سالروز برگزاري اولين نماز جمعه
از برگزاري اولين نماز جمعه تهران 30 سال ميگذرد و در اين مدت دانشگاه تهران بيش از هر مكان ديگري پذيراي نمازگزاران جمعه بوده و هست و آيتالله هاشمي رفسنجاني با اقامه بيش از 600 خطبه، در ميان ائمه جمعه تهران، ركورددار است. دانشگاه تهران در اين مدت طنين صداي حضرات آيات طالقاني، منتظري، خامنهاي، موسوي اردبيلي، هاشمي رفسنجاني، امامي کاشاني، رباني املشي، يزدي، مهدوي کني، جنتي، طاهري خرم آبادي و احمد خاتمي را نيز به ياد دارد كه وحدت را اساس جامعه اسلامي خواندند.
پنجم مرداد ماه 1358 براي اولين بار آيتالله طالقاني به همراه مردم از اقشار و سنين مختلف در اولين نماز جمعه تهران شركت كرد و در خطبهها يادآور شد: "اين مكتب ماست كه حرف حسابي را بشنويم صاحب عقلها هدايت يافتهها چنين هستند اين وسيله كمال انساني است كه حرف مخالف شنيده شود و بعد بهترين گرفته شود."
به گزارش ايسنا، نمازجمعه يگ گردهمايي ديني و اجتماعي است كه با تغيير حكومتها به شكل اسلامي، شكل سياسي و اجتماعي آن فراگير ميشود. برگزاري نمازجمعه در ايران در قرون جديد براي اولين بار پس از صدر اسلام، در دولت شيعي صفويه ثبت شده است. اين سنت ديني با تعطيليهاي مكرر بهدليل فشار حكومتهاي غيرديني مواجه شده است اما پس از انقلاب اسلامي با دستور مستقيم امام خميني (ره)، برگزار شد و هم اكنون در بيش از 600 شهر ايران هر جمعه برگزار ميشود.
نماز جمعه در اسلام
ابن سيرين ميگويد: "انصار پيش از نزول آيه جمعه، اهل مدينه را دور هم جمع کردند و به آنها گفتند: «يهوديان روز خاصي دارند که هر هفته در آن روز گرد هم جمع ميشوند و مسيحيان نيز چنين روزي دارند؛ پس چرا ما روزي را براي اجتماع خود قرار ندهيم تا در آن روز ذکر خداي تعالي گوييم، آن گاه «روز جمعه» را که در دوران جاهليت «يوم العروبه» نام داشت، براي خود برگزيدند." پيامبر پس از نزول سوره جمعه، مردم را به حضور در نماز جمعه فراخواند.
پيامبر (ص) در راه هجرت به مدينه روز دوشنبه دوازدهم ربيع الاول در محلهاي به نام قبا توقف کرد تا حضرت علي (ع) و حضرت فاطمه (س) به آن حضرت بپيوندند و روز جمعه به مدينه رفت و در وادي «رانوناء» همراه مردم مدينه نخستين نماز جمعه را اقامه کرد و در خطبهاي کوتاه، بر اعماق قلب و جان مردم اثري تازه گذاشت؛"من همه شما را به تقوا سفارش ميکنم که بهترين توصيه هر مسلمان به مسلمان ديگر همين است"؛ مردم نيز پيدرپي شعار توحيد و بانگ تکبير سر ميدادند. از آن پس تا پايان عمر مبارك پيامبر(ص)، نماز جمعه برنامه هفتگي مسلمانان شد و مايه شکوه مسلمانان شد.
اولين نماز جمعه تهران پس از انقلاب اسلامي
پنجم مرداد ماه سال 1358 همايش هفتگي مسلمانان ايراني، پس از سالها تعطيلي به امامت آيتالله طالقاني در دانشگاه تهران برگزار شد. امام خميني (ره) برگزاري نماز جمعه را يك ضرورت ميدانست كه با حكمي شفاهي آيتالله طالقاني را براي امامت جمعه موقت در تهران منصوب كرد.
آيتالله طالقاني نيز در جمع گسترده مردمي كه از همه عقايد و انديشهها در دانشگاه تهران حاضر بودند و شعار "خميني بتشكن امام امت ماست/رهبري خميني اساس وحدت ماست" سر مي دادند، در اولين خطبه نماز جمعه پس از انقلاب اسلامي گفت:"دسيسههاي احمقانه در اطراف كشور ما چه ميكنند؟ چه ميخواهند؟ چرا برادركشي راه مياندازند؟ براي اينكه اين صف را متلاشي كنند براي اينكه اين وحدت را از ميان بردارند؟ وحدتي كه از درون دلها و وجدانها سرچشمه گرفته؟ وحدتي كه با رهبري قاطع اسلامي به حركت در آمده دنيا را نگران كرده است."
از آنجايي كه اين خطبهها براي اولين بار در تهران انقلابي برگزار ميشد، مردم به روال معمول با بيان "صحيح است" خطبهها را تاييد مي كردند اما آيتالله طالقاني توضيح دادند" خطبههاي نماز جمعه چون نماز است از شعار دادن براي اينكه اختلالي در نماز پيش نيايد خودداري كنيد."
