رو در روی قاضی ايراني جامجهاني فوتبال
سيدحسن كامرانيفر كمك داور بينالمللي ايران، متولد سال 1351 مشهد و دبير ورزش مدارس راهنمايي يكي از مناطق محروم اين شهر است. او كه از 16 سالگي همراه تعدادي از همشاگرديهاي دبيرستاني خود مثل محسن قهرماني، محسن تركي و رضا سخندان، پا به عرصه داوري گذاشته است از سال 2003 ميلادي در جرگه داوران بينالمللي قرار گرفته و قضاوتهاي خوبي را در ميادين مهمي از جمله المپيك و جام ملتهاي آسيا انجام داده است.
هرچند تيم ملي فوتبال كشورمان از راهيابي به جامجهاني آفريقاي جنوبي بازماند و مسعود مرادي بهترين داور ايراني حاضر در محافل بينالمللي نيز از حضور در اين رويداد مهم ناكام شد، ولي حسن كامرانيفر توانست نام ايران را در مهمترين آوردگاه جهاني فوتبال زنده كند و پس از 16 سال پا جايپاي محمد فنايي كمك داور موفق ايراني حاضر در جام جهاني 1994 آمريكا بگذارد.
آنچه در پي ميآيد ماحصل گفتگوي جامجم با اين كمك داور ايراني پيش از شركت در آخرين تست فيفا در كشور مالزي است. با اين توضيح كه كامرانيفر اين آزمون را هم با موفقيت پشت سر گذاشت.
عازم تست مالزي هستيد در حالي كه عنوان شده بود آزمونهاي اسپانيا و سوئيس، آخرين تستهاي فيفا براي گزينش داوران جامجهاني است؟!
بله، خوشبختانه در آزمونهاي اسپانيا و سوئيس تيم ما موفق عمل كرد و جزو 30 تيم حاضر در جامجهاني شد. بر همين اساس، بليت حضور در آفريقاي جنوبي هم از طريق فيفا به دستم رسيد. يعني روز 12 خرداد و به فاصله حدود 10 روز تا شروع جامجهاني، از طريق مشهد عازم بحرين، سپس دبي و ژوهانسبورگ خواهم شد تا ضمن همهوايي آخرين آمادگي را نيز در محل برگزاري مسابقهها به دست آوريم. البته فيفا داوران آسيايي جامجهاني را در مالزي، اروپاييها را در سوئيس، آفريقاييها را در آفريقاي جنوبي و آمريكاييها را در مقر كنفدراسيون خود جمع ميكند تا آخرين تستهاي بدني و هماهنگيها را انجام دهد.
مگر هنوز ابهامي وجود دارد؟ اصلا تيم داوري شما جزو تيمهاي اصلي حاضر در جامجهاني است يا تيمهاي ذخيره؟
تنها همين نكته هنوز اعلام نشده. يعني قرار است 24 تيم به عنوان تيمهاي اصلي داوري و 6 تيم به عنوان تيمهاي ذخيره، راهي آفريقاي جنوبي شوند. با اين حال، شرايط و قراين موجود نشان ميدهند فيفا اعتبار خاصي براي خليل الغمدي عربستاني قائل است و تيم ما را به عنوان تيم اصلي برگزيده است، نه ذخيره.
او در جامجهاني قبلي هم حاضر بود، ولي به عنوان داور ذخيره. با اين حال در 4 مسابقه راهي ميدان شد.
بله، در 4 ديدار الغمدي به عنوان داور چهارم حاضر شد و اين نشان ميدهد تيمهاي ذخيره هم شانس زيادي براي حضور در ميدان دارند.
شما كمك اول وي هستيد يا كمك داور دوم؟
من كمك داور اول هستم و صالح المرزوقي اماراتي كمك دوم.
