توقف مترو در تونل سياست

سال‌هاست كه شهروندان تهراني و بسياري از ساكنان كلانشهرهاي كشور در حالي با معضل حل نشدني ترافيك سنگين و اتلاف سالانه 5000 ميليارد ساعت از وقت در معابر و خيابان‌هاي قفل شده كلانشهرها دست و پنجه نرم مي‌كنند كه تزريق روزانه چندهزار دستگاه خودرو به معابر شهرها، تردد خودروهاي تك‌سرنشين بويژه در ساعات اوج ترافيك، عدم توسعه مطلوب حمل و نقل عمومي در بخش اتوبوسراني و تاكسيراني و معضلات هر يك از آنها، بلاتكليفي پروژه منوريل به دليل اختلاف‌نظر ميان دولت و شهرداري و روند كند توسعه خطوط مترو در كلانشهرها و بويژه پايتخت همگي دست به دست هم داده تا تهران بدون ترافيك را به رويايي دست نيافتني براي مردم و مسئولان تبديل كند.

به گزارش «جام جم آنلاين»، در چنين شرايطي در حالي‌كه بسياري از مسئولان و كارشناسان حوزه ترافيك، نمايندگان مجلس و حتي مردم بر توسعه سريع خطوط مترو و راه‌اندازي خطوط جديد به عنوان مناسب‌ترين گزينه حمل و نقلي در كشور تاكيد دارند و با اشاره به آمار تردد روزانه يك ميليون و 700 هزار مسافر با شبكه مترو تهران، انتقال بخش عمده‌اي از سفرهاي شهري به زير زمين را به نفع ترافيك تهران مي‌دانند ، مديران مترو از تنگناهاي مالي اين شبكه حمل و نقلي در بخش توسعه خطوط و تونل‌ها، بهره‌برداري از ايستگاه‌هاي جديد و خريد واگن‌هاي جديد و تزريق آنها به خطوط مترو به ‌دليل عدم تخصيص بودجه و منابع مالي مورد نياز از سوي دولت گلايه‌مندند و معتقدند صرفا با تكيه بر بودجه تخصيص يافته از سوي شهرداري نمي‌توان هم برنامه تجهيز خطوط به واگن‌هاي جديد و هم توسعه خطوط و راه‌اندازي ايستگاه‌هاي جديد را پيش برد.

ردپاي اختلاف دولت و شهرداري
داستان تكراري اختلافات دولت و شهرداري بر سر اعتبارات مترو، اين روزها بيش از هر زمان ديگري چشم‌‌انداز سال جاري مترو تهران را مبهم و نگران‌كننده كرده است، كشمكش‌هايي كه اين روزها آنقدر رسانه‌اي شده است كه مسافران مترو نيز چه بخواهند و چه نخواهند كاملا در جريان لحظه به لحظه آن قرار دارند و در اين ميان، در حالي كه مسافران مترو هر روز و بخصوص در ساعات اوج ترافيك در واگن‌هاي در حال انفجار از جمعيت، فشار قبر را تجربه مي‌كنند، مسئولان مترو تهران دولتي‌ها را تهديد مي‌كنند به اين‌كه تا بودجه نباشد، وضع از اين بهتر نمي‌شود و حتي ممكن است مترو درهاي خود را به روي مسافران ببندد و دولتي‌ها نيز مدام تاكيد مي‌كنند كه سهم مترو تهران داده شده و مسئولان مترو تهران هم بايد قدرشناس باشند تا حمايت‌هاي دولت از اين مجموعه همچون گذشته ادامه يابد اما در اين ميان، شهروندان و بويژه مسافران مترو اين روزها بيش از هر زمان ديگري سايه سنگين سياست‌زدگي را بر حمل و نقل عمومي حس مي‌كنند.