وي در پايان خطبههاي كوتاه اولين نماز جمعه تهران تاكيد كرد: "فبشر عبادالذين يستعمون القول فيتبعون احسنه اولئك الذين هدي بالله و.... اين درس ماست، اين مكتب ماست كه حرف حسابي را بشنويم صاحب عقلها هدايت يافتهها چنين هستند، اين وسيله كمال انساني است كه حرف طرف، حرف مخالف شنيده شود و بعد بهترين گرفته شود. در مجلس ما هم بايد مخالفين بيايند، اگر نيايند هم بايد دعوتشان كنيم تا اينكه حرفشان گفته شود."
اولين امام جمعه تهران 6 هفته بيشتر مسووليت اقامه نماز را بر عهده نداشت و در 19 شهريور1358، دار فاني را وداع گفت و امام (ره) پس از رحلت وي در حکم انتصاب امام جمعه جديد تهران، آيتالله منتظري نوشت:
"بسمالله الرحمن الرحيم
خدمت جناب مستطاب حجت الاسلام وا لمسلمين آقاي منتظري- دامت افاضاته
مرحوم مجاهد بزرگوار آقاي طالقاني، پس از عمري مجاهدت و پاسداري از اسلام، به رحمت خداوند پيوست و ما را سگوار كرد. تكليف پاسداري از اسلام به عهده همه ماست؛ و من شما را – كه مجاهدي بزرگوار و فقيهي عاليقدر مي دانم- براي دژ محكمي كه آن فقيد سعيد پاسدار آن بود انتخاب و منصوب نمودم. نماز جمعه كه نمايشي از قدرت سياسي و اجتماعي اسلام است – بايد هر چه شكوهمندتر و پرمحتواتر اقامه شود.
ملت ما گمان نكنند كه نماز جمعه يك نماز عادي است، امروز نماز جمعه با شكوهمندي كه دارد، براي نهضت كوتاه عمر يك پشتوانه محكم و در پيشبرد انقلاب اسلامي ما عامل موثر و بزرگي است. ملت عظيم و عزيز با شركت خود بايد اين سنگر اسلامي را هر چه عظيمتر و بلند پايهتر حفظ نمايند تا به بركت آن، توطئههاي خائنان و دسيسههاي مفسدان خنثي شود. از خداوند تعالي دوام نهضت و عظمت اسلام را خواستارم.
روح الله الموسوي الخميني
21 شهريور 58/قم"
از آن تاريخ تا به امروز نماز جمعه تهران هيچگاه تعطيل نشد و حتي در دوران جنگ و موشکباران در نمازجمعه تهران خللي وارد نگرديد و به دليل نياز به ائمه جماعات براي برگزاري نماز در شرايط مختلف، در 24 ديماه 1358آيتالله العظمي خامنهاي از سوي امام، به عنوان امام جمعه تهران منصوب شدند. پس از انفجار بمب در 6 تيرماه 1360 و ترور نافرجام ايشان توسط منافقين و در دوران نقاهت، نياز به امام جمعه موقت در تهران بيشتر احساس شد.
در سي سال گذشته، شهر تهران در طول برگزاري نماز جمعه تا كنون دوازده امام جمعه داشته است؛ حضرات آيات طالقاني، منتظري، خامنهاي، موسوي اردبيلي، هاشمي رفسنجاني، امامي کاشاني، رباني املشي، يزدي، مهدوي کني، جنتي، طاهري خرم آبادي و خاتمي.
در اين ميان شهيد آيتالله رباني املشي با اقامه 3 نماز کمترين و حجتالاسلام و المسلمين هاشمي رفسنجاني با اقامه بيش از 600 نماز بيشترين تعداد برپايي نمازجمعه را به خود اختصاص دادهاند.
نماز جمعه تهران براي اولين بار در دانشگاه تهران اقامه شد که اين دانشگاه در طول اين سالها بيشترين تعداد نمازجمعهها را به خود اختصاص داد، اگرچه 6 نمازجمعه در بهشت زهرا، 18 نمازجمعه در حرم مطهر حضرت امام خميني(ره)، و يک نمازجمعه نيز در مصلي تهران برگزار شد.
امام (ره)، ضرورت ساخت بنايي براي مصلاي تهران را در 23 آبان سال 67 در پاسخ به درخواست ائمه جمعه تهران مطرح و در حكمي اعلام كردند: "با حفظ جهات شرعي در مورد زمين مذكور با پيشنهاد حجت الاسلام، آقايان: خامنهاي و هاشمي، موافقت ميشود. ان شاء الله در كنار ساختن مصلاي تهران، در ساختن بينش كفرستيزي مسلمانان موفق باشيد. ضمنا سادگي مصلا بايد يادآور سادگي محل عبادت مسلمانان صدر اسلام باشد و شديدا از زرق و برق ساختمانهاي مساجد اسلام آمريكايي جلوگيري شود. خداوند تمامي دست اندركاران برپاكننده مساجد الله را تاييد فرمايد."
............................................................
منابع:
- خورشيد مكه، زين العابدين احمدي وحسنعلي احمدي، نشر تمار، 1376.
- صحيفه امام، مركز نشر آثار امام خميني، 1378، ج 9 و 12.
- روزنامه جمهوري اسلامي، ششم مرداد ماه 1359.
- وب سايت مركز اسناد انقلاب اسلامي.
