اگر پندار رویایی سارکوزی محقق شود ..

جام جم آنلاین نوشت:

تاکنون دو بار است نیکلا سارکوزی رئیس جمهور فرانسه که بر خلاف اسلاف خود در پایبندی به سنت مرسوم دوگلیسم حاکم بر آن کشور،  در صحنه سیاست خارجی رویکردی متمایز را دنبال می نماید، به تصویر شرایط سیاسی فاجعه باری برای جهان در بامدادی پرداخته که در رویای او رژیم اشغالگر قدس نیمه شب آن تهاجمی را علیه اهدافی در ایران به انجام رسانده است !

شک نیست که ذهن تخیلگرا، هنرمندانه و شاعرانه فرانسویان در قیاس با همتایان دیگر اروپایی خود فعال و تیز بین است. همین ویژگی روحیه فرانسوی سبب شد که در تمّوج ذهن، ژول ورن بتواند از سفر به کره ماه، یا اعماق زمین سخن بگوید. سفرهایی که نخستین آن در قالب جسمانی انسان قرن ما محقق شد و دومی با اتکا به تجهیزات و فنآوریهای نوین در حال پیشرفت است. اما، با این همه خلاقیت ذهن که در جای خود قابل تحسین است، بايد اضافه كرد که تاریخ فرانسه، فصول تلخ و جانکاهی را نیز از تصورات رویا گونه رهبران خود در بر دارد. همین رویای « امپراطوریِ قاره ای » ناپلئون رهبر ریز اندام فرانسه بود، که جمهوری متاثر از انقلاب کبیر را خفه کرد و افتخارات « ارتش بزرگ » را در بازگشت از مسکو به فاجعه ای مفتضحانه مبّدل ساخت.

اکنون رئیس جمهور فرانسه، جلوتر از سایر رهبران جهان در پندار رویایی خود نه تنها به آن چیزی اندیشیده است که ماهیت و ذات اسرائیل را نشان می دهد، بلکه به صراحت آن را بازگو مي نمايد. برای نگارنده که سالهاست به تحلیل رفتاری رژیم اشغالگر قدس پرداخته، این صراحت لهجه و پیش بینی رئیس دولت راست گرای فرانسه قابل اعتناست. اینجا برای صاحب این قلم سخن از تاریخ و تخیل نیست، بلکه سخن از این است که آیا دیگر رهبران اروپا، یا قدرتهای دیگر جهان چون مسکو و پکن نیز قدرت این را دارند تا در تخیل خود به پیش فرضهای محتمل تصور سارکوزی بیاندیشند؟

به راستی اگر رژیم هنجار شکن و تعرض طلب اسرائیل به این اشتباه تاریخی خود جامعه عمل بپوشاند، در معمای چینی تحلیلگران حزب کمونیست چین چه متغیر هایی داخل خواهد شد؟ آنها یا همتایان روسشان که امروز پس از دوران جنگ سرد روندهای توسعه ای را در برنامه ریزی های ملی خویش محور قرار داده اند، با شرایط یک منطقه جنگ زده و مملو از بحران در همسایگی خود چه خواهند کرد؟

تاریخ اسرائیل نشان داده است که تداوم بقای نامشروع سیاسی و تسلط غاصبانه آن بر سرزمین فلسطین ایجاب می کند رهبران تل آویو، تعرض طلبی را به عنوان یک سیاست تثبیت شده دنبال کنند. محاصره و اشغال بیروت در آغاز دهه هشتاد میلادی به همراه فجایع انسانی متاثر از آن بعنوان تنها یک مصداق عینی از رفتارهای  این رژیم هنوزدر خاطر ماست.

دو دهه پس از آن سالها، سیاست داخلی متصلب و تضعیف شده ، امکان تاثیرگذاری بر محیط همسایگان به دلیل پیروزیهای مهم ایران و محور مقاومت در منطقه و در نتیجه تغییر در تناسب قوای منطقه ای از یک طرف ، به همراه دلواپسی از تحولات سیاسی داخل ایالات متحده امریکا از دیگر جهت، خواب آرام گذشته را برای اسرائیل به کابوسهای مزمن مبدل ساخته است. از این رو در این فضا پیش داوری رفتار پُرهزینه آن رژیم توسط سارکوزی چندان غیر واقعی نمی نماید. به ویژه آنکه سارکوزی نیک می داند که اسرائیل در این همآورد طلبی خود دیگر با ارتشهای متفرق عربی دهه های گذشته روبرو نیست که طی چند روز جنگ و با حمایت غربیها از تعرضات اسرائیل مضمحل شوند.