مسئولان مترو تهران در حالي از عدم تخصيص يا تاخير در پرداخت اعتبارات ميلياردي و آن بخش از بودجه مورد نياز مترو از سوي دولت انتقاد مي‌كنند كه از سوي ديگر، مسئولان شوراي عالي ترافيك به نمايندگي از دولت با ذكر آمار و ارقام نه تنها عنوان مي‌كنند به مترو تهران آن مقدار كه بودجه لازم بوده پرداخت شده بلكه معتقدند در هيچ دوره‌اي به اندازه اين سال‌ها همكاري لازم با مديريت شهري براي توسعه مترو صورت نگرفته و حتي ميزان بودجه تخصيص داده شده براي توسعه مترو تهران به اندازه اعتبارات توسعه مترو در چندين كلانشهر ديگر بوده است.

يارانه بليت، واجب تر از نان شب
در اين شرايط، به گفته مسئولان شركت مترو تهران اين شبكه در بخش بهره‌برداري و خدمات‌رساني به مسافران، فشار زيادي را به دليل تاخير در پرداخت يارانه بليت از سوي دولت متحمل شده است. مديرعامل شركت بهره‌برداري مترو تهران در گفت‌وگو با «جام‌جم» با بيان اين‌كه يارانه بليت مترو مانند نان شب واجب است، در اين زمينه به مشكلات وضعيت سال گذشته مترو تهران در بخش بهره‌برداري اشاره مي‌كند و مي‌گويد: سال گذشته با وجودي كه شهرداري سهم 45 ميليارد توماني خود را به مترو تهران پرداخت كرد اما درخصوص دولت اين اتفاق نيفتاد و 10 ماه از سال هيچ پرداختي از سوي دولت نداشتيم و سرانجام در بهمن ماه تنها 17 ميليارد تومان از 30 ميليارد توماني كه قراربود، پرداخت شد و در واقع 40 درصد باقي ماند.

جعفر ربيعي با اشاره به اين‌كه مبلغي كه تحت عنوان بليت مترو در حال حاضر از مسافران دريافت مي‌شود بسيار كمتر از مبلغ تمام شده براي مترو است، مي‌گويد: در حال حاضر قيمت هر بليت مترو 360 تومان براي مترو تمام مي‌شود درحالي كه بطور متوسط 70 تومان از مردم گرفته مي‌شود و اگر بقيه اين مبلغ به صورت يارانه بليت به شركت مترو پرداخت نشود، بايد مترو را تعطيل كنيم و به همين دليل از دولت درخواست مي‌كنيم سهم 48‌ميليارد توماني را كه قرار است امسال به بخش بهره‌برداري تخصيص يابد، از همان ابتداي سال به گونه‌اي به مترو پرداخت كند تا شركت مترو نيز بتواند با سرعت بيشتري برنامه‌هاي مورد نظر خود را اجرا كند.

اگر بودجه به موقع نرسد
ربيعي در پاسخ به اين‌كه تاخير در پرداخت‌ها يا نپرداختن كامل بودجه پيش‌بيني شده تا چه حد در برنامه‌هاي ساخت و توسعه مترو و همچنين خدمات رساني به مسافران در خطوط تاثيرگذار خواهد بود، مي‌گويد: وقتي 50 درصد يارانه بليت مترو پرداخت نشود، اگر بگوييم كه اين وضعيت بر نحوه خدمات رساني مترو تاثير نمي‌گذارد، دروغ گفته‌ايم اما تلاش مي‌كنيم اين تاثير‌گذاري به حدي نباشد كه موجب بروز مشكل جدي در خدمات‌رساني به مسافران شود.

مديرعامل شركت بهره‌برداري مترو تهران با اشاره به اين‌كه امسال تعداد زيادي واگن مترو به خطوط تزريق خواهد شد، معتقد است در حال حاضر براي خدمات‌رساني مطلوب به مسافران در ساعات اوج سفرها به 65 قطار براي خطوط داخل شهر و 160 واگن دوطبقه و 38 لوكوموتيو براي تهران كرج نياز است.

