«متأسفانه حج در اسارت است»

استاد حوزه علمیه قم، حج ابراهیمی را از عمده ترین ارکان عبادی، اجتماعی و سیاسی دین اسلام دانست و اظهار کرد: بارزترین هویت حج را جریان عبادت همراه با توحید و معرفت برتر شکل می دهد اما جهتی که از همه مهمتر است حیثیت اجتماعی و اقتدار ادیان ابراهیمی است که در حج نمود و ظهور پیدا کرده است اما امت اسلام با داشتن آموزه های بلند وحدت و صلح اکنون بر اساس دسیسه‌های دشمنان از یک سو و جهالت درونی از سوی دیگر متأسفانه به یک درگیری و تنازع وارد شده‌اند که زندگی و حیات را برای امت و جامعه بشری تلخ کرده است.

به گزارش شفقنا، حجت الاسلام  والمسلمین دکتر مرتضی جوادی آملی بیان کرد: حج ابراهیمی از عمده ترین ارکان عبادی، اجتماعی و سیاسی دین اسلام بلکه همه ادیان ابراهیمی است و از نقاط مشترک ادیان الهی محسوب می شود گرچه در اسلام و در زمان پیامبر(ص) حج مانند سایر جهات اصولی و فروعی دین به حد نهایت، بلوغ و کمال رسیده است اما حقیقتی است که در بین تمام ادیان ابراهیمی جریان حج رایج است و خدای عالم آن را به عنوان یکی از ارکان عبادی، سیاسی و اجتماعی دین ابراهیمی معرفی کرده است همان‌طور که در قرآن هم سوره ای اختصاص به جریان حج دارد که نشان دهنده اهمیت این جریان عبادی است.

او در خصوص هویت و ابعاد حج اظهار کرد: حج یک حقیقت چند جهته و دارای هویتی جمعی است که بارزترین هویت حج را جریان عبادت همراه با توحید و معرفت برتر شکل می دهد. همه جلوه هایی که در حج وجود دارد جلوه‌هایی توحیدی است از عرفات حج گرفته تا مشعر، منا، طواف و سایر جهاتی که در حوزه حج وجود دارد همه جریان‌ها و جهات توحیدی است اما جهتی که مورد نظر و از همه مهمتر است حیثیت اجتماعی، شکوه مندی و اقتدار دین و ادیان ابراهیمی است که در حج نمود و ظهور پیدا کرده است. عبادت‌ها فراوان است اما عبادتی به شکوه مندی حج که همه جهات عبادی را درون خود دارد و در اوج عظمت و اقتدارعرضه شده است و به عنوان یک اذان و اعلان عمومی از سوی پروردگار عالم توسط ابراهیم خلیل الله بیان  شده است که نشان از عظمت و شکوه دین داشته باشد، در زاویه حج نمایان می شود.

جوادی آملی اظهار کرد: این اقتدار و شوکت دین آثار و برکات فراوانی دارد که از جمله آنها بحث وحدت و اتحاد امت اسلامی است. امت اسلامی در اقطار عالم منتشر و پراکنده هستند اما نقطه جمع همه آنها جریان عظیم حج است که این نقطه عطف همه جوامع و اجتماعات اسلامی است که نمایندگان برتر آنها در حج حاضر می شوند و ضمن انجام برترین نوع عبادت که با شکوه و عظمت ویژه ای همراه است مسائلی که به وحدت و اتحاد امت اسلامی گره می‌خورد را مورد بحث و گفت و گو قرار می‌دهد. مراد از وحدت این نیست که فقط یک شعار باشد و عده‌ای کنار یکدیگر قرار گیرند بلکه وحدتی که در دین مطرح است یک وحدت حقیقی است نه وحدت اعتباری، اگر خدای عالم صفوف مؤمنون را به عنوان برادران ایمانی معرفی می‌کند «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» این یک وحدت حقیقی است و مراد از وحدت حقیقی آن است که تمامی نهادها و جریان های اجتماعی و انسانی در یک مدار توحیدی شکل می گیرند و انسان‌ها بر اساس آن مدار توحیدی مناسبات و علایق خود را صورت‌بندی می‌کنند و شکل می‌دهند.
او در ادامه افزود: از درون این وحدت امت اسلامی صلح، صفا و صمیمیت برای امت اسلام و اقتدار، شوکت و عظمت نسبت به بیرون از امت اسلام شکل می‌گیرد.«اشدا علی الکفار و رحما بینهم» در حقیقت دو چهره وحدت امت اسلامی است که این وحدت از درون صلح و صفا و صمیمیت را حاکم می‌کند و از بیرون اقتدار و شوکت را. همان‌طور که در آیات الهی آمده است که دشمن باید در شما آن صلابت و نفوذ ناپذیری را احساس کند«فلیجدو فیکم غلظة».