او را چگونه ارزيابي ميكنيد؟ پرسش من بيشتر از اين جهت است كه كار داوران به صورت تيمي ارزيابي ميشود و اگر يكي از 3 عضو تيم داوري مرتكب اشتباه بزرگي شود، موجب اتلاف تمام زحماتها و شايستگيهاي دو عضو ديگر ميشود و چهبسا آن تيم از ادامه كار محروم شود.
خوشبختانه المرزوقي كمك داور خيلي خوبي است كه هم ميتواند با الغمدي عربي صحبت كند و هم با من فارسي. چون او اصالتي ايراني دارد و با فارسي آشناست.
مگر زبان رسمي داوري انگليسي نيست؟
چرا. ما در طول مسابقهها با زبان انگليسي و علائم داوري ارتباط برقرار ميكنيم. اصلا يكي از شرايط حضور در ليست بينالمللي تسلط به زبان انگليسي است، در حالي كه متاسفانه در كشور ما چون از اين زبان استفاده چنداني نميشود، عمده داورانمان در اين زمينه ضعيفند.
16 سال پيش، محمد فنايي به عنوان نخستين كمك داور ايراني، راهي جام جهاني شد و آنقدر موفق عمل كرد كه در فينال اين رويداد مهم هم حاضر بود. براي استفاده از تجربههاي وي تعاملي داريد؟ ضمن اين كه او با تمجيد از موفقيتتان، درخواست كرده بود، بازيهاي كمتنشتري در هفتههاي پاياني ليگ به شما واگذار شود تا از حواشي و استرسها دور باشيد.
من افتخار شاگردي فنايي را داشتهام و او طي ماههاي اخير، بارها با من تماس گرفته و كمكم كرده است. از اين جهت هم كه بايد از حواشي و تنشها دور باشم، كاملا موافق فنايي هستم. ضمن اين كه اين روزها مرتبا با فيفا در ارتباطم و بهتر است كار قضاوتهاي داخليام سبك باشد.
چطور شد كه مسعود مرادي شانس حضور در جام جهاني را پيدا نكرد؟
واقعا همين پرسش ذهن من را هم درگير كرده و متاسفانه هنوز جوابي برايش پيدا نكردهام. او داور شايستهاي است كه تواناييهاي بالاي خود را در مسابقههاي بسيار مهمي مثل دور يكچهارم پاياني المپيك اثبات كرده است و من سهم خيلي زيادي از موفقيتم را مديون او هستم. خيلي دوست داشتم در جام جهاني هم كمك او بودم چون به واسطه او توانستم به اينجا برسم.
شما در المپيك، كنار مرادي بوديد و بازي مهم نيجريه ـ ساحل عاج را قضاوت كرديد. در طول قضاوتهاي المپيكي، مشكلي يا صحنه مشكوكي به وجود نيامد؟
در المپيك همه چيز به خوبي پيش رفت و تيم داوري ما دفاع محكمي از آبروي داوري ايران كرد. دليل آن هم باقي ماندن ما در جدول تيمهاي داوري تا مرحله حساس يكچهارم پاياني بود ولي در رقابتهاي جام ملتهاي آفريقا كه البته من در كنار خليل الغمدي كار ميكردم در بازي حساس نيجريه با مصر، صحنهاي كه به ظاهر كاملا آفسايد به چشم ميخورد باعث گل مصريها شد.
اين اتفاق بحثهاي زيادي به پا كرد ولي در بازبيني دقيق، مشخص شد بازيكن گلزن مصري هنگام ارسال توپ برايش، 5 متري تا خط آفسايد فاصله داشته و تشخيص ما صحيح بوده است. همين اتفاق موجب شد در دور مقدماتي جام ملتهاي آفريقا بيش از هر تيم داوري ديگري، قضاوتها به ما واگذار شود.
