خوابگاه سازي ؛ سياستي كه يك پايش مي لنگد
«خوابگاه ما ايمني لازم ندارد. يكي از بچهها هنگام گرم كردن غذا در آشپزخانه، به خاطر انفجار اجاق گاز مصدوم شده، ديوار اتاقها مدتهاست رنگنخورده، وضعيت غذاي خوابگاه تعريفي ندارد، در هر اتاق 6نفر ساكنيم، دانشجوهاي جديدالورود مجبورند روي زمين بخوابند، خوابگاه بچههاي ممتاز خيلي وضعيتش بهتره، مگر ما با آنها چه فرقي داريم؟ همه ما در يك رشته تحصيل ميكنيم. براي رفتن به دستشويي صبحها مجبوريم آنقدر منتظر بمانيم كه كلاسمان دير ميشود، شب امتحان خوابگاه جاي درس خواندن نيست، خوابگاه ما كتابخانه ندارد، نمازخانه هم پر از جمعيت است و...»
اينها فقط بخشي از گله و درددل دانشجويان خوابگاهي است كه اگر خبرنگاري را حول و حوش خوابگاهشان بيابند، فرصت را در بيان مشكلاتشان از دست نميدهند.
در چنين شرايطي براساس دستور صندوق رفاه، اسكان دانشجويان در پانسيونها ممنوع شده است . در حالي كه با گذشت بيش از يك ترم تحصيلي، دانشجويان نه از وضعيت خوابگاهها رضايت دارند و نه خوابگاههاي خودگردان و خصوصي را پاسخگوي حجم انبوه متقاضيان ميدانند.
تا شروع سال تحصيلي 89 88 نظام آموزش عالي، حدود 907 خوابگاه دانشجويي و نزديك به 179 هزار دانشجوي خوابگاهي داشت. آمارهاي وزارت علوم نشان ميدهد كه تنها 29 درصد از اين دانشجويان در اتاقهاي يك يا دو نفره ساكنند و بيش از 52 درصد دانشجويان خوابگاهي در اتاقهاي 5، 6، 7 و حتي 8 نفره اقامت دارند. بنابراين استاندارد خوابگاه در ايران فقط 8 متر است، در حالي كه به طور متوسط بايد 16 تا 18 متر باشد.
با وجود اين وضعيت، مرتضي زرينهزاد، رئيس صندوق رفاه دانشجويان وزارت علوم معتقد است كه تعداد دانشجوها بيش از خوابگاهها نيست و حتي با توجه به اظهارات وزير علوم، فضاي خوابگاهها 250 هزار (متر) از تقاضاي موجود بيشتر است.وي اين مطالب را به خبرگزاري برنا ميگويد؛ اما اين مسوول پيش از اين به «جامجم» گفته بود، سرريز جمعيت خوابگاهي چيزي حدود 5 هزار نفر است.
وي همچنين از اجراي طرحهايي خبر داد كه مشكل كمبود خوابگاه را به مرور مرتفع كند.
زرينهزاد از انجام مذاكراتي با وزارت مسكن خبر داد كه متقاضيان بخش خصوصي براساس اقامت در شهرستانهاي مختلف، زمين ارزانقيمت دريافت كنند.
كسي بخش خصوصي را تحويل نميگيرد
در اين مورد، مدير امور دانشجويي دانشگاه اروميه با انتقاد از سياست وزارت علوم در توقف خوابگاهسازي و واگذاري اين امر به بخش خصوصي ميگويد: بانكها با خوابگاهداران خصوصي همكاري نميكنند. رسول اكبري در اين باره اضافه ميكند: وقتي خوابگاهدار خصوصي زميني دارد كه ميخواهد خوابگاه بسازد، انتظار دارد حمايت شود و ظرف يكي دو سال هزينهاي را كه پرداخت كرده، بازگردد ولي وقتي از بخش خصوصي حمايت نميشود، كسي هم علاقهاي براي ساخت خوابگاه نشان نخواهد داد.
خوابگاههاي خودگردان به حال خود رها شدند
خوابگاههاي خودگردان در برخي دانشگاهها هر چند تجربه موفقي بود كه اداره امور خوابگاهها را به دانشجويان واگذار ميكرد و دانشگاه، تنها نقش نظارتي داشت، اما در برخي خوابگاهها، خودگرداني نه تنها باعث رشد امكانات نشد كه دانشجويان از دسترسي به مسوولان براي بازگويي ضعفهاي خوابگاه محروم شدند.
