7 ثانیه تاخیر، مثبت یا منفی

این تحول باعث شد که پخش مسابقات داخلی نیز اهمیت بیشتری داده شود، طوری که تلویزیون با تقویت مادر فنی و افزایش دادن دوربین‌های مستقر در استادیوم‌ها، مسابقات داخلی فوتبال (لیگ برتر) را با کیفیتی بهتر روانه آنتن منازل کرد. در این بین شبکه تازه تأسیس 3 که با شعار «جوان و ورزش» به جمع رسانه‌های تصویری پیوسته بود، ضمن پوشش دادن مسابقات فوتبال و سایر رشته‌های ورزشی، سهم زیادی از پخش رقابت‌های ورزشی را به خود اختصاص داد. یکی از مشکلات پخش مستقیم خارجی، تصاویر غیر اخلاقی و ضد ارزشی داخل استادیوم‌هاست.

در گذشته یا مسابقات خارجی از ابتدا ظبط و پس از بازبینی آن را پخش می‌کردند یا در حین پخش مسابقه، بازبین پخش یا دقت تصاویر را کنترل می‌کرد تا زمان پخش تصویر غیر اخلاقی، تصویری آرشیوی را که از قبل آماده کرده بودند، روی آنتن بفرستند.

این کار وابسته به دقت بالای ناظر پخش بود، چرا که گاهی به خاطر اندکی تأخیر، چند ثانیه از آن تصاویر روی آنتن می‌رفت، جام جهانی 1990 (ایتالیا)، اولین رویداد مهم ورزشی بود که تلویزیون کشورمان آن را به صورت مستقیم پخش کرد.

تلویزیون‌های مختلف جهان و شرکت‌های صاحب تصاویر و شرکت‌های صاحب تصاویر و سرویس دهنده رویدادهای مهم ورزشی، سعی داشتند از این گونه تصاویر غیر اخلاقی، به نفع خودشان در رسانه‌های تحت پوشش خود، برای ایجاد جاذبه و جذب مخاطب استفاده کنند.

بسیاری از این تماشاگران در اروپا و آمریکا تمایل دارند پرچم کشورشان و برخی تصاویر را روی بدن خود نقاشی کنند، به همین دلیل، دوربین‌های تلویزیونی نیز در لابه‌لای مسابقه فوتبال، تصاویری از تماشاگران مستقر در استادیوم پخش می‌کنند. همین قضیه دلیل موجهی بود تا مدیران شبکه‌های مختلف تلویزیون ما تمایل کمتری به پخش مسابقات به صورت زنده نشان دهند. پخش مستقیم مسابقات، با حمایت مدیر وقت شبکه سه سیما، محمد جعفر صافی که تحصیلات دانشگاهی تلویزیونی و اطلاعاتی در زمینه ورزش داشت، بر طرف شد و پس از خرید دستگاهی به نام «تأخیر دهنده» مسابقات یه شکل مستقیم پخش شدند.

تأخیر دهنده (Delay) چیست؟
«تأخیر دهنده» سخت افزاری است که با استفاده از 2 دیسک سخت همزمان تصاویر را با فاصله پخش می‌کند. وقتی شما در حال تماشای مسابقه فوتیال بین 2 تیم خارجی هستید، تصاویری که روی آنتن گیرنده‌ها ارسال می‌شود، حدود 5 تا 7 ثانیه دیرتر از زمانی که ماهواره آن را دریافت می‌کند، می‌بینید، به دستور کارگردان تلویزیونی آن مسابقه روی آنتن برود، بازبین حدود 8 ثانیه فرصت دارد تا تصویر دیگری را جایگزین آن کند و بعد تصویر جایگزین شده بر صفحه تلویزیون منزل شما، نمایان شود. باز بین پخش از قبل چندین تصویر از حرکات آهسته، تماشاگران، نیمکت ذخیره‌ها و ... را روی دیسک دوم ذخیره می‌کند تا در مواقع نیاز، آن را پخش کند.

به طور حتم اغلب بینندگان مسابقات فوتبال تصاویری از تماشاگران مثلا مسابقه بین 2 تیم آلمان و آرژانتین را روی تصاویر مسابقه انگلیس و سوئد دیده‌اند. این کار، کار همان «تأخیر دهنده» (Delay) است. در برخی مواقع نیز، شما در ابتدای مسابقه شاهد سکوهای خالی از تماشاگر هستید ولی با همین دستگاه «تأخیر دهنده» در وسط بازی، تمام سکوها پر از تماشاگرانی می‌شود که با هیجان یک بازی بی‌رمق را تماشا می‌کنند!

