سناریوی غرب برای تجزیه سوریه به سه کشور + نقشه

پیروزی‌های اخیر ارتش سوریه بر نیروهای شورشی و تغییر معادلات در این کشور، امید کشورهای غربی به براندازی دولت اسد را بیش از پیش کمرنگ کرده است؛ اما در عوض، به نظر می‌رسد سناریوی جدیدی از سوی غرب آغاز شده که در راستای تجزیه سوریه است؛ گزارشی که نشریه «اکونومیست» به تازگی منتشر کرده، به خوبی بیانگر ابعاد این رویکرد است.

به گزارش «تابناک»، در شرایطی که بر هم خوردن معادلات در عرصه میدانی سوریه به سود نیروهای دولتی این کشور، حقیقتی است که مقامات کشورهای غربی خود کاملاً به آن اذعان دارند،‌ نشریه انگلیسی «اکونومیست» با انتشار گزارشی مدعی شده، تجزیه سوریه اجتناب ناپذیر است و در بهترین حالت، این سرزمین به سه کشور جداگانه تبدیل خواهد شد.

بنا بر ادعای اکونومیست، سوریه آرام آرام در حال تجزیه به سه کشور است. نیروهای اسد به تازگی ابتکار عمل را در دست گرفتند، اما آن‌ها نمی‌توانند مخالفین را شکست دهند و در عوض، سلطه خود را بر نوار غربی این کشور تحکیم می‌کنند؛ از دمشق و حمص تا حمآ و لاذقیه، دولت اسد در حال ایجاد یک نوار ساحلی است.

در همین حال، شورشیان نیز در حال انجام کار مشابهی در دره فرات هستند که از عراق تا نواحی بیابانی امتداد می‌یابد. روز ۲۲ ژوئیه، آن‌ها توانستند کنترل منطقه «خان العسل» در نزدیکی حلب را به دست بگیرند. با قدرت‌گیری روزافزون افراط‌گرایان در میان گروه‌های شورشی، شایعاتی مطرح می‌شود، مبنی بر اینکه گروه‌های وابسته به القاعده، شکل‌گیری یک دولت دینی در این منطقه را اعلام خواهند کرد. هم اکنون نیز آن‌ها پرچم‌های سیاه خود را بر فراز «امارت» کوچکشان به اهتزاز درآورده‌اند.

در سمت شرق، گروه‌های کرد در حال استفاده از فضای آشوب پدید آمده برای ایجاد یک منطقه خودمختار هستند. هفته گذشته، حزب اتحاد دمکراتیک، شاخه سوری حزب کارگران کردستان ترکیه (پ. ک. ک) یک قانون اساسی و نیز برنامه‌ای را برای انتخاب شورایی جهت اداره منطقه معروف به «روژاوا» یا «کردستان غربی» منتشر نمود. دقیقاً یک سال پیش، آن‌ها اداره سیاسی منطقه را به دست گرفتند و در اوایل ژوئیه، نیروهای افراطی به نام «جهادی» را از شهر مرزی «رأس العین» بیرون راندند. 

خطوط جبهه‌ها در حال تثبیت شدن است، حتی اگر مناطق شورشی هنوز دربرگیرنده شهرهایی باشد که تحت کنترل دولت قرار دارند. یک بخش‌بندی غیررسمی سه‌گانه در حال شکل گیری است و شاید حامیان خارجی شورشیان، به ویژه کشورهای حاشیه خلیج فارس به اندازه متحدان اسد (ایران، روسیه و حزب الله) سخاوتمند نباشند، اما شورشیان همچنان به نبرد خود ادامه می‌دهند.

دولت سوریه کار دشواری ‌برای بازپس گرفتن مناطق تحت اختیار جهادی‌ها در پیش خواهد داشت؛ هرچند توانسته در عقب راندن شورشیان در مناطق تحت منازعه موفق باشد. «نیروی دفاع ملی»، هسته شبه نظامی آموزش دیده توسط ایران، از ارتش پشتیبانی می‌کند. از اواخر سال ۲۰۱۲ فرار سربازان از ارتش کاهش یافته است.

در پایان اکونومیست مدعی شده که سوریه به عنوان یک کشور واحد، دیگر وجود ندارد. بخش‌های گوناگون این کشور، تحت نظام‌های قانونی و حقوقی متفاوتی قرار گرفته‌اند که طیفی از قوانین ملی سابق تا قوانین «شریعت» و نیز بی‌قانونی مطلق را شامل می‌شود. اقتصاد این مناطق محلی ‌و به کسب و کار‌های وابسته به جنگ متکی شده و پرچم‌های گوناگونی بر فراز ساختمان‌های اداری به اهتزاز درآمده است.

به هر حال، گزارش اکونومیست را می‌توان چشم‌اندازی از سناریوی جدید پیش بینی شده برای سوریه در نظر گرفت که بر پایه آن، غرب ضمن پذیرش ناتوانی نیروهای شورشی در براندازی دولت اسد و به دست گرفتن کنترل کل کشور، می‌خواهد با‌ تجزبه سوریه، دست‌کم به تضعیف نقش منطقه‌ای این کشور مبادرت ورزد.