آیا واقعا دلار تک نرخی است؟
در روز 21 فروردین ماه سال جاری بود که دولت تصمیم گرفت دلار را تک نرخی اعلام کند. با این تصمیم، قیمت دلار 4200 تومان اعلام شد و قرار شد تمام نیازهای کشور با همین نرخ پوشش داده شود. پرسشی که در این بین مطرح می شود این است که آیا واقعاً با این تصمیم دولت، هم اکنون دلار تک نرخی است؟
به گزارش تابناک اقتصادی، نوسانات نرخ ارز از سال گذشته دامن اقتصاد مملکت را گرفته است و دولت و بانک مرکزی تاکنون راهکارهای مختلفی را برای به ثبات رساندن بازار ارز در نظر گرفته اند. در اواخر بهمن ماه سال گذشته بود که بانک مرکزی تصمیم گرفت برای جلوگیری از افزایش نرخ دلار و کاهش التهابات بازار ارز با کمک نیروی انتظامی با دلالان ارزی برخورد کند و همچنین بسته ای سه گزینه ای را برای مقابله با این التهابات به اجرا درآورد. سه گزینه این بسته عبارت بودند از فروش اوراق سپرده ریالی با نرخ سود 20 درصد، فروش گواهی سپرده ارزی و پیش فروش سکه.
این اقدامات تا حدودی التهابات بازار ارز را کاهش داد اما با آغاز سال جدید، دوباره التهابات به بازار ارز بازگشت و این بار دولت تصمیم گرفت برای به سامان رساندن اوضاع از تک نرخی شدن دلار رونمایی کند. اسحاق جهانگیری معاون اول رئیس جمهور در مورخه 20 فروردین 1397 و بعد از جلسه فوق العاده ستاد اقتصادی دولت برای مدیریت بازار ارز اعلام کرد که از روز سه شنبه مورخ 21 فروردین 1397 نرخ دلار برای تمام فعالان اقتصادی و برای رفع همه نیازهای قانونی، نیازهای مسافران، دانشجویان و محققان 4200 تومان خواهد بود. جهانگیری تاکید نمود که ارز مورد نیاز همه بخش ها از طریق بانک مرکزی و صرافی ها و بانک های تحت کنترل بانک مرکزی ارز تامین می شود و مردم و فعالان اقتصادی برای تامین ارزشان با این نرخ نباید نگران باشند. معاون اول رئیس جمهور ادامه داد که دولت هیچ نرخ ارز دیگری را به رسمیت نمی شناسد و فروش ارز به قیمتی به جز آنچه اعلام شده قاچاق تلقی خواهد شد. درست مثل قاچاق مواد مخدر که کسی حق خرید و فروش ندارد و با کسی که خرید و فروش می کند، برخورد می شود، نرخ دیگری هم اگر در بازار شکل بگیرد، دستگاه قضایی و نیروهای امنیتی برخورد خواهند کرد و آن را به رسمیت نمی شناسیم.
پرسش این است که آیا با این تصمیم دولت واقعاً دلار تک نرخی شد؟
پاسخ این پرسش خیر است چرا که دولت تصمیم گرفت برای جلوگیری از ورود نوسانات نرخ ارز به بازار کالا برای واردات برخی کالاهای اساسی از ارز مبادله ای نیز استفاده کند. قیمت این ارز مبادله ای 3800 تومان در نظر گرفته شد. همچنین علیرغم آنکه معاون اول رئیس جمهور اعلام کرد که همه نیازهای کشور با دلار 4200 تومانی پاسخ داده خواهد شد اما در عمل دولت نتوانست طبق گفته بسیاری از واردکنندگان به این نیازها پاسخ دهد و واردکنندگان مجبور شدند بخشی از ارز مورد نیاز خود را از بازار آزاد تهیه کنند. علیرغم ممنوعیت مبادلات دلار در بازار آزاد، طبق اطلاعات موجود قیمت دلار در بازار آزاد در مورخه 5 تیر ماه 1397 8500 تومان بوده است.
به تازگی خبرها حکایت از آن دارد که با موافقت رئیس جمهور، نرخ چهارمی برای دلار در راه است که نرخ توافقی می باشد. ولی الله سیف رئیس کل بانک مرکزی در این زمینه گفت: قرار است یک پنجم ارز حاصل از صادرات غیرنفتی به قیمت توافقی عرضه شود. وی ادامه داد: گروه کالاهایی که قرار است ارز آن ها از این طریق تامین بشود، کالاهایی هستند که در رده سوم اهمیت قرار دارند و اصولاً خیلی ضرورت حیاتی ندارند. به نوعی این همان بازار ثانویه ای است که در کنار بازار اصلی شکل می گیرد و عملیاتی می شود.
با توجه به قیمت های موجود برای دلار، عملاً نمی توان گفت که دلار تک نرخی شده است چرا که همان گونه که گفته شد هم اکنون حداقل 4 نرخ برای دلار وجود دارد. نرخی که در سامانه نیما است یا همان نرخ 4200 تومانی، نرخ ارز مبادله ای یا همان 3800 تومانی، نرخ بازار آزاد که هم اکنون در حدود 8500 تومان است و نرخ ارز توافقی که به زودی قرار است اجرایی شود.
