واقعیتی پیچیده به نام روابط سینوسی پرتنش

به دنبال انتشار خبر اخراج دو تن از اعضای سفارت انگلستان در ایران، دولت انگلستان نیز اعلام کرد که این دولت نیز در اقدام تلافی‌جویانه، دو تن از دیپلمات‌های ایرانی را از این کشور بیرون خواهد کرد.

به گزارش خبرنگار «تابناک»، گوردون براون، نخست وزیر انگلیس در مجلس این کشور، خطاب به نمایندگان اعلام کرد: با آگاه شدن از اخراج دو تن از دیپلمات‌های انگلستان در ایران، به سفیر ایران اطلاع دادم که ما نیز دو تن از دیپلمات‌های ایرانی را از انگلستان بیرون خواهیم کرد. بدینسان روابط نه چندان مطلوب این دو کشور برای چندمین بار، پس از انقلاب اسلامی ایران با تنش روبه‌رو شد؛ روابطی که در همان سال 1357 پس از سختگیری انگلستان علیه دانشجویان ایرانی مقیم آن کشور با تلاطم آغاز و در سال 1359 به دنبال بازداشت چند انگلیسی در ایران به کلی قطع شد.
در آذر ماه آن سال، «مارگارت تاچر»، نخست وزير وقت انگليس اعلام داشت: «چند ماه است كه چند تن از شهروندان انگليسي در ايران بازداشت هستند و تا هنگامی كه اين افراد آزاد نشوند، دولت انگليس هيچ‌گونه روابط سياسي با دولت ايران برقرار نخواهد كرد.

اين وضعيت همچنان ادامه يافت تا این‌که در سال 1365 پس از چند سال تيرگي روابط ميان دو كشور، خانم مارگارت تاچر، نخست وزير وقت انگليس، تغيير رويه داد و خواستار بهبود روابط با ايران شد. در سال 1365 با تعيين سرپرست دفتر حفاظت منافع در دو كشور ايران و انگليس موافقت شد، اما با ماجراها و تنش‌هاي ديگری از جمله دستگيري «راجر كوپر» به جرم جاسوسي در ايران و دستگيري يكي از ديپلمات‌هاي ايران در منچستر در سال 1366 از ورود این سرپرست‌ها در دو كشور جلوگیری شد.

بنا بر این گزارش، در اواخر سال 1367، انتشار كتاب توهين‌آميز آيات شيطاني، بار ديگر منجر به قطع روابط ديپلماتيك ميان انگليس و ايران شد. انگلستان پيشتاز تنش در روابط شد و همه ديپلمات‌هاي خود را از ايران فراخواند و مجلس شوراي اسلامي نيز در اسفند ماه 1367 طرح فانوني قطع كامل روابط سياسي با انگليس را تصويب کرد.

در شهريور ماه 1369 دولت انگليس از تلاش‌هاي ايران و سوريه براي آزادي «برايان كناد»، شهروند ايرلندي اين كشور در لبنان، تشكر كرد. در اقدامي ديگر، در شانزدهم شهريور اين سال، «داگلاس هرد»، وزير خارجه وقت انگليس اعلام كرد كه كشور متبوعش، خواهان ازسرگيري روابط با ايران است و سرانجام در پنجم مهر ماه همان سال، روابط سياسي دو كشور از سر گرفته شد.
در سال 1371، دولت‌هاي ايران و انگليس، گفت‌وگوهایی را براي بالا بردن سطح مناسبات دو كشور به سطح سفير انجام دادند، ولي تا ارديبهشت سال 1378 مناسبات دو كشور در سطح كاردار باقي ماند.

وضعيت مناسبات سياسي ايران و انگليس در دوره رياست جمهوري آقاي احمدي نژاد از مرداد 1384 همچنان عادی ادامه يافته است و دو كشور مناسبات خود را در سطح سفير نگه داشته‌اند، اما دخالت انگلستان در رخدادهای اخیر تهران نیز باعث تنش‌هایی در روابط بین این دو کشور در سال 1388 شده است، به گونه‌ای که دو طرف، دو تن از دیپلمات‌های دیگری را از کشور‌های مطبوع خود بیرون کرده‌اند.

با نگاهی به روابط پر فراز و نشیب دو کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی در بهمن 57 تاکنون، نشانگر نوعی روابط سینوسی پرتنش و نبود یک راه منطقی در کاهش یا افزایش روابط دوجانبه بوده است؛ البته نا گفته نماند که این موضوع، ضرورت تعیین راهبردی مشخص برای ایجاد رویه‌ای خاص در سیاست خارجی ایران برای مراوده یا رویارویی با سیاست‌های پیچیده بریتانیایی‌ها را آشکار می‌سازد.

متن کامل را در اینجا بخوانید.