عبارت «تعرفه صفر» اصطلاح رسانه‌ای است. در متن قانون، سخن از «معافیت از حقوق ورودی» است و این به معنای حذف همه هزینه‌های واردات و شماره‌گذاری نیست.
دو نکته درباره اقلام مشمول هم باید دقیق گفته شود. علی‌اصغر شالبافیان، رئیس مرکز سرمایه‌گذاری و امور اقتصادی وزارت میراث فرهنگی، ناوگان حمل‌ونقل گردشگری را شامل ون، اتوبوس، میدل‌باس و خودرو‌های دودیفرانسیل آفرود دانسته و تجهیزات تفریحات دریایی و مارینا را هم به آن افزوده است. اما در این فهرست نامی از پیکاپ و کمپر نیست.
همچنین قرار گرفتن یک خودرو در دسته دودیفرانسیل یا آفرود، به‌تنهایی به معنای برخورداری از معافیت نیست. دریافت مجوز و رعایت شرایط استفاده در خدمات گردشگری لازم است.
آیین‌نامه اجرایی این بند ۲۶ اسفند ۱۴۰۳ به تصویب هیئت وزیران رسید و ۲۸ اسفند همان سال ابلاغ شد. بعد‌ها سامانه جامع تجارت یک حالت ثبت‌سفارش مخصوص این بند ساخت و دو وضعیت نمایندگی تعریف کرد؛ یکی برای سرزمین اصلی و یکی برای مناطق آزاد و ویژه اقتصادی.
جزئیات اجرایی چنین است:
- این رویه فقط برای کد‌های تعرفه‌ای است که در فایل پیوست آمده است. در همان فایل مشخص شده که برای هر کد، واردات کالای مستعمل ممکن است یا نه، و حداکثر سال ساخت مجاز چقدر است.
- این واردات مشمول ممنوعیت‌های گروه‌های کالایی ۲ و ۴ نیست. گمرک هم بخشنامه‌ای برای اجرای این سازوکار به گمرکات ابلاغ کرده است.
- ثبت‌سفارش فقط از محل ارز صادرات خود، سپرده خود یا سپرده دیگران ممکن است. مسیر «بدون انتقال ارز» هم با مجوز‌های سازمان سرمایه‌گذاری و کمک‌های اقتصادی و فنی ایران باز است.
- ثبت‌سفارش فقط با نقش بازرگان حقیقی یا حقوقی، یا بازرگان مناطق آزاد و ویژه اقتصادی انجام می‌شود.
- کالا‌های واردشده برای ایجاد، تجهیز، نوسازی و بهره‌برداری پروژه‌های گردشگری، از پرداخت حقوق ورودی کاملاً معاف‌اند.
واردات خودرو‌های مرتبط با گردشگری، از جمله کمپر و پیکاپ، پیش‌تر در برنامه‌های چهارم و پنجم توسعه هم مطرح شده بود. سیدرضا صالحی‌امیری، وزیر میراث فرهنگی، در نشست حل چالش‌های واردات اقلام تأسیسات گردشگری گفته بود گردشگری برای نخستین‌بار در برنامه هفتم مورد توجه قرار گرفته است. او بر توسعه فوری ناوگان حمل‌ونقل و اسکان گردشگران تأکید کرد و گزارشی هم از هماهنگی‌های بین‌دستگاهی برای واردات ناوگان خودرو‌های گردشگری ارائه شد.
چرا این خبر این‌قدر جنجالی است؟
برای فهمیدن اهمیت خبر باید آن را کنار بازار خودرو گذاشت. مجلس در ۱۴۰۴ برای واردات خودرو (نو و کارکرده) دو میلیارد دلار و تعرفه ۱۰۰ درصد تصویب کرد. بعد معلوم شد این عدد میانگین است؛ خودرو‌های اقتصادی تعرفه کمتر و خودرو‌های با موتور بزرگ‌تر تعرفه بیشتری دارند. سخنگوی وزارت صمت گفت مجموع واردات خودرو در ۱۴۰۴ با احتساب ترخیص‌شده‌ها، در حال حمل، مانده در گمرک و تحویل‌نشده، حدود ۸۰ هزار دستگاه بوده است.
در ۱۴۰۵ خودرو‌های برقی و هیبریدی ۱۰۰ درصد و بنزینی‌ها بین ۱۱۰ تا ۱۶۵ درصد حقوق ورودی می‌پردازند.
تعرفه خودرو‌های صفر کیلومتر بین ۲ تا ۱۰ درصد است، با کمترین نرخ برای خودرو‌های تمام‌برقی. البته این ارقام فقط حقوق ورودی را در بر می‌گیرد و استاندارد، عوارض، مالیات و هزینه‌های محیط‌زیست جدا حساب می‌شود.
در چنین فضایی، خودرویی که معافیت کامل از حقوق ورودی بگیرد، در بازاری کاملاً جدا قرار می‌گیرد؛ و همین توضیح می‌دهد چرا این خبر این‌قدر بازتاب پیدا کرد.
ناوگان گردشگری چقدر به نوسازی نیاز دارد؟
آمار ناوگان اتوبوس، پشتوانه استدلال موافقان است. از حدود ۱۴ هزار و ۵۰۰ اتوبوس فعال بین‌شهری، ۸ هزار و ۶۰۰ دستگاه فرسوده‌اند و ۳ هزار دستگاه در آستانه فرسودگی‌اند. وضعیت مینی‌بوس‌ها نگران‌کننده‌تر است و نزدیک به ۹۶ درصد ناوگان فعال آنها از سن فرسودگی گذشته است. مسئول توسعه و نوسازی ناوگان سازمان راهداری، ناوگان فرسوده را با هزینه نگهداری بیشتر، مصرف سوخت بالاتر و ریسک ایمنی بیشتر همراه دانسته است.
- پیکاپ و دودیفرانسیل در بازار کاربری شخصی هم دارند. شرط پلاک ویژه و ۱۰ سال نظارت، جایی است که اجرای این بند محک می‌خورد. وزارت میراث فرهنگی وعده نظارت و دریافت تضمین داده، اما سازوکار دقیق این تضمین‌ها در منابع من توضیح داده نشده است.
مدیرکل میراث فرهنگی اصفهان از کاهش محسوس گردشگری ورودی در تحولات اخیر گفته است. واردات ناوگان بدون تقاضا، هزینه‌ای است که سرمایه‌گذار باید خودش بپردازد.
بند «پ» ماده ۵۹ همان قانون اجازه می‌دهد در ازای اسقاط هر اتوبوس و کشنده بالای ۲۵ سال، مجوز واردات دستگاهی با سن کمتر از ۱۰ سال به مالک داده شود. ثبت‌نام این طرح از ۳۱ شهریور آغاز شده است؛ بنابراین دو مسیر برای نوسازی ناوگان اتوبوس در حال شکل‌گیری است.
