دسترسی به آب آشامیدنی سالم، آرزوی محال صد‌ها هزار سیستان و بلوچستانی

تلاش‌های فراوانی که در دهه‌های گذشته برای آب رسانی به شهر و روستا‌های مختلف کشور صورت گرفت، به رغم اینکه میانگین شاخص دسترسی به آب شرب را در کل کشور به شکل قابل توجهی افزایش داد، اما هنوز میان شاخص‌های کلی با واقعیت‌های موجود در برخی استان‌های کشور تفاوت فاحشی وجود دارد. مثل استان سیستان و بلوچستان که بررسی‌ها نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد اهالی روستایی اش از آب شرب سالم محروم هستند.

به گزارش «تابناک»، در دورانی که تعداد پر شماری از شهر و روستا‌های کشور به ویژه در استان‌های فلات مرکزی از نعمت دسترسی به آب شرب سالم و لوله کشی شده برخوردار هستند و جدا از این موضوع از امکانات رفاهی دیگری مثل گاز شهری نیز بهره می‌برند، هزاران روستا در جنوب شرق کشور و در استان سیستان و بلوچستان در بی آبی کامل به سر می‌برند، و اهالی این روستا‌ها در شرایط بسیار سختی زندگی می‌کنند.

نبود زیر ساخت‌های مربوط به لوله کشی آب شرب سالم در بیش از ۵۰ درصد از روستا‌های استان سیستان و بلوچستان در کنار تشدید بحران خشکسالی و کاهش شدید بارندگی‌ها اکنون به بحران نگران کننده‌ای تبدیل شده است که برای بسیاری از اهالی روستایی این استان راهی جز مهاجرت به شهر‌های کوچک و بزرگ و انتخاب زندگی حاشیه نشینی را باقی نگذاشته است.

هر چند بررسی آمار‌های موجود حکایت از آن دارد که در پهنه جغرافیایی کشور و به صورت کلی چیزی حدود ۹۰ درصد شهروندان و نیز ۷۰ درصد اهالی روستا از نعمت آب آشامیدنی سالم و لوله کشی بهره می‌برند، اما از آن سو این آمار در استان سیستان و بلوچستان بسیار نگران کننده است و با میانگین‌های کشوری تفاوت‌های فاحشی دارد.

در این استان تنها ۷۰ درصد شهروندان از آب شرب لوله کشی شده بهره می‌برند و این رقم برای اهالی روستایی تنها ۴۶ درصد عنوان می‌شود؛ واقعیتی که نشان می‌دهد بیش از ۵۰ درصد از جمعیت میلیونی ساکن در روستا‌های سیستان و بلوچستان از دسترسی به آب شرب سالم محروم هستند.

در رابطه با این شرایط اخیراً عبدالاحد ریگی در یک نشست خبری به رسانه‌ها گفت: سه هزار و ۲۴ روستا از مجموع پنج هزار و ۵۹۴ روستا در سیستان و بلوچستان دچار کم آبی هستند.

ریگی با بیان اینکه هزار و ۲۵۷ روستای سیستان و بلوچستان با جمعیت بیش از ۲۵۰ هزار نفری با تانکر آبرسانی سیار می‌شوند گفت: روزانه به ازای هر خانوار ۱۵ لیتر آب با تانکر در مناطق روستایی این استان توزیع می‌شود.

وی بیان کرد: خشکسالی‌های پی در پی بویژه سال زراعی ۹۶-۹۷ آسیب جدی به منابع آبی در مناطق روستایی سیستان و بلوچستان وارد کرده است که با مکاتبات صورت گرفته اخیرا بیش از هزار و ۲۰ میلیارد تومان به بخش آب کشور اختصاص یافت که ۱۸۰ میلیارد تومان این اعتبار به بخش آب روستایی تخصیص یافت.

ریگی با اشاره به مشکلات کم آبی روستا‌های سیستان و بلوچستان گفت: ۱۴۸ حلقه چاه از مجموع ۶۱۳ حلقه چاهی که در محدوه آب روستایی استان است به دلیل خشکسالی‌های پی در پی بویژه سال زراعی جاری وضعیت نرمالی ندارند و بقیه دچار تنش آبی هستند که رویکرد این نهاد احیای یا درصورت لزوم حفره چاه جدید در این بخش است.