يكي از دانشجويان ساكن خوابگاه خودگردان از دانشگاه اروميه ميگويد: دانشجويان براي پيگيري مشكلات ناچارند شخصا به امور خوابگاهها مراجعه كنند كه معمولا مشكل با يك تذكر ساده به مسوول خوابگاه پيگيري ميشود، اما اصل مشكل باقي ميماند.
اين دانشجو به فارس ميگويد: در اكثر خوابگاههاي خودگردان براي بيش از 100 نفر فقط يك حمام و يك واحد سرويس بهداشتي به صورتي كه قابل استفاده باشد، وجود دارد. اين امر باعث شده تا دانشجويان براي استفاده از حمام تا ساعت 3 بامداد بيدار بمانند.
بر اساس اين گزارش، اتاقهاي كوچك و فرستادن نفرات اضافي و بيش از ظرفيت اتاقها بدون هماهنگي با امور خوابگاههاي دانشگاه باعث شده تا دانشجويان در معرض مشكلات بيشتري قرار بگيرند.
به اين ترتيب، به نظر ميرسد نظارت بر خوابگاههاي خودگردان بيشتر از آن كه تابع مقررات دانشگاه باشد، تابع سليقه مديران و روساي دانشگاههاست و وزارت علوم از وضعيت اين خوابگاهها به بهانه خصوصيسازي اين بخش، بياطلاع است.حتي در اين باره، رئيس صندوق رفاه دانشجويان تاييد ميكند كه استانداردها و اجاره بهاي خوابگاههاي خودگردان، ضابطه مشخصي ندارد و مالك هر خوابگاه، هر مبلغ اجاره كه بخواهد، از ساكنان دريافت ميكند.
وزارت علوم در پي راهحل
طي سالهاي اخير وزارت علوم كوشيد تا با اعمال سياستهاي حمايتي نسبت به دانشجويان وضعيت بهتري به خوابگاهها ببخشد، با وجود تمام انتقادها دانشجويان در برخي دانشگاهها از اين كه سرانجام وزارت علوم به بخش تغذيه دانشجويان خوابگاهي بيشتر رسيدگي كرده، ابراز رضايت ميكنند. شنيده ميشود در بعضي خوابگاههاي دولتي، دانشگاهها در پايان هفته پنجشنبهها و جمعهها وعدههاي غذايي را قطع نميكنند، كاري كه تا سالها انجام ميشد و دانشجويان را با دشواري زيادي روبهرو ميكرد؛ اما متاسفانه اين سياست هنوز در برخي خوابگاهها وجود ندارد يا كيفيت پايين غذا آنها را واميدارد تا در پايان هفته دست به دامن فستفودهاي اطراف دانشگاه و خوابگاه شوند.
از سوي ديگر، وزارت علوم با داعيه توزيع مناسب خوابگاهها و كاهش فشار بر دانشجويان غيربومي، طرح بوميپذيري را اجرا كرد كه هرچند اين طرح همچنان اجرا ميشود، اما از بار فشار بر خوابگاهها كم نكرد، چون هنوز براي ورود به دانشگاههاي برتر كه امكانات خوابگاهي محدودي دارند، تقاضا بالاست. و بالاخره اين كه ارائه وامهاي ناچيز دانشجويي و افزايش دو و نيم برابري وام خوابگاهي به عنوان پادزهر مشكل دانشجويان خوابگاهي اعلام شده اما ميزان اين وامها، آنقدر ناچيز است كه مجال اجاره آپارتمان و سوئيت را به آنها نميدهد.
به نظر ميرسد وزارت علوم دچار كمبود اعتبارات در بخش خوابگاههاست و تاكنون نتوانسته با سياست خصوصيسازي و خودگرداني از بار مشكلات بكاهد. از سويي ايجاد اتحاديههاي خوابگاهداران نيز از دو سال پيش با كندي روبهرو بوده است. به هر حال رشد ظرفيت دانشگاهها، سياستي كه وزارت علوم به آن ميبالد، نيازمند تامين امكانات اوليه زندگي متناسب با افزايش ظرفيتهاست؛ سياستي كه همچنان يك پايش ميلنگد.