صدا و سیما دستگاه «تأخیر دهنده» یا همان (Delay) را در سال 1379 از کشور بلژیک خریداری کرد، دستگاه قدیمی آن را متصدی پخش باید به صورت دستی هدایت می‌کرد؛ یعنی به جای تصویری که پخش می‌شد، تصویر دیگری را از قبل ضبط می‌کردند و آماده می‌گذاشتند تا متصدی پخش در موقع لزوم و با فشار یک دکمه تصاویر مورد نظر را روی آنتن بفرستند، اما با دستگاه‌های جدید از طریق کد گذاری تصاویر و بلوک بندی، می‌توان تصاویر دلخواه را در حین پخش در دستگاه ذخیره مرد تا در مواقع مورد نیاز، آنها را پخش کردو در نوع جدید دستگاه «تأخیر دهنده»، با یک بار تنظیم صدا و تصویر می‌توان تا 80 دقیقه تصویر را در حافظه‌ آن ثبت کرد.

کابردهای تأخیردهنده
در بسیاری از تلویزیون‌های دنیا، می‌توان چنین دستگاهی را یافت. یکی از کارکردهای آن، حذف تصاویر غیراخلاقی است که در حین پخش مسابقات جام جهانی و یا لیگ اروپا روی صفحه تلویزیون ظاهر می‌شود. با این دستگاه می‌توان صحنه‌های غیرورزشی را نیز که در برخی از میادین ورزشی به ویژه فوتبال رخ می‌دهد حذف کرد.

همچنین صحنه‌های زد و خورد و مجادله بین دو بازیکن روی زمین چمن را که باعث بدآموزی بین جوانان می‌شود، هم شامل این حذفیات است. دستگاه «تأخیردهنده»، قیمتی بسیار هنگفت دارد و صرفا برای تأخیراندازی ساخته نشده است، چرا که بسیاری از شبکه‌های تلویزیونی دنیا با تهیه این دستگاه از توانایی‌های دیگر آن نیز استفاده می‌‌کنند.

به کمک این دستگاه، به راحتی می‌توان یک مسابقه ورزشی تلویزیون را تجزیه و تحلیل کرد. این دستگاه دارای لنز بزرگ‌نمایی است و از طریق این لنز می‌توان تصویر خطای بازیکنان را بزرگ‌نمایی کرد.

بسیاری از علاقه‌مندان به فوتبال، هنگام تماشای مسابقات لیگ اروپا، بارها دیده‌اند که در حین پخش مسابقه از تلویزیون در هنگام ضربات ایستگاهی، آفساید، و... رنگ تصویر تغییر می‌کند و قسمتی که مورد نظر است،‌ با رنگی روشن‌تر و با خط‌کشی برای بیننده تلویزیون مشخص می‌شود.

این کار با کمک همین دستگاه و در حین مستقیم انجام می‌شود. کارگردان تلویزیونی، می‌تواند لحظات حساس مسابقه را در حافظه دستگاه بدون این این که از فیلم بازی کپی تهیه کند، در برنامه‌ای مانند «نود» دیده‌اند. این نوع تحلیل تصویری پس از پایان بازی و در هنگام تدوین و به کمک رایانه انجام می‌گیرد.

این دستگاه به همت کارکنان واحد فنی سیما، تهیه و راه‌اندازی شد. صدا و سیما با تهیه دستگاه تأخیردهنده گامی مؤثر در راستای ترویج ورزش به خصوص فوتبال، مدیران باشگاه‌ها و علاقه‌مندان به فوتبال، هر هفته شاهد آخرین بازی‌های فوتبال در سطوح گوناگونند.

نظر کارشناسان و فوتبالیست‌ها

• مجید جلالی (مربی و کارشناس فوتبال)
مجید جلالی، مربی و کارشناس فوتبال، وجود بازبینی در فوتبال و استفاده از دستگاه تأخیردهنده را بنا بر دیدگاه‌ها و ارزش‌های جامعه می‌داند و می‌گوید: وقتی یکی مسابقه فوتبال را در کشوری همچون ایتالیا و یا پرتغال می‌بینید، تصاویری از زد و خوردها یا تصاویری از پسربچه‌‌ای که فوتبال تماشا می‌کند، یا تصویری ضد فرهنگی پخش می‌شود که هر کدام از این صحنه‌ها و تصاویر تلویزیونی در جوامع گوناگون تعریفی دارند که در جامعه دیگر ممکن است آن تعریف مفهومی نداشته باشد.

مجید جلالی، حذف صحنه‌‌‌های ضد ارزشی و اخلاقی از تلویزیون بر اساس علایق و فرهنگ جامعه عنوان می‌کند و می‌افزاید: در کشور ما حساسیت‌ها مشخص است؛ بنابرین، از این دستگاه‌ها نیز به همین منظور استفاده می‌شود. پس از پایان دهه 1990 تلویزیون و به خصوص شبکه سه سیما که تازه‌کار بود، به تجربه‌های بسیار دست یافت به گونه‌ای که در بازی‌های جام‌ جهانی 1998 فرانسه، دستگاه‌ تأخیردهنده تعریف علمی و مدیریتی پیدا کرد و دو مهندس فنی در این بازی‌ها، متصدی دستگاه تأخیردهنده شدند. کارگردانان پخش نیز در هر بازی، استفاده مناسبی از این دستگاه کردند. کارگردانان پخش امروز از بهترین افراد در زمینه پخش زنده فوتبال هستند و با توانمندی‌ فنی و علاقه فردی‌شان مدیریت فوق‌العاده خود را در هنگام پخش زنده فوتبال به نمایش می‌گذارند.