وجود بیش از ۳ هزار روستای فاقد آب شرب سالم و لوله کشی شده در استان سیستان و بلوچستان معنای دیگرش این است که در این استان پهناور صدها هزار نفر از اهالی روستایی از دسترسی به آب شرب سالم و لوله کشی محروم هستند و از حداقل امکانات لازم برای زندگی مرفه نیز بهره ای ندارند.

هر چند شرکت آب و فاضلاب استان با اخذ بودجه‌های میلیاردی و با تلاش‌های فراوان نهایتاً به هزار و سیصد روستا به وسیله تانکر آب رسانی می‌کند، اما همچنان چیزی حدود هزار و دویست روستا در این استان فاقد هر گونه امکان دسترسی به آب آشامیدنی هستند.

در همین رابطه پیشتر اتابک جعفری مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای سیستان و بلوچستان در گفتگو با رسانه‌ها گفت: میزان حجم ذخیره آب در پشت سد‌های سیستان و بلوچستان هزار و ۹۶۷ میلیون متر مکعب بوده که درحال حاضر تنها ۴۲ درصد ظرفیت آن‌ها ذخیره سازی و حدود ۵۸ درصد نیز خالی است.

بنا به گفته وی ذخیره آب در پشت سد‌های سیستان و بلوچستان از ابتدای سال آبی ۹۶-۹۷ با کاهش ۱۳ درصدی در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته روبه رو بوده است.

 

آب رسانی با تانکر به بیش از هزار روستای فاقد آب آشامیدنی لوله کشی شده در این استان در حالی است که برای همین خدمات رسانی ناچیز نیز مدیران استانی با مشکل تأمین اعتبار و نیز آب سالم رو به رو هستند و بر همین اساس هزینه های مرتبط با این اقدام نیز بسیار زیاد است.

 

این را می توان از گفته های اخیر حمیدرضا عدل، معاون زیربنایی، فنی و تولیدی سازمان برنامه و بودجه کشور برداشت کرد که ضمن اشاره به انتقال آب از دریا به عنوان راه حل اساسی حل مشکلات آبی استان سیستان و بلوچستان به رسانه‌ها گفت: انتقال آب از دریا به فلات مرکزی مشکلات بسیاری از استان‌ها به ویژه سیستان و بلوچستان را برطرف خواهد کرد. ولی تا زمان اجرایی شدن چنین پروژه ای  حداکثر تلاش این است که با تامین منابع مالی نگرانی‌ها برای آبرسانی با تانکر بر طرف شود.

این شرایط نگران کننده موجود در جنوب شرق کشور که به واسطه بحران خشکسالی در سال‌های اخیر تشدید شده است و جامعه آماری آن از ساکنان روستا به ساکنان شهری در حال تعمیم است، در حالی است که مسئولان و مدیران اجرایی کشور اقدام اساسی و مشخصی در این باره صورت نمی‌دهند و با طرح هایی، چون «نذر آب»، «آب رسانی با تانکر» و... عملاً ناتوانی خود را در حل ریشه ای بحران نشان می دهند و تمامی ۳۴ شهرستان استان به ویژه شهرستان های شمالی با بحران شدید تأمین آب شرب رو به هستند. 

مسئولان اجرایی استان سیستان و بلوچستان و نیز مدیران ارشد ملی بار‌ها با اشاره به بحران آب این استان از طرح‌های بزرگی، چون انتقال آب دریای عمان به این منطقه سخن گفته اند، اما در مقام عمل این اقدام هنوز با پیشرفت قابل ذکری رو به رو نبوده است.

این در حالی است که حفر چاه‌های عمیق و بهره برداری از آب‌های ژرف در این منطقه از کشور به عنوان یک راه حل آسانتر و کم هزینه‌تر در دستور کار مسئولان قرار گرفته است و بیم آن می‌رود که با این تصمیم و تخلیه احتمالی آب‌های ژرف، آینده بلند مدت این استان نیز با چالش‌های فراوانی رو به رو شود؛ وضعیتی که قطعاً یکی از پیامدهای خطرناک آن خالی شدن بخش های زیادی از این استان از سکنه و افزایش نا امنی در این منطقه خواهد بود.