En
/
فا
En العربیة
ملی گلد
مفید صفحه اصلی نسخه موبایل
ویدئو جدیدترین اخبار یادداشت بالای صفحه
در مورد نفت در ویکی تابناک بیشتر بخوانید
 
کلیات
نفت خام یا پترولیوم مایعی غلیظ و قابل اشتعال به‌رنگ قهوه‌ای سیر یا سبز تیره یا سیاه است که در لایه‌های بالایی بخش‌هایی از پوسته کره زمین یافت می‌شود. نفت شامل آمیزه پیچیده‌ای از هیدروکربن‌هایی گوناگون است. بیش‌تر این هیدروکربن‌ها از زنجیره آلکان هستند؛ ولی ممکن است از دید ظاهر، ترکیب یا خلوص تفاوت‌های زیادی داشته باشند. نفت را طلای سیاه مینامند. نفت جز سوخت‌های فسیلی به حساب می‌آید و تجدید ناپذیر است.

کلمه نفت در زبان انگلیسی پترولیوم نامیده می‌شود که از دو کلمه پترا معادل یونانی واژه سنگ و کلمه اولئوم معادل واژه روغن تشکیل شده‌است.

نفت مایعی است که عمدتاً از دو عنصر آلی هیدروژن و کربن تشکیل شده و دارای مقادیر کم‌تری از عناصر سنگین مانند نیتروژن، اکسیژن و گوگرد می‌باشد و به‌صورت طبیعی در زیر زمین و به‌صورت استثنایی در روی زمین بصورت چشمه یافت می‌شود.
 
تاریخچه
اقوام متمدن دوران باستان، به‌ویژه سومری‌ها، آشوری‌ها و بابلی‌ها، در حدود چهارهزار و پانصد سال پیش در سرزمین بین‌النهرین (عراق امروزی) با برخی از مواد نفتی که از دریاچه قیر به‌دست می‌آمد، آشنایی داشتند. آنان از خود قیر به‌عنوان مادهٔ غیرقابل نفوذ برای عایق‌کاری کشتی‌ها استفاده می‌کردند. در قرون وسطی دانشمندان مسلمان با تولید نفت سفید و نفت ضروری از آن برای چراغ‌ها استفاده کردند و خیابان‌ها و حمام‌های شهر بغداد به وسیله قیر و ماسه پوشانده می‌شد. اولین میدان نفتی دنیا در باکو در قرن نهم ساخته شد که به گفته مارکو پولو که در قرن سیزده به آنجا سفر کرده محصولات آن با صد‌ها کشتی حمل می‌شد. در داستان‌ها آمده‌است که نوح نیز کشتی خود را با قیر پوشاند تا آب به درون آن نفوذ نکند.

اولین چاه اکتشافی مدرن نفت در سال ۱۷۴۵ در فرانسه و اولین چاه استخراج نفت توسط کلنل دریک در سال ۱۸۵۹ در پنسیلوانیا حفاری شد. با توسعه و پیشرفت تکنولوژی حفاری در اواسط قرن نوزدهم و تکنولوژی تقطیر و پالایش نفت در اواخر قرن نوزدهم و استفاده از آن در موارد غیر سوختی، جهش حیرت‌آوری بوجود آمد. بطوری‌که امروزه صنایع پتروشیمی نفش اساسی و بنیادی در رفع نیاز عمومی جامعه به عهده دارد.

بیشتر دانشمندان منشأ تشکیل نفت را گیاهان و موجودات آلی موجود در اقیانوس‌های اولیه می‌دانند. به دلیل وجود یک سلسله خواص خاص که تنها مولکول‌های آلی، مشمول آن‌ها می‌شوند. باقی‌مانده جانوران و گیاهانی (اعم از جلبک‌ها و مرجانها) که میلیون‌ها سال قبل (قبل از پدید آمدن دایناسور‌ها در محیط دریا (آب) زندگی می‌کرده‌اند، طی میلیون‌ها سال توسط لپه‌های گل و رسوبات مدفون شده‌اند و تحت فشار و دمای بالا، نبود اکسیژن و مدت زمان طولانی تبدیل به نفت و گاز گردیده و در صورت وجود این شرایط همراه با سنگ مخزن مناسب و پوش سنگ، طی مدت زمان بسیار طولانی نفت مهاجرت نموده و به مقدار زیاد در حوضچه نفتی جمع می‌شود.

نفت خام حالت روغنی دارد و به شکل‌های جامد (قیر‌های نفتی) و مایع دیده می‌شود. برخی اوقات به تمام اشکال نفت هیدروکربن نیز گفته می‌شود. اگر نفت در لایه‌ای رسوبی جمع گردد به‌آن محل «حوضچه نفتی» می‌گویند. از مجموع چندین حوضچه نفتی، یک «میدان نفتی» حاصل می‌شود. به سنگ متخلخل دربرگیرنده نفت که قابلیت تولید نفت را داشته باشد، «سنگ مخزن» می‌گویند.