• بیژن ذوالفقار نسب (مربی و کارشناس فوتبال)
دکتر ذوالفقار نسب، درباره کارکرد دستگاه تأخیردهنده و وجود بازبینی در فوتبال می‌گوید: من بیشتر از جنبه تربیتی به این قضیه نگاه می‌‌کنم. من دوست ندارم از واژه سانسور استفاده کنم.  به هر حال، اگر برخی از تصاویر برای پخش از تلویزیون کنترل شود، نتیجه خوبی خواهد داشت. یادم می‌آید حدود چند سال پیش در بازی‌های لیگ برتر، بازیکن تیم سایپا وقتی گلی را به ثمر نشاند، از فرط خوشحالی، پیراهنش را درآورد. هر چند، چند دقیقه بعد از کارش پشیمان شد. اگر کنترلی روی قضیه نباشد، نه تنها ممکن است حرمت ورزش نگه داشته نشود، بلکه بازیکنان، مربیان، و کارگردانان برنامه‌های تلویزیونی هم زیر سؤال خواهند رفت.

وی در ادامه اضافه می‌کند: من معتقدم این کنترل نباید به افراط بینجامد و حتی صحنه‌‌‌های معمولی هم حذف شود، بلکه باید در موقع لزوم و نیاز از آن استفاده کرد.

• رضا صبوحیان (تهیه‌کننده برنامه‌های ورزشی سیما)
صبوحیان درباره بازبینی مسابقات فوتبال که از تلویزیون پخش می‌شود، می‌گوید: متأسفانه برخی از ورزشکاران به سمت‌ مدهایی می‌روند که با اصول اخلاقی و فرهنگ جامعه ما همخوانی ندارد. فرم موی سر، درآوردن پیراهن در حین زدن گل، استفاده از آلات تزیینی مثل تل و ... به نظرم با این دستگاه، می‌توان تصاویری از که از بازیکن مورد نظر، ثبت شده حذف کرد تا جوانان علاقه‌مند به ورزش، نگاه الگوبرداری ضد ارزشی پیدا نکنند.

وی در ادامه بازبینی مسابقات ورزشی در تلویزیون را محدود به کشورمان نمی‌داند و می‌گوید: در بسیاری از کشورها، دیگر دوربین‌های تصویربرداری به سمت تماشاچیان نمی‌روند و حتی در کشورهای اروپایی کمتر از تصاویر خلاف فرهنگ کشورشان استفاده می‌کنند، چرا که آنها نیز متوجه این قضیه شده‌اند که نمایش تصاویر فوتبال خیلی مهمتر از تصاویر غیراخلاقی و غیرفرهنگی است.

• علی‌رضا علی‌فرد (گزارشگر فوتبال سیما)
علی‌فرد درباره بازبینی و استفاده از دستگاه تأخیردهنده در هنگام پخش مسابقات از طریق تلویزیون می‌گوید و در ادامه می‌افزاید: حتی در زندگی روزمره نیر برخی از کارها و حرف‌ها را حذف می‌کنیم. برای مثال، در منزل یا محل کار نیز ممکت است صحبتی را طوری با کسی مطرح کنیم که نفر سوم متوجه نشود، بنابراین حذف برخی تصاویر اگر در حسطه خودش استفاده شود، خوب است. در مسابقات ورزشی و به ویژه ورزش پرطرفدار فوتبال که از سیما پخش می‌شود، حذف صحنه‌های زد و خورد به جهت این که بدآموزی دارد، ممکن است علاوه بر مفید بودن آموزنده هم باشد.

• محمد محمدیان (تهیه کننده سیما)
محمدیان درباره استفاده از این دستگاه می‌گوید: از هر چیز اگر بموقع و به اندازه استفاده شود، می‌تواند مفید و تأثیرگذار باشد، ولی اگر در استفاده از این دستگاه، دقت لازم صورت نگیرد، و تصاویر جایگزین همخوانی نداشته باشند و تعداد آن بیش از اندازه باشد، باعث دلسردی و همینطور دلزدگی مخاطب تلویزیونی می‌شود،‌ چرا که در برخی از مسابقات آنقدر از دستگاه تأخیردهنده استفاده می‌شود که به جای پنج تا هفت ثانیه حد استاندارد، به سی ثانیه تا یک دقیقه می‌انجامد که وقتی بیننده از طریق رادیو و یا ماهواره، پی به این موضوع و تأخیر یک دقیقه‌ای می‌برد، اعتمادش نسبت به کارگردان و تهیه‌کننده از بین می‌رود. از این روی، معتقدم استفاده‌کنندگان و کاربران این دستگاه، تمام وقت و وسواس خود را برای به‌کارگیری از این دستگاه به کار گیرند.