به باور وی جهان ملتهب و بحران زده کنونی و سرزمینهای اسلامی همسایه ، دیگر با شرایط گذشته قابل تحلیل نیستند.آنچه می تواند چنین باوری را برای سارکوزی و دیگران فراهم نماید پیروزیهای قابل توجه مقاومت اسلامی لبنان و فلسطین در تحمیل عقب نشینی یکجانبه و بی قید و شرط  رژیم صهیونیستی از جنوب لبنان و نوار غزه وحفظ و تکرار این پیروزیها در تهاجم وحشیانه اخیر اسرائیل به لبنان و غزه ، عليرغم پشتوانه قوي توان ضدموشكي آمريكا و اروپا كه براي جلوگيري از شكست صهيونيستها ، تنها نمادهایی از تغییر موازنه قدرت منطقه ای به  سود محور مقاومت و به ضرر اسرائیل و اشغالگري است . ضمن آنکه نتایج دهشتناک دو جنگ افغانستان و عراق طی سالهای اخیر نیز نه تنها به محدود شدن دامنه عملیات القاعده منتهی نگردیده، بلکه « ارض جهاد » را در گستره ای بمراتب وسیع تر از تصور جامعه جهانی توسعه داده است .

شاید یک نگرانی عمده دیگر اروپائیانِ کاسبکار که همتایان روسی و چینی آنها به دلیل نداشتن تجربیات تاریخی و پیوند نسلی بر آن کمتر وقوف دارند، نتایج مسیری است که امریکا در فرآیند اجلاس خلع سلاح در واشنگتن برگزید. اروپائیان به درستی می دانند که به خاطر جنگ جهانی دوم به ایالات متحده بدهکارند، فرهنگ  بده-بستان مغرب زمینی نیز ایجاب می کند همچنانکه در جنگ جهانی دوم آمریکا آنها را از فاشیسم و سپس کمونیسم روسی نجات داد، اینک که ایالات متحده در جنگ بَرساخته ضد تروریسم خود زمینگیر شده، حساب گذشته را تسویه نمایند ، حسابی که شصت سال پس از بکارگیری غیر مشروع سلاح هسته ای براساس استراتژی جدید هسته ای اوباما کاربرد تاکتیکی تسلیحات هسته ای علیه ایران و کره شمالی را توجیه پذیر می نماید.

در چنین وضعیت دشواری، تن دادن اروپا به شرایط برگفته سارکوزی پس از رفتار احتمالی تعرض طلبانه اسرائیل ،یعنی پذیرش یک فاجعه که چه بسا با کاربرد ولو محدود تسلیحات کشتار جمعی از ناحیه اسرائیل یا امریکا به مصداق بارز کابوس دشوار ادامه حیات برای ساکنین قاره سبز ، تبدیل شود.

بنظر می رسد رئیس جمهور فرانسه طی دو مقطعی که از « بامداد پس از تعرض اسرائیل به ایران»، سخن گفته بیش از همه خطاب هشدارگونه اش متوجه دیگر قدرتهای بزرگ چون چین و روسیه بوده است. سنت فرانسه در اروپا استقلال رای بوده و اگرچه سارکوزی غربگرا ترین رهبر فرانسه پس از جنگ دوم است، اما اصول و رویه های کهن دیپلماسی فرانسه به او نیز این رهیافت را منتقل نموده که علیرغم همه تلاشش در همکاری با آنسوی اقيانوس اطلس  همواره کرسی فرانسه در کاخ سفید پشت درب دفاتر اسرائیل و انگلستان نهاده خواهد شد.

در برابر پاریس، که به صورت سنتی جرات اظهار را دارد اما قدرت تصمیم گیری در اتخاذ اقدام را لااقل نسبت به ایران از عصر ناپلئون تا کنون نداشته، روسیه و چین رویه های دیگری را به صورت تاریخی دنبال نموده اند. یکی از درباریان عهد قاجار – محمد حسن خان اعتماد السلطنه – در کتابی به نام « خلسه » که رویاهای سیاسی او را منعکس می کند، قضاوت خود را از روسیه چنین می دهد که « روسها به پُفی مشتعل می شوند و به تُفی خاموش».آياتخيل اين ديوانسالار با رفتار امروز روسيه انطباق دارد؟ آيا  روسها که پس از گذر از شرایط فروپاشی به فکر احیای روسیه جدید بودند و در برابر یکجانبه گرایی امریکا در حمله به عراق جبهه متحدی را با اروپای کلاسیک سامان دادند، ظاهرا در پس شرایط بحران مالی سال گذشته، پُف اقتدار سیاست خارجی خود را از دست داده اند؟ يا نه بايد جور ديگري  ارزيابي شود !

