همه ما استیو جابز هستیم!

سلسله رویدادهایی که به تازگی ‌میان کاربران شبکه‌های اجتماعی و به ویژه فیس بوک رخ داده، این نگرانی را پیش کشیده که اگر این رفتار‌ها در یک شرایط حساس مورد سوءاستفاده قرار گیرد، تا چه میزان برای جامعه ایرانی می‌تواند هزینه داشته باشد و ‌اساساً چه فضایی، در موضوعات جدی نیز قابل شکل‌گیری است؟

به گزارش «تابناک»، اگر در فضای شبکه‌های اجتماعی حضور فعال دارید، در ماه‌های اخیر با رویدادهای عجیبی روبه‌رو بوده‌اید. هر دوره به یکباره گروهی تصاویر پروفایل‌هایشان را درباره رخدادهای گوناگون که بسیاری‌شان فاقد کمترین ارزش توجه است و تنها تقلیدی کورکورانه و متأثر از جو عمومی است، تغییر می‌دهند و‌ در‌می‌یابید عکس پروفایل بخش اعظمی از دوستانتان مشابه یکدیگر شده است؛ رخدادی قابل تأمل که از کنارش به سادگی گذر می‌شود.

شاید چنین گمان رود که چنین واکنش‌‌هایی، نشانه اتحاد یا هر تعبیر مشابه دیگر‌ و البته کم سابقه و ارزشمند است، حال آن که در جامعه‌شناسی و روان‌شناسی، «Herd mentality» اصطلاحی کاملاً شناخته شده است که پیشینه‌ آن به پیش از شکل‌گیری شبکه‌های مجازی اجتماعی و به قرن ۱۹ میلادی باز‌می‌گردد و از جنبه‌های گوناگون نیز ‌ارزیابی و آسیب‌شناسی شده و جای تأسف دارد که این رویکرد کاملاً با آنچه توسط برخی فارسی زبانان در شبکه‌های اجتماعی رخ می‌دهد، تطابق دارد.

آنچه در شبکه‌های اجتماعی نمود پررنگ‌تری یافت، پیشتر درباره مرگ و تولد چهره‌هایی نظیر استیو جابز، خالق اپل بود؛ اما در ماه‌های اخیر با ماجرای روز کودک پررنگ‌تر جلوه کرد. گروهی از کاربران ایرانی شبکه‌های اجتماعی، تصاویر دوران کودکی‌شان را به مناسبت روز کودک منتشر کردند، ولی فضا به سمتی رفت که این روز به ماه کودک مبدل شد و در ‌یک ماه، شاهد انتشار تصاویر دوران کودکی کاربران بودیم که افراط در این رفتار، با نقدهایی در درون همان شبکه‌های اجتماعی همراه شد.

پس از این اتفاق، در یک هفته اخیر شاهد یک واقعه تأسف آور‌تر با همین رویکرد بودیم و آن هم تغییر شمار بسیاری‌ از تصاویر پروفایل کاربران به عکس «زرافه» است. ماجرا نیز به یک معما با پاسخی انحرافی باز‌می‌گردد که هر شخصی از دیگری می‌پرسد و اگر اشتباه پاسخ دهد، باید عکس پروفایلش را به زرافه تغییر دهد و عده‌ای نیز بدون این که حتی در جریان ماجرا باشند، برای همراهی با جو، جایگزینی عکس زرافه به جای خودشان را پذیرفته‌اند.

همین اتفاق درباره تصویر علی کریمی نیز رخ داده و گروهی از کاربران شبکه‌های اجتماعی متأثر از برخی که تصویر پروفایلشان را به تصویر ستاره محبوب پرسپولیس تغییر داده‌اند، تصویر پروفایلشان را تغییر دادند و جالب این که برخی از ایشان نمی‌دانستند، چرا تصویر علی کریمی «مد» شده است! موضوع اما به تولد علی کریمی باز‌می‌گردد که ۱۷ آبان است و ظاهراً گروهی از کاربران در استقبال از این روز، تصویر پروفایلشان را علی کریمی قرار داده‌اند و دیگران نیز چشم بسته دنبال آن گروه اولیه آمده‌اند!

این رفتار قبیله‌وار پیش از این در خارج از شبکه‌های اجتماعی رخ داده و درباره اموری همچون مهاجرت، سرمایه‌گذاری در بورس و بازار سهام، دکوراسیون خانگی، خرافات و... در دیگر نقاط جهان نیز نمود داشته و منجر به هزینه‌های فراوانی شده که پیروی کورکورانه و بدون کمترین تعلق در تکرار رفتارِ بروز کرده در جو عمومی‌ در پی داشته؛ اما هنوز فضا نگران کننده نیست. این جوزدگی زمانی نگران خواهد شد که به حوزه‌های حساس و واقعی راه یابد و به یکباره مردم ایران آسیب‌های جدی ببینند؛ رویکردی که درباره استفاده از یکی از اقلام دارویی جنجال‌آفرین شده بود.

بخشی از آنچه به نام «حباب» در بازارهای اقتصادی یاد می‌شود، برگرفته از ‌تصمیم برخی سرمایه‌گذاران غیرحرفه‌ای متأثر از جو شکل گرفته است که سرانجام با ترکیدن حباب کالا، بورس یا ارز، آسیب‌های آنچنانی را اشخاصی می‌بینند که تا دلار گران می‌شود راهی صرافی‌ها می‌شوند و دلار می‌خرند و به یکباره میلیارد دلار از اعتبارات ارزی کشور را دپو می‌کنند تا حوزه ارزی کشور‌ قفل کند.

آنچه خطرناک است، همین فضا‌هاست؛ فضاهایی که پیش از زلزله اقتصادی اخیر، درباره شایعه چندین زلزله طبیعی نیز دیدیم و باعث شد برخی مردم شب‌های متعددی در خیابان بخوابند. آیا روزی ناغافل، آوار چنین فضایی در حوزه‌ای حساس روی سر مخاطب فارسی زبان فرو نخواهد آمد و آیا وقت تجدیدنظر و تعقل در همکاری با هر حرکتی نیست؟