تهران-شمال؛ 34 سال پس از کلنگ‌زنی

مذاکره با دو کنسرسیوم برای ساخت قطعات 2 و 3 آخرین خبری است که در رابطه با وضع آزادراه تهران- شمال منتشر شده است. 34 سال از آغاز عملیات اجرایی این پروژه معروف می‌گذرد، اما در این مدت نسبتا طولانی پیشرفت فیزیکی کل این آزادراه فقط 12 درصد است. طرح مطالعاتی آزادراه تهران- شمال از سال 1353 آغاز شد و سه سال بعد یعنی در سال 1356 قرارداد ساخت آن با شرکتی فرانسوی بسته شد. بر این اساس آزادراه تهران- شمال با هزینه 750 میلیارد ریالی در مدت پنج سال ساخته می‌شد.

آزادراه تهران - شمال تاکنون 9وزیر و دو سرپرست وزارتخانه را به خود دیده است، اما با این حال نه بازدیدهای سرزده، نه تهدید به اخراج پیمانکاران خارجی و نه وعده اخراج پیمانکاران داخلی نتوانسته است گره‌یی از این پروژه تاریخی باز کند. حمید بهبهانی، وزیر استیضاح‌شده راه و ترابری وقتی رای اعتماد مجلس را گرفت، دو وعده درباره برنامه کاری خود داد: یکی ساماندهی روابط عمومی این وزارتخانه و دیگری پیگیری ساخت آزادراه تهران- شمال. وی در بازدیدهای مثلا سرزده سعی در تسریع بخشیدن به روند اجرایی این پروژه داشت. با یکی از پیمانکاران برخورد و از ادبیات نامناسبی نیز استفاده کرد. در این بازدید سرزده که از صدا و سیما نیز پخش شد، بهبهانی با مخاطب قرار دادن مردم اعلام کرد به آزادراه «تحرک جدی» می‌دهد.

آخرین وزیر راه و ترابری جمهوری اسلامی ایران زمانی از این وزارتخانه رفت که نه توانست به روابط عمومی سر و سامانی دهد و نه اینکه وعده‌هایش درباره آزادراه تهران-شمال رنگ واقعیت به خود گرفت! قرارداد متمم ساخت فاز اول آزادراه تهران-شمال در سال 88 مهم‌ترین رویداد زمان بهبهانی بود که دوباره میان وزارت راه و ترابری و بنیاد مستضعفان با کنسرسیوم STA چین به امضا رسید. بر این اساس کنسرسیوم چینی متعهد شد ساخت قطعه اول این آزادراه را 36 ماهه انجام دهد. اما پس از رفتن آقای «بازدیدهای سرزده» نوبت به سرپرست وزارت راه و ترابری یعنی علی نیکزاد رسید. وی نیز که عنوان پرطمطراق نخستین وزیر راه و شهرسازی کشور را یدک می‌کشد از همان ابتدای وزارتش شروع به دادن وعده درباره پایان ساخت آزادراه تهران- شمال تا پایان دولت دهم داد. نیکزاد اردیبهشت امسال در بازدید از آزادراه تهران-شمال ‌ضمن بیان اینکه آزادراه تهران-شمال در دولت دهم به بهره‌برداری می‌رسد، گفت قطعه چهار آزادراه تهران-شمال حدفاصل سه‌راهى دشت نظیر - چالوس به طول حدود 20 کیلومتر تا پایان امسال به بهر‌ه‌برداری می‌رسد، اما به فاصله چند ماه معاون وی در شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل‌ونقل وعده دیگری در این باره داد. احمد صادقی از اتمام مراحل ساخت دو قطعه یک و چهار این آزادراه تا پایان دولت دهم خبر داد.