اعتراض وارد نيست!
گلايه مسئولان شركت مترو درخصوص پرداخت نشدن كامل بودجه‌هاي مصوب يا تاخير در پرداخت‌ها در حالي مطرح مي‌شود كه دبير شوراي عالي هماهنگي ترافيك شهرهاي كشور در گفتگو با «جام‌جم» با انتقاد از اين‌كه اين روزها سيستم حمل و نقل و ترافيك كشور عملا از سياسي‌كاري رنج مي‌برد و برخي مسئولان همه چيز را به بودجه ربط مي‌دهند؛ درحالي كه كارنامه اجرايي قابل قبولي نسبت به بودجه دريافتي ندارند، توضيح مي‌دهد: سال گذشته 1100 ميليارد تومان براي سيستم ريلي كشور در بخش درون شهري درنظر گرفته شد كه در نهايت 70 درصد اين مبلغ تخصيص داده شد.

دكتر مجتبي شفيعي تاكيد مي‌كند: جاي تعجب است كه برخي از اين مسئولان كه خود قبلا در همين جايگاه بودند و عملكردشان هنوز موجود است، چشمشان را روي حمايت‌هاي دولت از بخش حمل و نقل عمومي و تزريق جهشي بودجه بخصوص به مترو تهران بسته‌اند، به طوري كه برخي رديف‌ها تا 7 برابر افزايش بودجه داشتيم و از همه مهم‌تر اين‌كه اين مسئولان گويي هنوز تفاوت بودجه مصوب و بودجه تخصيصي را نمي‌دانند.

وي با بيان اين‌كه بودجه مصوب بر اساس پيش‌بيني درآمد دولت از منابع موجود است؛ درحالي‌كه تخصيص براساس درآمد‌هاي تحقق يافته صورت مي‌گيرد و جالب اينجاست كه مسئولان مترو مي‌دانند كه ممكن است بودجه مصوب و پيش‌بيني شده در عمل به طور كامل تخصيص نيابد اما همچنان به اعتراض غير منطقي خود ادامه مي‌دهند، مي‌افزايد: تخصيص ما در بحث بودجه‌هاي عمراني مربوط به سيستم ريلي حدود 70 درصد بود كه از شهرهاي مختلف كشور مبالغي كم كرده و به تهران اضافه كرديم و اين سهم را به 3/72 درصد رسانديم اما به نظر مي‌رسد حالا بايد به عنوان مرجعي كه كوتاهي كرده هم پاسخگو باشيم !

شفيعي در پاسخ به اعتراض مترو تهران مبني‌بر عدم پرداخت 100 ميليارد تومان با يادآوري بحث تكراري و جنجال‌برانگيز 290 ميليارد تومان بودجه مترو تهران تصريح مي‌كند: در بخش بودجه‌هاي عمراني سهم تهران 290 ميليارد تومان بود كه با تخصيص 72 درصد اين مبلغ را به 210 ميليارد تومان رسانديم و اين مبلغ به مترو تهران پرداخت شد اما حالا طرح اين مساله از سوي مسئولان مترو كه بگويند فلان مقدار همچنان طلبكاريم، چه معني مي‌تواند داشته باشد، درحالي كه از بودجه تخصيص داده شده مبلغي باقي نمانده كه آن را پرداخت كنيم اما با اين حال، در سال‌جاري در بخش عمراني 320‌ميليارد تومان براي مترو تهران در نظر گرفته شده كه تلاش مي‌كنيم با هر مقدار تخصيصي كه بتوانيم آن را پرداخت كنيم و حمايت‌هاي خود را از مترو تهران همچون گذشته ادامه دهيم.

