روزی که در حد تبریک و هدیه وامانده!

کافی است با موتورهای جست‌وجو، اینترنت را زیر‌و‌رو کنید تا دستتان بیاید که «روز دختر» یعنی چه؛ تبریک با انواع پیامک‌های خنده‌دار و موضاعاتی شبیه به آن! اصلا به جای این کار، ذهنتان را برای یافتن داده‌های مرتبط با این روز کند‌و‌کاو کنید؛ اینجاست که درخواهید یافت «دختر» در تعریف لغوی، می‌تواند معانی گوناگونی داشته باشد و پرداختن به مقوله روز دختر هم قطعا برگرفته از نوع تعریف خواهد بود.

به گزارش «تابناک»، چند سالی است که سالروز میلاد حضرت فاطمه معصومه ـ سلام الله علیها ـ در تقویم رسمی کشورمان به نام «روز دختر» نامگذاری شده است اما آنگونه که از شواهد و قرائن برمی‌آید، هنوز تا نقش‌پذیری این روز برای بخشی از جامعه که این نقش را عهده‌دار هستند، راه زیادی در پیش داریم.

به عبارتی بهتر، در حالی از یک روز ویژه در تقویم رسمی یاد می‌کنیم که احتمالا درک درستی از چرایی این نامگذاری نداریم؛ آیا روز دختر بر مبنای جنسیت شکل گرفته یا ریشه در کمبود‌ها دارد؟ آیا نامگذاری یک روز به نام دختران به دلیل پذیرفتن جایگاه پایین‌تر این قشر در جامعه به نسبت پسران و تلاش برای برقراری مساوات است یا نه، صرفا یک انتخاب سمبلیک است که به رغم ریشه گرفتن از باورهای دینی و تاریخی، تنها قرار است در حد یک شادباش بماند و بس!

برای یافتن پاسخ پرسش‌هایی از این دست، نخست لازم است که تعارف را کنار بگذاریم تا بهتر به قضاوت بنشینیم؛ به نظر شما چه نکاتی سبب شده که نامگذاری یک روز به نام دختران پیشنهاد شود؟ آیا پای مسائل جنسی در میان است؟ پاسخ به این پرسش هم می‌تواند خیر باشد و هم بله؛ مگر می‌شود که جنسیت را مبنای یک روز ویژه قرار دهیم و بعد در آن روز ثابت کنیم که دختر و پسر برابر هستند؟ اصلا اگر برابرند، چرا روز پسران نداشته باشیم و تنها رانتِ تقویم را نصیب دختران کنیم؟ خدای نکرده قرار نیست از آن سوی بام سقوط کرده و این بار دختر بر‌تر معرفی شود؟!

از سوی دیگر، مگر می‌شود از دختران سخن بگوییم اما جنسیت آن‌ها را ندید بگیریم؛ موضوعی که بسیار تنگاتنگ با این بخش از جامعه همراه شده و قطعا پیامدهای آن یکی از دلایل شکل‌گیری این بحث است، وگرنه کیست که نداند بحث روز دختر، فرا‌تر از موضوعات مرتبط با یک کروموزوم جنسی است.

شاید هم تنها نکته‌ای که مورد توجه قرار گرفته، مشاهدات و تأییدات آماری از وجود تبعیض‌ها نسبت به این قشر از جامعه بوده و مسئولان با انتخاب این روز تلاش کرده‌اند که به مقابله با این دست مسائل بپردازند؛ به فرض درستی این موضوع، جا دارد که ضمن تقدیر از ایشان بخواهیم که این اقدام را دستمایه سلسله تحولات دیگر قرار داده و دست کم تکلیف وعده‌های مرتبط با این قشر را مشخص کنند تا مبادا تکرار عبث این روز در سال‌های متمادی مایه از دست رفتن شانس دیگری شود.

به عبارتی بهتر، اکنون که روزی برای حل تبعیض دختران در نظر گرفته‌ایم (مفروض است)، چه بهتر که به جای نگریستن به «مادران فردا» ـ همان گونه که بار‌ها شنیده‌ایم و از درک همزمان این موضوع با روز دختران عاجز مانده‌ایم! ـ برای حل مسائلی مانند اشتغال، ورزش و... در بین دختران فکری کرده و حتی با دیدی کلانتر، به سراغ حل مسائل ریشه‌ای‌تری برویم که این قشر با آن دست و پنجه نرم می‌کنند.

البته ممکن است ریشه اصلی نامگذاری این روز، نه در محکومیت تبعیض باشد و نه در حمایت ویژه، بلکه احساس خطر از سرگشتگی (از نوع فرهنگی، اجتماعی، هویتی و...) بخشی از دختران سبب شده باشد که اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی روز میلاد حضرت معصومه (س) را با یک مصوبه، ویژه‌تر از قبل کنند. هرچند این نوع نگرش به ماجرا نیز می‌طلبد تا علت‌یابی در دستور کار قرار بگیرد که شواهدی از آن در دست نداریم.

حتما موارد بسیاری می‌توان یافت که شاید در نامگذاری این روز کارساز بوده‌اند اما با نگاهی به اتفاقات رخ داده در سال‌های پیش درمی‌یابیم که روز دختر با هر نگاهی مصوب شده باشد، تنها در حد‌‌ همان نگاه باقی مانده و هیچ خروجی ملموسی به همراه نداشته است؛  اما با این همه، گویا، وجود چنین روزی در تقویم، در شرایطی که کشور زلزله خیزمان دو سه سالی است که روز زلزله ندارد (!)، به تنهایی جای خوشحالی داشته باشد، چرا که حتما تأیید خواهید کرد، هنوز خانواده‌هایی داریم که برای تحصیل دخترانشان سقف قایل هستند؛ سقفی که‌ گاه تا دوران متوسطه (بخوانید سیکل) پایین آورده شده است.

روز دختر بر همه دختران ایران مبارک!