درآمدهای دولت ایران در 1274 ه.ش.

نواب حسن علی خان كه بود؟

کد خبر: ۱۸۱۳۸۷

تاریخ: ۲۵ مرداد ۱۳۹۰ - ۱۷:۲۷

سرويس اقتصادي- فهرست نام و اسامي ايالت هاي ايران در سالهاي مياني حكومت سلساه قاجار و البته ميزان رونق اقتصادي هريك و به تبع ميزان مالياتي كه مي داده اند مهمترين داده هاي سند اقتصادي زير است.

اين سند شامل گزارش كامل درآمد هاي دولت ايران در سال 1895 ميلادي است ( 1274 ه.ش. و 1309 ه.ق. ) كه توسط نواب حسن خان از متنفذين حكومت قاجار در عصر خود و ظاهرا مسئول تنظيم اسناد كلان مالي كشور بوده است.

البته ممكن است سال دقيق نبوده و يك يا دو سال جا بجا گفته شده باشد كه تفاوت زيادي در شناخت شرايط اقتصادي آن عصر ندارد.

درآمدهای دولت ایران

نواب علي حسن خان [1]

نام ایالت

به نقد/تومان

گندم و جو/ به خروار-من

برنج/ به خروار-من

کاه/ به خروار-من

سهم حاکم/ به تومان

عربستان

152261

1760

800

12000

اسدآباد

3060

61-2571

8-1600

استرآباد

11466

39-9183

12000

آذربایجان

795568

79-55000

50224

50-5957

150000

بروجرد

61212

75-4866

1040

5000

بوشهر

112039

20000

گمرک کشور

950000

228500

چارده کلاچ؟

1049

40

500

دماوند

2294

66-1454

500

فارس

513657

42-7678

130000

فیروزکوه

1572

197

500

گروس

12997

42-1862

3000

گیلان

353526

30000

گلپایگان

22781

98-1466

19-216

اصفهان

393622

24-9463

6000

160000

جنشاکان؟

7330

96

کاشان

71588

88-1033

92-920

5000

قزوین

96891

17-8444

83-809

24000

فراهان

67896

39-16821

7704

کنگاور

1721

45-527

50-158

9000

کمره

9098

66-1836

خار

10635

60-6073

83-4683

خمسه

86240

10698

3078

22000

خاراکان؟

5180

65-1466

خراسان و سیستان

663704

69-40295

13-5367

100000

کرمان و بلوچستان

234779

43-19148

43-18318

140000

کرمانشاه

96308

21-10688

66-3997

60000

قم

29679

64-3756

4000

کردستان

89957

40000

لرستان

60375

5268

20-2956

5000

ملایرو تویسیرگان

53790

86-4248

1110

50000

همدان

69361

7316

85-413

8000

مازندران

146074

نهاوند

29914

32-5296

98-4925

2000

نطنز

21159

ساوجبلاغ

6701

207

120

شاهرودو بسطام

10238

3380

86-3659

4000

سمنان و دامغان

29602

27-1993

1093

12000

ساوه

25788

20-7268

2909

طارم[2]

7049

12

تهکان؟

4835

تهران[3]

174481

1-55101

75-2250

17-44076

یزد

185242

50000

درآمد ازضرب سکه

132000

کل

5799717

30-297819

14-61658

13-121906

1242000

کل مالیات نقدی

5799717 تومان

ارزش تخمینی مالیات جنسی

1065256 تومان

سهم شاه

6864973 تومان

سهم حکام و اجاره داران

1242000 تومان

کل مالیات

8106973 تومان

[1]   شاهی و قران را حذف کرده ام واگر قران بیش از 5 قران بوده باشد، یک تومان به میزان مالیات افزوده ام.

[2]  طارم 5 خروارپنبه هم مالیات می داد

[3]  ا زتهران 75 خروار نخودو 1500 خروار یونجه هم مالیات گرفته می شد.

اسم و محل ايالت هايي كه علامت سول دارند دقيقا مشخص نيست.

عكس تزييني است

سند دوم: نواب علي حسن خان كه بود؟

اين نواب حسن خان ظاهرا عليرغم سمت بالاي حكومتي از وابستگان محض انگليس يا به قول مردم همان عهد از انگلوفيل هاي متعصب بوده چنانكه در مكاتباتش با طرف انگليسي موفقيت آن دولت را «موفقيت ما» مي خوانده و راهكار وابسته كردن صدر اعظم را به مقام انگليسي پيش نهاد داده است.

آنچه در پي مي آيد نامه خصوصي وي است به سرتيمور از مقامات سفارت انگليس در ايران:

خصوصی

24 ژوئن 1895

سرمورتیمرعزیزم:

درباره محاوره محرمانه صدراعظم در باره وام، نظر شخصی من این است که اگردولت انگلیس می خواهد به ازای اعمال دوستانه صدراعظم اززمان سر نیکلسون- چون صدراعظم اعتقاد دارد که برای احیای نفوذما خیلی کارها کرده است- کاری بکند، الان زمانی است که با یک تیر دو تا گنجشگ شکار کنیم.

یعنی، بادرآوردن صدراعظم از این گرفتاری او را مدیون و ممنون خود بکنیم و ثانیا، از طریق او  از دولت ایران چیزی بگیریم که نفوذ مسلط ما دراین کشور را تضمین کند. اگر دولت ما، راهنمائی شما را نادیده بگیرد، عالیجناب صدراعظم به خاطر موقعیتی که درآن است مجبور است به دنبال راه چاره دیگری باشد. بدون شک راه چاره دیگر، از سوی روسها خواهد بود و نتیجه نیز بدون شک این است که نفوذ ما در این کشور لطمه خواهد خورد.

نواب

منبع: وبلاگ دكتر احمد سيف