درآمدهای دولت ایران در 1274 ه.ش.
اين سند شامل گزارش كامل درآمد هاي دولت ايران در سال 1895 ميلادي است ( 1274 ه.ش. و 1309 ه.ق. ) كه توسط نواب حسن خان از متنفذين حكومت قاجار در عصر خود و ظاهرا مسئول تنظيم اسناد كلان مالي كشور بوده است.
البته ممكن است سال دقيق نبوده و يك يا دو سال جا بجا گفته شده باشد كه تفاوت زيادي در شناخت شرايط اقتصادي آن عصر ندارد.
درآمدهای دولت ایران
نواب علي حسن خان [1]
|
نام ایالت |
به نقد/تومان |
گندم و جو/ به خروار-من |
برنج/ به خروار-من |
کاه/ به خروار-من |
سهم حاکم/ به تومان |
|
|
عربستان |
152261 |
1760 |
|
800 |
12000 |
|
|
اسدآباد |
3060 |
61-2571 |
|
8-1600 |
|
|
|
استرآباد |
11466 |
|
39-9183 |
|
12000 |
|
|
آذربایجان |
795568 |
79-55000 |
50224 |
50-5957 |
150000 |
|
|
بروجرد |
61212 |
75-4866 |
|
1040 |
5000 |
|
|
بوشهر |
112039 |
|
|
|
20000 |
|
|
گمرک کشور |
950000 |
|
|
|
228500 |
|
|
چارده کلاچ؟ |
1049 |
40 |
|
|
500 |
|
|
دماوند |
2294 |
66-1454 |
|
|
500 |
|
|
فارس |
513657 |
42-7678 |
|
|
130000 |
|
|
فیروزکوه |
1572 |
197 |
|
|
500 |
|
|
گروس |
12997 |
42-1862 |
|
|
3000 |
|
|
گیلان |
353526 |
|
|
|
30000 |
|
|
گلپایگان |
22781 |
98-1466 |
|
19-216 |
|
|
|
اصفهان |
393622 |
24-9463 |
|
6000 |
160000 |
|
|
جنشاکان؟ |
7330 |
96 |
|
|
|
|
|
کاشان |
71588 |
88-1033 |
|
92-920 |
5000 |
|
|
قزوین |
96891 |
17-8444 |
|
83-809 |
24000 |
|
|
فراهان |
67896 |
39-16821 |
|
7704 |
|
|
|
کنگاور |
1721 |
45-527 |
|
50-158 |
9000 |
|
|
کمره |
9098 |
66-1836 |
|
|
|
|
|
خار |
10635 |
60-6073 |
|
83-4683 |
|
|
|
خمسه |
86240 |
10698 |
|
3078 |
22000 |
|
|
خاراکان؟ |
5180 |
65-1466 |
|
|
|
|
|
خراسان و سیستان |
663704 |
69-40295 |
|
13-5367 |
100000 |
|
|
کرمان و بلوچستان |
234779 |
43-19148 |
|
43-18318 |
140000 |
|
|
کرمانشاه |
96308 |
21-10688 |
|
66-3997 |
60000 |
|
|
قم |
29679 |
64-3756 |
|
|
4000 |
|
|
کردستان |
89957 |
|
|
|
40000 |
|
|
لرستان |
60375 |
5268 |
|
20-2956 |
5000 |
|
|
ملایرو تویسیرگان |
53790 |
86-4248 |
|
1110 |
50000 |
|
|
همدان |
69361 |
7316 |
|
85-413 |
8000 |
|
|
مازندران |
146074 |
|
|
|
|
|
|
نهاوند |
29914 |
32-5296 |
|
98-4925 |
2000 |
|
|
نطنز |
21159 |
|
|
|
|
|
|
ساوجبلاغ |
6701 |
207 |
|
120 |
|
|
|
شاهرودو بسطام |
10238 |
3380 |
|
86-3659 |
4000 |
|
|
سمنان و دامغان |
29602 |
27-1993 |
|
1093 |
12000 |
|
|
ساوه |
25788 |
20-7268 |
|
2909 |
|
|
|
7049 |
12 |
|
|
|
||
|
تهکان؟ |
4835 |
|
|
|
|
|
|
174481 |
1-55101 |
75-2250 |
17-44076 |
|
||
|
یزد |
185242 |
|
|
|
50000 |
|
|
درآمد ازضرب سکه |
132000 |
|
|
|
|
|
|
کل |
5799717 |
30-297819 |
14-61658 |
13-121906 |
1242000 |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
کل مالیات نقدی |
5799717 تومان |
|
||||
|
ارزش تخمینی مالیات جنسی |
1065256 تومان |
|
||||
|
سهم شاه |
6864973 تومان |
|
||||
|
سهم حکام و اجاره داران |
1242000 تومان |
|
||||
|
کل مالیات |
8106973 تومان |
|
||||
[2] طارم 5 خروارپنبه هم مالیات می داد
[3] ا زتهران 75 خروار نخودو 1500 خروار یونجه هم مالیات گرفته می شد.
اسم و محل ايالت هايي كه علامت سول دارند دقيقا مشخص نيست.
عكس تزييني است
سند دوم: نواب علي حسن خان كه بود؟
اين نواب حسن خان ظاهرا عليرغم سمت بالاي حكومتي از وابستگان محض انگليس يا به قول مردم همان عهد از انگلوفيل هاي متعصب بوده چنانكه در مكاتباتش با طرف انگليسي موفقيت آن دولت را «موفقيت ما» مي خوانده و راهكار وابسته كردن صدر اعظم را به مقام انگليسي پيش نهاد داده است.
آنچه در پي مي آيد نامه خصوصي وي است به سرتيمور از مقامات سفارت انگليس در ايران:
خصوصی
24 ژوئن 1895
سرمورتیمرعزیزم:
یعنی، بادرآوردن صدراعظم از این گرفتاری او را مدیون و ممنون خود بکنیم و ثانیا، از طریق او از دولت ایران چیزی بگیریم که نفوذ مسلط ما دراین کشور را تضمین کند. اگر دولت ما، راهنمائی شما را نادیده بگیرد، عالیجناب صدراعظم به خاطر موقعیتی که درآن است مجبور است به دنبال راه چاره دیگری باشد. بدون شک راه چاره دیگر، از سوی روسها خواهد بود و نتیجه نیز بدون شک این است که نفوذ ما در این کشور لطمه خواهد خورد.
نواب
منبع: وبلاگ دكتر احمد سيف
بابا اين بي شرف ديگه كي بوده همه حساب كشور دستش بوده اون وقت آدم اينگليسا بوده؟! خائن