وضع بغرنج این پروژه به گونه‌یی بود که وزیر راه و ترابری دولت سازندگی مهرماه امسال از واگذاری ساخت آزادراه تهران-شمال به بنیاد مستضعفان به عنوان پیمانکار پروژه، از پیشگاه الهی طلب استغفار کرد. اکبر ترکان با بیان اینکه در آن زمان 10 شرکت خصوصی در قالب یک کنسرسیوم برای ساخت این آزادراه اعلام آمادگی کردند، افزود: از آن طرف هم بنیاد مستضعفان متقاضی بود، بنده تصمیم گرفتم این پروژه را به بنیاد واگذار کنم که البته اشتباه بزرگی را مرتکب شدم. وی راه نجات پروژه‌های نیمه‌تمام راهی را انتخاب پیمانکار به صورت حرفه‌یی اعلام کرد و در این‌باره گفت: نباید براساس رقابت‌های سیاسی- انتخاباتی پروژه برای حوزه حمل‌ونقل تعریف شود، بلکه این پروژه‌ها باید بر مبنای تقاضای حمل‌ونقل چه حمل‌ونقل بار و چه حمل‌ونقل مسافر تعریف شود. طلب استغفار ترکان در حالی اتفاق افتاد که وی معتقد است پروژه‌های راهسازی به معضلی به نام «فشار تراپی»‌ دچار است. فشار تراپی‌ای که به گفته وی، به دلیل علاقه‌مندی نمایندگان مجلس برای انتخاب مجدد حادث می‌شود. این در حالی است که روز گذشته معاون وزیر راه و شهرسازی به جمع خبرنگاران آمد و گزارشی از عملکرد وزارت راه در حوزه ساخت زیربناهای حمل‌ونقل ارایه کرد و دستاوردهای دولت نهم و دهم در این بخش را با فعالیت‌های انجام شده از ابتدای پیروزی انقلاب اسلامی تا سال 84 مقایسه کرد.

احمد صادقی با اشاره به جزئیات ساخت آزادراه تهران- شمال گفت: مقرر شده است که 5 هزار میلیارد تومان نیز از طریق فاینانس جذب و در این زمینه مذاکراتی با فاینانسرها انجام شود. در دوره فعالیت دولت نهم و دهم تحولات گسترده‌یی در بخش زیرساخت‌ها صورت گرفته است و در حال حاضر 25 هزار کیلومتر راه‌آهن، آزادراه، بزرگراه و راه اصلی در دست اجراست که شامل 8 هزار و 500 کیلومتر راه‌آهن، 2 هزار و 200 کیلومتر آزادراه، 5 هزار کیلومتر بزرگراه و 10 هزار کیلومتر راه اصلی است. معاون وزیر راه و شهرسازی افزود: از ابتدای سال جاری تاکنون 942 کیلومتر انواع راه، راه‌آهن، بزرگراه و راه اصلی با اعتبار 12 هزار و 116 میلیارد ریال افتتاح شده است. وی با اشاره به اینکه تا قبل از انقلاب اسلامی 150 کیلومتر آزادراه در کشور وجود داشت، بیان کرد: از سال 57 تا قبل از دولت نهم 883 کیلومتر آزادراه در کشور ساخته شد، اما در دولت نهم و دهم 718 کیلومتر آزادراه احداث شد. مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور، تصریح کرد: در طول 6 سال اخیر سالانه 120 کیلومتر آزادراه ساخته شده است، در حالی که ‌تا قبل از انقلاب 4 هزار و 565 کیلومتر راه‌آهن در کشور وجود داشت. صادقی افزود: از سال 57 تا سال 84 نیز 4 هزار و 207 کیلومتر خط آهن در کشور ساخته شد، اما در دولت نهم و دهم یک هزار و 550 کیلومتر راه‌آهن معادل سالانه 258 کیلومتر ساخته شده است. مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل به توسعه و بهسازی راه‌های اصلی اشاره کرد و گفت: از سال 57 تا سال 84، حدود 12 هزار و 681 کیلومتر راه اصلی در کشور احداث شد، ضمن آنکه در طول دولت نهم و دهم 8 هزار و 131 کیلومتر راه اصلی در کشور ساخته شده است.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه پروژه‌های نیمه ‌تمام کشور در حوزه حمل و نقل 40 هزار میلیارد تومان اعتبار لازم دارد، اظهار داشت: در سال جاری ما تنها 4 هزار میلیارد تومان اعتبار داشتیم، اما در بودجه سال 90 بسته‌های سرمایه‌گذاری مناسبی برای اجرای پروژه‌های زیرساختی در نظر گرفته شده است.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه 20 درصد از پروژه‌های قابل افتتاح در دهه فجر امسال مربوط به دولت‌های قبلی است، درباره آخرین وضع آزادراه تهران- شمال نیز گفت: این پروژه در 4 منطقه اجرایی می‌شود که قطعات یک و چهار با پیشرفت به ترتیب 45 درصدی و 90 درصدی در حال اجراست. وی درباره دو قطعه دیگر این آزادراه نیز گفت: هیچ کاری در قطعات دو و سه انجام نشده و پیشرفت فیزیکی این دو قطعه صفر درصد است.

