تذكره بهاريه

بهار آمد بهار آمد بهار خوش عذار آمد
خوش و سرسبز شد عالم اوان لاله‌زار آمد
ز سوسن بشنو اي ريحان که سوسن صد زبان دارد
به دشت آب و گل بنگر که پرنقش و نگار آمد

بهار طبيعت با جلوه‌هاي فرح‌بخش و دلنشين آن فرا مي‌رسد و زمين رستاخيز خود را با جوانه زدن گل و گياه از دل خاك مرده و بي‌روح زمستاني‌اش به نمايش مي‌گذارد. طراوت و خرمي جهان را فرامي‌گيرد و فرش زمردين زمين، زينتبخش چشم و دل، جسم و جان انسانها مي‌‌شود. تو گويي كه تجلي شادابي و سرزندگي بهار طبيعت جان‌ها را مي‌شكوفاند و دل‌ها را پالايش مي‌دهد و حيات را در خرمن زندگي از نو مي‌روياند.
اغراق‌آميز نخواهد بود اگر گفته شود در ميان اقوام و ملل جهان، ايرانيان خوش‌ذوقترين ملت دركره زمين هستند كه سال نو خود را با تجديد حيات جهان هماهنگ كرده‌اند.

شاعران تجلي احساسات ملت‌ها هستند و در تاريخ ادب ايران زمين، كمتر شاعري را مي‌توان يافت كه انديشه خود را با الهام از رستاخيز طبيعت با بهاريه‌اي زينت نبخشيده و آن را بر تارك ديوان خود ننوشته باشد. شعر و ادب فاخر ايران، آكنده از جلوه‌هاي دل‌انگيزي است كه با بهار شكوفا شده و شاعر را با اوج احساسات انساني خود بالا مي‌كشد تا خالق آثاري جاودانه در بيان زيبايي‌هاي جهان خلقت شود.

نوروز ايرانيان تنها يك رسم ملي و مختص ايران زمين نيست. آداب و رسوم و سنت‌هاي سال نو با اندك تفاوت‌هايي كه از ويژگي‌هاي فرهنگي و قومي ملتها نشأت مي‌گيرد، در بسياري از مناطق جهان كه متأثر از فرهنگ ايران زمين هستند، وجود دارد. افغانستان، تاجيكستان، آذربايجان و… اما محدوده جغرافيايي نوروز به اين كشورها كه به لحاظ جغرافيايي در مرزهاي سرزميني ايران هستند، محدود نمي‌شود. پژوهشگراني كه درباره سنت‌هاي نوروز در ميان اقوام جهان تحقيق كرده‌اند، از رواج آداب نوروزي در ميان بكتاشي‌هاي ساكن اروپا، آفريقاييان زنگبار، پارسيان هند و برخي ديگر از كشورهاي آسيا، قلم فرسايي كرده‌اند.

سبزه نماد بهار و طراوت و خرمي طبيعت و دل هاي انسانهاست. با فرا رسيدن بهار، حقد و حسد و كينه نيز از دلها بيرون مي‌رود و سبزي طبيعت، الهام‌بخش دل‌هاي انسانها و پالايش روحي آنان مي‌شود.
سنت متعالي ديد و بازديد سال نو و آغاز آن از بزرگترهاي فاميل، تجلي زندگي بي‌آلايشي است كه با سال نو آغاز مي‌شود. تو گويي كه شبنم بهاران دلها را طراوت بخشيده و باران ربيع حقد و كينه‌ها را شسته و از دل برون برده است.
در فرهنگ اسلامي ما ايرانيان نيز نمونه‌هاي فراواني از نوروز و سال نو هست.

علامه محمد باقر مجلسي در بحارالانوار به نقل از امام صادق(ع) نوروز را روزي فرخنده كه آدم در آن آفريده شد، معرفي مي‌كند و به نقل از امام موسي كاظم (ع) مي‌نويسد: خداوند در نوروز آفتاب را فرمان داد تا بتابد و ابرها را گفت تا ببارند تا گل و گياه روي زمين برويد.
باد نوروزي همي در بوستان بتگر شود
تا زصنعش هر درختي لعبتي ديگر شود
علوي‌هاي سرزمين‌هاي شام بر اين باورند كه حضرت رسول اكرم (ص) در اين روز در غديرخم جانشين خود را برگزيد.

در دعاي تحويل سال خودمان مي‌خوانيم يا مقلب القلوب و الابصار، يا مدبر الليل و النهار، يا محول و الحول و الاحوال، حول حالنا الي احسن الحال.
انقلاب در دل و ديده و تغيير و دگرگوني در رفتار و كردار اين دعاي هر ايراني است، در لحظه آغاز سال نو؛ لحظه‌اي كه پدر و مادر و فرزندان، قرآن را به روي خود گشوده و شيريني به يكديگر تعارف كرده و روي هم را مي‌بوسند.

همي‌زد چشمک آن نرگس به سوي گل که خنداني
بدو گفتا که خندانم که يار اندر کنار آمد

و اين آغاز رويش محبت در دلهاست؛ دلهايي كه با اشك ديده دگرگوني در خود را از خداوند جان و جهان طلب مي‌كند.