وي بحث بودجه جاري و يارانه بليت مترو را كه مسئولان مترو، مبلغ آن را 30 ميليارد تومان عنوان مي‌كنند، نيز رد مي‌كند و تاكيد دارد: به هيچ‌وجه چيزي به عنوان 30 ميليارد تومان به عنوان يارانه بليت مترو تصويب نشده است بلكه كل اعتبار جاري ما در بودجه سال 87 در بخش حمل و نقل درون شهري كل كشور كه به تصويب مجلس هم رسيده، 25 ميليارد تومان بوده است كه شامل تمام يارانه بليت 92 سازمان اتوبوسراني به اضافه يارانه بليت مترو تهران است، بر اين اساس، حتي اگر مي‌خواستيم طبق مصوبه مجلس نيز عمل كنيم؛ سهمي كه به مترو تهران پرداخت مي‌شود چيزي كمتر از 6 ميليارد تومان براي سال گذشته مي‌شد.

بدهي به مترو تهران نداريم
درحالي‌كه مسئولان مترو تهران همچنان بر باقيمانده طلب خود از دولت بابت بودجه مترو تاكيد دارند، اما دبيرشوراي عالي ترافيك معتقد است: شايد مترو تهران به بودجه 30 ميليارد توماني نياز داشته باشد اما فراموش نكنيم كل بودجه‌اي كه در اختيار دولت قرار گرفته، 25 ميليارد تومان بوده است با وجود اين طي جلسات متعدد پس از رايزني‌هاي فراوان قرار شد از رديف‌هاي ديگري مبلغ قابل توجهي به شهرداري تهران براي مترو پرداخت شود، در واقع كل مبلغي كه به تصويب رسيد 39.8 ميليارد تومان بود كه از اين مقدار سال گذشته 70 درصد تخصيص داده شد و در بخش مترو تهران نيز از 23.8 ميليارد توماني كه در نظر گرفته شده بود 17.5 ميليارد تومان پرداخت شد، بنابراين ديگر اعتباري وجود ندارد كه نخواهيم آن را پرداخت كنيم.

دبيرشوراي عالي ترافيك شهرهاي كشور با انتقاد از كوتاهي و كندي عملكرد مترو تهران در ترخيص واگن‌هاي جديد از گمرك، مي‌گويد: مسئولان شركت مترو تهران واگن‌هاي مترو را پس از رسيدن به گمرگ آنقدر آنجا نگه مي‌دارند تا خاك بخورد، سپس تازه شروع به پيگيري براي ترخيص واگن‌ها مي‌كنند درحالي كه اين كارها بايد مدت‌ها قبل از رسيدن واگن‌ها به گمرك انجام شود كه اين وضعيت درخصوص واگن‌هايي كه اخيرا مترو تهران از گمرك ترخيص كرد نيز پيش آمد؛ به‌طوري كه چون شركت مترو هنوز بدهي خود را نپرداخته بود امكان ترخيص واگن‌ها وجود نداشت، اما رئيس‌جمهور دستور ترخيص واگن‌هاي مترو را دادند و اين درحالي است كه در تخصيص مرحله چهارم بودجه كه مبلغ 20 ميليارد تومان به مترو پرداخت شد از مسئولان آن خواستيم كه اين مبلغ را براي ترخيص واگن‌ها از گمرك اختصاص دهند، سپس هم گفتند شهرداري اين مبلغ را پرداخت كرده است؛ درحالي‌كه اين مبلغ از سوي دولت تامين شده بود.

به نظر مي‌رسد داستان تكراري اختلافات دولت و شهرداري بر سر موضوعات مختلف شهري و بويژه حمل و نقل عمومي هر روز كه مي‌گذرد، ابعاد تازه‌تري به خود مي‌گيرد و مشخص هم نيست كه شبكه حمل و نقل عمومي تهران كه اين روزها بيش از هر زمان ديگري درگير سياست‌زدگي است چه زماني از اين معضل رهايي خواهد يافت اما واقعيت اين است كه در اين ميان، شهروندان تهراني باز هم نگرانند كه مبادا همچون گذشته تنها قرباني اين كشمكش‌ها باشند.