غنی‌سازی ناموسی نیست؛ اما چرا با تهدید دشمن واگذار شود؟ / مسئله حق و استقلال ایران است

به گزارش تابناک به نقل از نیمروز، دفاع یوسف پزشکیان، دستیار و مشاور رسانه‌ای رئیس‌جمهور، از اظهارات محمدجعفر قائم‌پناه، به‌جای آنکه به ابهامات ایجادشده درباره آن سخنان پاسخ دهد، صورت مسئله را به «سطح توسعه‌یافتگی» منتقدان تقلیل داده است. اینکه گفته شود «مخالفی؟ بگو مخالفم» شاید در ظاهر دعوت به گفت‌وگو باشد، اما اختلاف اصلی دقیقاً بر سر همین نقطه است: می‌توان درباره سیاست هسته‌ای بحث کرد، اما نمی‌توان صورت مسئله را چنان ساده کرد که گویی غنی‌سازی صرفاً یک ابزار فنی و قابل معامله است و هر زمان تشخیص دادیم، آن را کنار می‌گذاریم.

اینکه غنی‌سازی «ناموس» نیست، محل بحث نیست؛ هیچ‌کس ادعا نمی‌کند یک فناوری مقدس و غیرقابل نقد است. بحث بر سر حق ایران، دانش بومی، سرمایه‌گذاری چند دهه‌ای و بخشی از ظرفیت راهبردی کشور است. اگر قرار باشد هر مؤلفه قدرت را فقط با این معیار بسنجیم که «آیا حیات ما مستقیماً به آن وابسته است یا نه»، باید پرسید مگر حیات یک کشور فقط به سلاح و توان نظامی وابسته است؟ اقتصاد، انرژی، فناوری، امنیت غذایی، استقلال علمی و قدرت چانه‌زنی بین‌المللی نیز بخشی از قدرت ملی‌اند. اتفاقاً توان هسته‌ای صلح‌آمیز و دانش غنی‌سازی می‌تواند یکی از همین مؤلفه‌ها باشد.

اما مهم‌تر از همه، اشکال این استدلال در شرایطی که دشمن صراحتاً برای محدود کردن ظرفیت‌های راهبردی ایران فشار وارد می‌کند، آشکارتر می‌شود. اگر غنی‌سازی را صرفاً یک گزینه بدانیم که «اگر منافعمان بود دنبال کنیم و اگر نبود متوقف کنیم»، باید پرسید چه کسی قرار است تعیین کند منافع ایران چیست و چرا تهدید و فشار دشمن باید در این محاسبه نقش تعیین‌کننده داشته باشد؟ اگر امروز غنی‌سازی متوقف شود تا هزینه‌ای پرداخت نکنیم، فردا ممکن است همین منطق درباره موشک، پهپاد، صنعت دفاعی یا هر مؤلفه دیگری از قدرت ملی مطرح شود. تجربه تاریخی نشان داده مسئله دشمن صرفاً یک فناوری خاص نیست؛ مسئله، محدود کردن ظرفیت‌های قدرت ایران است.

از سوی دیگر، یوسف پزشکیان در حالی منتقدان را به «سطح پایین توسعه‌یافتگی» متهم می‌کند که اتفاقاً توسعه‌یافتگی سیاسی یعنی بتوان میان نقد و تخریب، میان اختلاف نظر و دشمنی، و میان عقلانیت و عقب‌نشینی تمایز قائل شد. اگر قائم‌پناه می‌گوید در صورت اطلاع از احتمال شهادت رهبری حاضر بود از غنی‌سازی دست بکشد، نقد این گزاره کاملاً طبیعی است و پاسخ آن نیز باید استدلالی باشد، نه برچسب‌زنی به منتقدان. مسئله این نیست که غنی‌سازی «ناموسی» است یا نه؛ مسئله این است که آیا قرار است تهدید دشمن، تعیین‌کننده میزان حقوق و قدرت ایران باشد یا تصمیم درباره این مؤلفه‌ها بر اساس منافع بلندمدت کشور گرفته شود. این همان پرسشی است که آقای پزشکیان و دولت باید به جای حمله به منتقدان، به آن پاسخ دهند.