اصلا چطور شد كه سر از تيم داوري سه مليتي عربستاني ـ ايراني ـ امارات درآورديد؟
قرار نبود من در جام ملتهاي آفريقا حضور پيدا كنم، ولي مصدوميت يكي از دو كمك داور عرب همراه الغمدي، اي.اف.سي را به چارهجويي انداخت و آنها براساس امتيازهاي كمك داوران ديگر، من را جايگزين او كردند و به آفريقا فرستادند. موفقيت خوبمان در جام ملتهاي آفريقا هم موجب ادامه همكاري همين تيم سه مليتي شد.
با توجه به اين كه عازم جام جهاني هستيد و معمولا در هر جام جهاني، فيفا قوانين جديدي را به اجرا ميگذارد يا براجراي سختگيرانه برخي قوانين اهتمام ميورزد، تحول يا تاكيد فيفا را در اجراي چه قوانيني ميبينيد؟
در اين دوره، تحول خاصي نداريم و قوانين جديدي اجرا نميشود ولي تاكيد فيفا بر اين است كه در مورد استفاده برخي بازيكنان از باندهاي غيرهمرنگ بر بالاي جورابشان سختگيري كند و مانع استفاده از آنها شود.
اجازه ميخواهم به فضاي داوري در كشورمان برگرديم. پس از 14 سال كه شهر آورد پرسپوليس ـ استقلال را داوران ايراني قضاوت نكرده بودند، شما و همكارانتان اين طلسم را شكستيد و در 3 داربي اخير، 2 بار حاضر بوديد، اتفاقا داربي نخست، واقعا داربي خوبي هم به خود ديد!
بعد از اين همه سال كارمان كمي سخت بود تا اين طلسم را بشكنيم ولي انگيزه زياد براي اثبات تواناييهاي بالاي داوران ايراني، نقش بسزايي در موفقيت نخستين قضاوت تمام ايراني شهرآورد پس از گذشت 14 سال داشت. البته فكر ميكنم قضاوت 2 داربي بعد از آن هم كه توسط داوران ايراني انجام شد در حد مطلوبي بود.
مسعود مرادي معتقد بود قضاوت داوران ايراني در خارج كشور، كيفيت بالاتري دارد، چون در ديدارهاي داخلي بر اثر فشارها اعتماد به نفس و تمركزشان خدشهدار ميشود. اين عقيده را ميپذيريد؟
معتقدم نه تنها در ايران بلكه داوران خارجي هم در خارج از كشورشان بهتر قضاوت ميكنند. چون در خارج با يك يا چند قضاوت و بدون درگير شدن با جو و رسانهها، از آن كشور ميروند و ذهن آرامتري دارند.
فكر نميكنيد فرار از پاسخگويي به مردم از طريق رسانههاي گروهي، زمينهساز تكرار اشتباهات داوران شود؟
فكر ميكنم داوران بايد به مرجع نظارتي خود پاسخگو باشند. متاسفانه رسانههاي زيادي وجود دارند كه با حسن نيت به فوتبال و داوري نگاه نميكنند. من و همكارانم ترجيح ميدهيم تنها در مقابل نمايندگاني از رسانهها قرار بگيريم كه داراي اشراف و حسن نيت باشند، نه آنهايي كه بعضا ناجوانمردانه صحبتهاي ساده و صادقانه ما را وسيلهاي براي تمسخر قرار ميدهند.
چه پيشنهادي براي بهبود داوري پر حرف و حديث فوتبال در كشورمان داريد؟
تا زماني كه داوران ما تحت فشار روحي ـ رواني باشند اين مشكلات حل نميشود و تا موقعي كه بزرگان باشگاهها اعم از مديران، مربيان و ... اين اجازه را داشته باشند كه به داوري حمله كنند، مشكلات ما هميشگي باقي خواهند ماند. ما صاحب 4 تيم داوري در ليگ قهرمانان آسيا هستيم كه معمولا تا مرحله ماقبل فينال سوت ميزنند. ضمن اين كه در AFC كاپ هم، داوران ايراني از بهترينها شناخته ميشوند.