تا قبل از حفر نخستین چاه نفتی به کمک وسایل جدید حفاری، این ماده مهم فقط از چشمه‌های سطحی نفت، یا چاه‌های کم عمق که به وسیله دست حفر می‌شد، استخراج می‌گردید و موارد استفاده از نفت خام نیز محدود بود. از زمان پیدایش نفت تا امروز فعالیت‌های اکتشافی برای کشف ذخایر جدید نفت و گاز و تأمین تقاضای بازار‌های نفت و همچنین جایگزینی حجم‌های تولید شده، بصورت مستمر در جریان است. امروز با پیشرفت تکنیک‌های اکتشافی جدید، دقت فعالیت‌های اکتشافی بیشتر شده و شانس بیشتری برای موفقیت وجود دارد، اما با وجود این پیشرفتها، اکتشاف هنوز بصورت یک فعالیت با ریسک بالا باقی مانده‌است، زیرا قدیمی‌ترین نظریه برای اکتشاف نفت، نظریه طاقدیس (Anticline Theory) است.

کاربرد این نظریه برای یافتن نفت در قله طاقدیس‌ها ابزار موفقی بود. این نظریه به عنوان نظریه اصلی برای اکتشافات مهم نفتی در بسیاری از نقاط دنیا از جمله مسجد سلیمان ایران مورد استفاده قرار گرفت. نفت در سال ۱۸۸۰ در رسوبات دریایی پنسیلوانیا کشف شد که ارتباطی با ساختار‌های طاقدیسی نداشت و تجمع نفت و ایجاد نفت‌گیر صرفاً ناشی از تغییر رخساره رسوبات بود؛ بنابراین مشخص شد که ذخایر نفتی می‌توانند در حوزه‌های غیر چین خورده هم وجود داشته باشند. در نتیجه مفهوم نفت‌گیر‌های چینه‌ای (Stratigraphic Traps) با این کشف وارد عرصه مفاهیم نفت شد. تا اواسط دهه ۱۹۲۰، تهیه و استفاده از نقشه‌های سطحی و طاقدیس‌ها ابزار اصلی اکتشافات نفتی بود و یافتن نفت‌گیر‌های چینه‌ای به صورت تصادفی رخ می‌داد. یک منطقهٔ انتخاب شده را با مطالعهٔ نمونه‌های سنگی و لرزه‌نگاری مشخص می‌کنند. اندازه‌گیری‌ها انجام می‌شود و اگر مکان از نظر میزان ذخیره نفت موجود و ملاحظات اقتصادی، موفقیت‌آمیز باشد، حفاری آغاز می‌شود. بالای چاه ساختاری به نام «دکل حفاری» برای جادادن وسایل و لوله‌های مورد استفاده در چاه ساخته می‌شود. زمانی که حفاری تمام می‌شود، پس از تکمیل چاه حفرشده، یک جریان ثابتی از نفت را به سطح زمین خواهد آورد. به سنگ‌هایی که غالباً از سنگ‌های رستی (شیل) یا انیدریت تشکیل‌شده و خاصیت پلاستیک دارند و قسمت بالایی مخزن نفت همانند پوششی قرار می‌گیرند، «سنگ پوششی» گفته می‌شود.
 
ارزش نفت خام
نفت به‌صورت خام نمی‌تواند مورد استفاده قرار گیرد و باید در پالایشگاه نفت در برج تقطیر (مخصوص نفت) مورد جداسازی بر اساس اختلاف چگالی قرار گیرد.

ارزش نفت خام معمولاً بر اساس دو معیار وزن مخصوص و میزان گوگرد تقسیم‌بندی می‌شود. نفت‌هایی که وزن مخصوص، گرانروی و چگالی پایینتری دارندنفت سبک و نفت‌هایی که وزن مخصوص، گرانروی و چگالی بالاتری دارند نفت سنگین نامیده می‌شوند. نفت‌هایی که گوگرد آن‌ها کمتر است نیز نفت شیرین و نفت‌های دارای گوگرد بیشتر نفت ترش نامیده می‌شوند که معمولاً نفت‌های میادین جوان، به دلیل پختگی اندک، سنگین‌تر هستند و میزان گوگردشان بالاست. استخراج، جابجایی و پالایش نفت‌های سبک و شیرین ساده‌تر و کم‌هزینه‌تر است و میزان بیشتری از محصولاتی، چون بنزین، نفتا، نفت سفید و سوخت‌های جت برگرفته از نفت سفید، و گازوئیل‌های مرغوب را می‌توان از آن‌ها به دست آورد، به همین دلیل این نوع نفت‌ها بیشتر مورد علاقه پالایشگاه‌ها بوده و قیمت بالاتری دارند. شاخص‌های بین‌المللی تعیین قیمت نفت یعنی وست تگزاس اینترمیدیت و برنت از نوع نفت سبک و شیرین هستند. اما میزان نفت‌های ترش و سنگین در ذخایر نفتی دنیا بسیار بیشتر است.