به گفته وی، در مجموع پیشرفت فیزیکی این پروژه حدود 12 درصد است. صادقی در پاسخ به پرسشی در این خصوص که بنیاد مدعی است وزارت راه و شهرسازی سهم خود را پرداخت نکرده است، افزود: سهم ما با بنیاد در قطعه یک مساوی است، اما مقرر شده است با اقداماتی که انجام می‌دهیم سهم وزارت راه به میزان قابل توجهی افزایش یابد و هفته آینده 20 میلیارد تومان تسهیلات از بانک برای این آزادراه دریافت می‌کنیم. مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه قصد داشتیم تا پایان سال جاری قطعه چهار را به اتمام برسانیم، گفت: بارندگی‌های پاییز در منطقه قطعه چهار زیاد بود که همین امر موجب رانش و لغزش زمین شد و این مورد اجرای پروژه را به تعویق انداخت، اما تلاش می‌کنیم تا پایان سال قطعه چهار را به اتمام برسانیم. معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: همچنین در قطعه یک 50 درصد تونل‌ها حفاری شده است؛ 29 کیلومتر تونل در این قطعه وجود دارد و قول می‌دهیم تا پایان دولت دهم منطقه یک نیز به بهره‌برداری برسد. مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور از مذاکره با 2 کنسرسیوم برای ساخت قطعات دو و سه این آزادراه خبر داد.

ترکان، حجتى، مرحوم دادمان، افشار، خرم، بناب، محمد رحمتى، حمید بهبهانی و علی نیکزاد به عنوان بالاترین مقام مسوول در وزارت سابق راه‌وترابری و راه و شهرسازی کنونی وعده‌های فراوانی درباره ساخت آزادراه تهران- شمال داده‌اند، اما هیچکدام از این وعده‌ها هنوز عملیاتی نشده است.

همچنین ،مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه پروژه‌های نیمه ‌تمام کشور در حوزه حمل و نقل 40 هزار میلیارد تومان اعتبار لازم دارد، اظهار داشت: در سال جاری ما تنها 4 هزار میلیارد تومان اعتبار داشتیم، اما در بودجه سال 90 بسته‌های سرمایه‌گذاری مناسبی برای اجرای پروژه‌های زیرساختی در نظر گرفته شده است.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه 20 درصد از پروژه‌های قابل افتتاح در دهه فجر امسال مربوط به دولت‌های قبلی است، درباره آخرین وضع آزادراه تهران- شمال نیز گفت: این پروژه در 4 منطقه اجرایی می‌شود که قطعات یک و چهار با پیشرفت به ترتیب 45 درصدی و 90 درصدی در حال اجراست.

وی درباره دو قطعه دیگر این آزادراه نیز گفت: هیچ کاری در قطعات دو و سه انجام نشده و پیشرفت فیزیکی این دو قطعه صفر درصد است.

به گفته وی، در مجموع پیشرفت فیزیکی این پروژه حدود 12 درصد است. صادقی در پاسخ به پرسشی در این خصوص که بنیاد مدعی است وزارت راه و شهرسازی سهم خود را پرداخت نکرده است، افزود: سهم ما با بنیاد در قطعه یک مساوی است، اما مقرر شده است با اقداماتی که انجام می‌دهیم سهم وزارت راه به میزان قابل توجهی افزایش یابد و هفته آینده 20 میلیارد تومان تسهیلات از بانک برای این آزادراه دریافت می‌کنیم.

مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور با اشاره به اینکه قصد داشتیم تا پایان سال جاری قطعه چهار را به اتمام برسانیم، گفت: بارندگی‌های پاییز در منطقه قطعه چهار زیاد بود که همین امر موجب رانش و لغزش زمین شد و این مورد اجرای پروژه را به تعویق انداخت، اما تلاش می‌کنیم تا پایان سال قطعه چهار را به اتمام برسانیم. معاون وزیر راه و شهرسازی ادامه داد: همچنین در قطعه یک 50 درصد تونل‌ها حفاری شده است؛ 29 کیلومتر تونل در این قطعه وجود دارد و قول می‌دهیم تا پایان دولت دهم منطقه یک نیز به بهره‌برداری برسد. مدیرعامل شرکت ساخت و توسعه زیربناهای حمل و نقل کشور از مذاکره با 2 کنسرسیوم برای ساخت قطعات دو و سه این آزادراه خبر داد. ترکان، حجتى، مرحوم دادمان، افشار، خرم، بناب، محمد رحمتى، حمید بهبهانی و علی نیکزاد به عنوان بالاترین مقام مسوول در وزارت سابق راه‌وترابری و راه و شهرسازی کنونی وعده‌های فراوانی درباره ساخت آزادراه تهران- شمال داده‌اند، اما هیچکدام از این وعده‌ها هنوز عملیاتی نشده است.

منبع: مردم سالاری