اگر سنت تاریخی چنین رقم زده است که تصور ایرانیان از فرنگ یا همان فرانسه امروزی مبتنی بر ناباوری و سستی باشد، حافظه تاریخی ما نشان از ضرر و زیان در همکاری با روسیه می دهد. دور از ذهن نیست که طی دو مقطع  در صفحات شمالی ایران چایکاران ما با روبل بی ارزش روسی سماور را آتش کرده و چای خویش را دم کشیده، نوشیدند تا نشان دهند « اتکا به بیگانه بی حاصل است». مصداقی که امروز در خودباوری ملی برای ساخت تجهییزات دفاعی و ارتقای دانشهای نوین بمنظور اعلام بی اعتنایی به عدم پایمردی روسیه در تعهداتی چون اس 300 یا نیروگاه بوشهر، خود را نمایان ساخته است.                         

  چرخ پنجم این بازی سیاسی، «جمهوری خلق چین» رفتاری متفاوت را از خود نشان داده است. ریشه رفتارهای خاص پکن، برگرفته از تاریخ کهن این کشور و پیوستگی آن با ایران بوده است. شاید از این جهت است، که اگر  هفت هزار سال پیش تجارت ابریشم در جاده طولانی روابط فیمابین، سمبل همکاری  دو کشور بود، موشک های سطح به دریای « کرم ابریشم » در تحولات دهه های اخیر جای آن را پُرکرده است. رفتارهای سیاست خارجی  چین برخلاف دیگر کشورها شتاب خاصی ندارد. پکن در موضوع تبعات تهدیدات اسرائیل یک نکته را در نظر گرفته است. در تحلیل تبادل چند باره هیئت میان پکن و تل آویو در ماه اخیر می توان چنین پنداشت که هنوز چین از ادعاهای اسرائیل نسبت به برنامه هسته ای ایران اقناع نشده است.                                                                                                                                             چین در دنیای امروز به دنبال جایگاه خود است، فلذا انتظار ندارد که در تلاش برای تصاحب آن از سیاست خاصی پیروی کند. با محور قرار دادن کره شمالی و ایران در رویکرد هسته ای اوباما بیش از آنکه تهدید فقط برای این دو کشور تصور شود، هدف گذاری چین است. کره شمالی حیاط خلوت چین و ایران رزرو استراتژیک انرژی آن کشور است. اولی نماد اقتدار سیاسی و دومی ضامن بقای رشد اقتصادی چین خواهد بود. بنابراین چه بسا در مسیر حل معادله خاص چینی که این دو متغیر از پارامترهای اصلی است، پکن باید دقت نظر بیشتری را داشته باشد.

در یک باور کلی، برخلاف تصور ظاهری تفاهم و اجماع میان پنج قدرت شورای امنیت می توان گفت در پَس ذهن هر یک از این کشورها در تداوم مسیری که برگزیده اند واژگانی خاص نهفته است. اينك آمريكا در ترميم موقعيت راهبردي كه با پيروزي انقلاب اسلامي حضرت امام(ره)از دست داد و تحقير بي سابقه اي  كه در اثر اشغال لانه جاسوسي ومعجزه طبس شد ، بريتانيا با گروگان گرفتن سياست اتحاديه اروپا و غرب در قبال ايران و بويژه در پرونده هسته اي توسط اشتون،كوپرو.... انگليسي در پيگيري خباثت مستمرش عليه اسلام و ايران ، فرانسه در تردید تاریخی خویش نسبت به ایران، روسیه در تصور نادرست خود از اقتدار ملی و چین در تفکر محاسباتی خود برای حل مجهول معمای استراتژی کشورش به اندیشه نشسته اند. تحت فشار استكبار قطعنامه اول و دوم تحريم با اجماع تصويب گرديد،قطعنامه سوم عليرغم فشار شديد آمريكا با راي ملت و دولت اندونزي از اجماع خارج شد ، آيا قطعنامه چهارم اجماع خواهد داشت و يا  نشاني از  گستره موفقيت دولتهاي مردمي و مستقل  جهان در مقابل استكبار خواهد بود؟ ماه آوريل به پايان رسيد و عليرغم خواست و تاكيد شيطان بزرگ قطعنامه  تصويب نگرديد. خدا ميداند كي ، چگونه و با چه محتوايي ؛ از این رو دور از انتظار نیست که در این عطف تاریخی، دیپلماسی ایران با درک این ویژگیها به تبادل تماسهای خود بیافزاید.