تلاش عربستان براي دور کردن سوريه از ايران

سرويس بين‌الملل «تابناک» ـ عربستان به خاطر سه دغدغه جدي و براي پايان دادن به اختلافاتش با سوريه و متحد کردن جهان عرب تلاش مي‌کند. اين سه مورد عبارتند از: گسترش نفوذ ايران در منطقه، بي‌ثباتي در صورت خروج آمريکا از عراق و قدرت گرفتن راستگرايان در اسرائيل.

«کريستين ساينس مانيتور» با بيان اين موضوع، در تحليلي به بررسي گفت‌وگو‌هاي عربستان و سوريه پرداخته است. نويسنده اين يادداشت، بر اين باور است که سياست‌هاي عربستان از گفت‌وگو‌هاي ابتکاري واشنگتن با سوريه براي جدا کردن سوريه از ايران پيروي مي‌کند.

«آندرو تابلر»، کارشناس سوريه در مؤسسه سياست‌هاي خاورميانه واشنگتن نيز در اين باره مي‌گويد: سياست واشنگتن گفت‌وگوست؛ بنابراين، اعراب هم مي‌کوشند به بهترين وجه اين نکته را به سوريه بفهمانند، اما پس از آنکه دولت سابق آمريکا هم در سال 2005، به بهانه اين که دولت سوريه در عراق دخالت مي‌کند و به حماس و ديگر گروه‌هاي فلسطيني کمک مي‌کند، روابط ديپلماتيکش را با اين کشور قطع و تحريم‌هايي را عليه سوريه اعمال کرد. به اين ترتيب، سوريه نيز بيشتر به ايران متمايل گشت که نتيجه آن شکاف بين دنياي عرب شد.

البته اين اختلاف به گونه‌اي است که از يک سو، کشور‌هاي سني طرفدار غرب به رهبري عربستان و مصر و از سوي ديگر، متحدان ايران شيعي يعني سوريه، لبنان و حماس قرار گرفته‌اند، به گونه‌اي که حسني مبارک در دسامبر سال گذشته اظهار داشت: فارس‌ها مي‌خواهند اعراب را ببلعند.

بنا بر اين گزارش، ناآرامي‌هايي که به تازگي در دولت‌هاي عرب منطقه پديد آمده، ترس اعراب از گسترش نفوذ ايران در منطقه را دوچندان کرده است؛ به گونه‌اي که در ماه‌هاي دسامبر و ژانويه در بحرين، دستگيري چند تن از شيعيان به اتهام فعاليت‌هاي تروريستي، باعث ناآرامي‌هايي در اين کشور شد.

اين گزارش مي‌افزايد: در عربستان هم در يک اقدام نادر، شيعيان اين کشور پس از درگيري چند شيعه با پليس تظاهرات کردند. هرچند به نظر نمي‌رسد که اين ناآرامي‌ها از سوي ايران هدايت شده باشد، اما هشداري بود به عربستان و بحرين که ممکن است شيعيان حاشيه‌نشين اين کشور‌ها، راه را براي نفوذ ايران هموار کنند. به هر روي، سياست جديد اوباما، باعث شده است که عربستان بار ديگر پلي به سوي سوريه بزند.

«سامي مبيد»، تحليلگر سوري نيز در اين زمينه مي‌گويد: من گمان مي‌کنم، يکي از دلايلي که باعث شده است عربستان سعودي به سوريه نزديک شود، اين است که هيچ منطقي پيگيري مذاکرات شکست خورده سال 2006 را نمي‌پسندد؛ مذاکراتي که يکي از دلايل شکست آن، برخورد بد عربستان با سوريه بود. حتي مصر نيز به نظر مي‌رسد، خشم خود از سوريه را فرو خورده و نفوذ سوريه بر گروه‌هاي فلسطيني را پذيرفته است.

«اسامه صفا»، مدير مرکز مطالعات سياستگذاري لبنان هم در اين باره مي‌گويد: مصر به خوبي مي‌داند که موفقيت گفت‌وگوها به حسن نيت طرف سوري بستگي دارد و اين که اين اظهارات، سوريه را اغوا خواهد کرد يا نه، بايد منظر ماند و ديد!
کريستين ساينس مانيتور اين‌گونه ادامه مي‌دهد که سوريه، استراتژي چندمنظوره‌اي را براي خنثي کردن فشارهاي بين‌المللي به کار مي‌برد. اين کشور با وجودي که در سال گذشته، گفت‌وگوهاي غيرمستقيم را با اسرائيل آغاز و به پايان دادن بن‌بست سياسي در لبنان کمک کرد، اما در همين حال، از حماس حمايت و همکاري نظامي‌اش را با ايران تقويت کرده است.

همچنين يک ديپلمات غربي که نمي‌خواست نامش فاش شود، در اين باره اظهار داشته است که سوريه از جنون و فقدان عقلانيت کشور‌ها در قبال ايران هوشمندانه بهره‌برداري کرده است. سوريه مذاکرات غير مستقيم خود با اسرائيل را به خاطر حمله اين کشور به غزه قطع کرد، اما در همين حال، بشار اسد گفته است که با دولت راستگراي ليکود نيز گفت‌وگو‌هايش را ادامه خواهد داد.

در همين حال، «رويترز» چهارشنبه گزارش داد که سياستمداران حزب ليکود در آمريکا، با ديپلمات‌هاي سوري ديدار و آنان را به تداوم گفت‌وگوهاي صلح تشويق کرده‌اند.

اين گزارش ادامه مي‌دهد، اگر گفت‌وگوي سوريه و عربستان مثمر ثمر باشد، مي‌تواند علامتي براي کاهش تنش‌ها در انتخابات آينده لبنان باشد؛ انتخاباتي که نه عربستان و اکثريت پارلماني تحت حمايت غرب و نه اپوزيسيوني که توسط سوريه حمايت مي‌شود، هيچ کدام پيروزي‌شان قطعي نيست.

گفتني است، آشتي عربستان و سوريه همچنين مي‌تواند انتقال قدرت عراق هنگام خروج سربازان آمريکايي از آن کشور را آسان کند. اين در حالي است که هم ايران و هم عربستان براي نفوذ در عراق با هم رقابت دارند.
مبيد مي‌گويد: هم ايران و هم عربستان مي‌خواهند که جاي خالي قدرت را در عراق پر کنند. سوريه هم در ميان اين دو کشور ايستاده است.