آیت‌الله جوادی آملی در تبیین این نکته می‌فرماید«جامعه و امت اسلامی همانند کوه دماوند هستند که کسی هرگز طمع در آنها نمی‌کند و هرگز کسی طمع در هماوردی و نبرد با دماوند را به جهت اقتداری که در نهاد دماوند نهادینه شده است را ندارد».
این استاد حوزه و دانشگاه گفت: امت اسلامی در پرتو حج ابراهیمی از صلابت، عزت و شکوه مندی برخوردار خواهد شد که در درونشان صلح و صمیمیت حاکم می‌گردد و نسبت به بیرون هم عظمت، اقتدار و عزت، که این هویت حج ابراهیمی است. اگر حج آزاد باشد و آن چیزی که اراده الهی در تحقق حج ابراهیمی است شکل گیرد، همه این آثار و برکات که صلح و صمیمیت جامعه اسلامی است قطعأ تحقق خواهد پذیرفت اما متأسفانه باید اذعان کرد که حج در اسارت است و آزاد نیست که هویت اصیل خود را نمودار کند و با آن آثار و برکاتی که در درون او نهفته شده است بتواند خود را نمایان کند. تعبیر امام علی(ع) در نامه‌‌ای که به مالک اشتر نوشته این است «اِنّ هذا الدّین کان اسیراً فِیاَیدی الاشرار» امروز باید اذعان کرد حج ابراهیمی که از یک سو نماد قدرت و صلابت امت اسلامی است و از سوی دیگر اتحاد و انسجام قدرت اسلام است متأسفانه شکل نمی‌گیرد و چون این هویت راستین حج در ایام موسم حج شکل نمی‌گیرد در نتیجه آن آثار و برکاتی که از جمله آنها صلح و صفا و برطرف شدن از کدورت‌ها و قتل و غارت‌هایی که در کشورهای اسلامی شاهد هستیم بلاصف اتفاق نمی‌افتد.

جوادی آملی ادامه داد: بنابراین یک مسئله این است که باید هویت حج  به درستی شناخته شود و دوم رسالت امت اسلامی این است که حج را آزاد کند و از اسارت کسانی که امروزه به ظاهر عهده دار اجرای مناسک حج هستند برای نجات دین و رکن اصلی و اصیل دین باید آزاد شود. یکی از توصیه‌های ارزشمند امام‌(س) در خصوص حج این بود که تا حج به دست تمام جهان اسلام نیافتد همه نخبگان و افرادی که از علم و معرفت و آگاهی برتر هستند عهده‌دار امر حج نشوند و تا زمانی که حج را از تمام ابعاد عبادی، سیاسی، ارتباطات بین‌الملل، عظمت و شکوه آزاد نکنند، قطعأ این آثاری که ما متوقعیم از حج در جامعه اسلامی رخ دهد، اتفاق نمی‌افتد. مشکلی که امروز در جامعه اسلامی وجود دارد و دغدغه ای که متأسفانه در بلاد اسلامی دامن گیر همه شده است این است که امت اسلام با داشتن آموزه های بلند وحدت و صلح اکنون بر اساس دسیسه های دشمنان از یک سو و جهالت درونی از سوی دیگر متأسفانه به یک درگیری و تنازع وادار شده‌اند که زندگی و حیات را برای امت اسلامی و جامعه بشری تلخ کرده است.

او در پایان در خصوص رسالت و وظیفه علمای اسلام خاطر نشان کرد: اگر آزاد سازی و شناخت ابعاد مختلف حج و توانمندی‌های فراوانی که در هویت حج نهفته است در موسم حج اتفاق افتد و بتوانند ابعاد ارزشمند حج را باز کنند و مجتمع و جوامع که نمایندگان همه کشورهای اسلامی و ملت های اسلامی هستند از این توان برخوردار باشند و آگاه شوند قطعأ از این تنازعات و مجادلات بی فایده، بی سود و ضرر آفرین منتفع خواهند شد و جوامع را به سمت صلح و صمیمیت و صفا سوق خواهد داد.