مراحل تصفیه نفت
عملیات تصفیه نفت عبارت است از تقطیر نفت خام به منظور تجزیه مواد مشکله آن که عمل تقطیر بطور مداوم انجام میشود. یعنی اینکه مستمر نفت خام داغ وارد قسمت پائین ستون می‌شود و مواد مختلف هر کدام در سطح مناسب (از بالا تا پائین) خود به خارج جریان می‌یابد. در این تقطیر سازی موادی سبک که به آن‌ها ماده گاز پالایشگاهی نام دارد به صورت بخار میماند و برای سوختن در پالایشگاه به کار میرود که عبارتند از::گاز نفت مدای LGP))، گازولین (بنزین) و مهمترین آن‌ها نفت است که در صنایع شیمیایی است، و مواد سنگین‌ترین وجود دارد که کروسین را می‌توان نام برد و گازوئیل که برای تامین گرما به عنوان سوخت دیزلی بکار می‌رود.

صنایع پتروشیمی علم شیمی و صنعت پتروشیمی در پرتو فعالیت‌ها و بالندگی مغز ها‌ی متفکری که عامل همه پیشرفت‌ها و دستاورد‌های جوامع بشری است. بیش از چند دهه از پیدایش صنعت پتروشیمی در جهان نمی‌گذرد.

تعریف کلمه‌ای پتروشیمی
واژه پتروشیمی از دو کلمه پترون و شیمی ترکیب شد و معنی لغوی آن مواد شیمیائی حاصل از نفت است.
به طور کلی مواد پتروشیمی، آن گروه از محصولات شیمیائی است.
▪ محصولات پتروشیمی صنایع پتروشیمی را می‌توان به سه دسته مشخص تقسیم کرد:
۱- محصولات اصلی مانند اتیلن، پروپلین، گوگرد، بنزین، آمونیاک و .... این محصولات پایه و اساس محصولات متعدد دیگر پتروشیمی را تشکیل می‌دهند.
۲- محصولات میانی که از محصولات اصلی تولید شده و مواد اولیه کارخانه‌های تولید کننده محصولات نهایی را تشکیل می‌دهند. مانند پلی کلروروینیل (پی وی سی)، ملامین و ...
۳- محصولات نهایی که برای ساختن لوازم و ابزار مورد مصرف عموم مردم به کار می‌روند مانند:
الیاف مصنوعی، اشیای پلاستیکی و ...
▪ لاستیک: یکی دیگر از محصولات پتروشیمی لاستیک است. کاربرد لاستیک بیشتر در زمینه تولید تایر وسایل نقلیه و... به کار میرود.
▪ الیاف پلی استر: که به نام‌های داکرون و تریلن هستند و حتی از الیاف طبیعی دیگر نیز قدرت بیشتری دارند. مصرف این نوع الیاف به علت داشتن خواص گوناگون مانند چروک نشدن به سرعت زیاد شده است.
مواد پتروشیمی موارد استعمال متعدد دیگری نیز دارند. مثل حشره کش ها، مواد منفجره، مواد رنگی و ...
فراورده‌های نفتی پس از ساخت فراورده‌های حاصله از نفت و گاز پیچیده بعدی نحوه رساندن آن‌ها به خریداران خواهد بود. مثل: نرخ هزینه حمل، نحوه رساندن، مقدار فراورده‌ها و مسافت بین مراکز توزیع و مصرف کنندگان

 مصارف فروارده‌های نفتی
مصارف فراورده‌های نفت عبارت است از حمل و نقل، تامین گرما و روشنائی و ایجاد برق و زمینه‌های دیگر.
مشتریان احتیاجات خود را از مراکز و انبار‌های توزیع که به آن‌ها (پایانه) یا (انبار) نامیده می‌شود. دریافت می‌کنند.
نــفــت عــمــدتــا بــه عــنــوان مــاده خــام صــنــایــع پــتــروشــیــمــی مــورد اســتــفــاده قــرار مــیــگــیــرد.
نفت در چند کشور الجزایر و هلند به عنوان سوخت اتومبیل و درژاپن بیشتر درتاکسی‌ها مصرف می‌شود.
گازوئیل در موتور‌های دیزلی، اتوبوس‌ها، وانت‌ها و ... مصرف می‌شود. صنعت پتروشیمی با صنعت نفت بستگی نزدیک دارند.

در مورد نفت در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

قیمت نفت برنت به ۹۳ دلار و ۱۶ سنت رسید.
کد خبر: ۱۳۹۱۲۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲

ذخایر نفت خام آمریکا تنها برای ۴۱ روز دیگر باقی مانده است که پایین‌ترین سطح در نیم قرن اخیر است.
کد خبر: ۱۳۹۱۲۱۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۲

دبیر شورای عالی امنیت ملی هشدار داد: جنگ اقتصادی ادامه یابد یک قطره نفت از تنگه هرمز صادر نخواهد شد.
کد خبر: ۱۳۹۱۱۸۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۱

در حالی که عربستان سعودی با بسته شدن تنگه هرمز، صادرات نفت خود را از بندر ینبع در دریای سرخ به سطحی بی‌سابقه رسانده بود، اکنون داده‌های جدید نشان از کاهش شدید فعالیت این پایانه دارد.
کد خبر: ۱۳۹۱۰۸۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۶/۰۱

قیمت نفت از ۹۴ دلار هم عبور کرد.
کد خبر: ۱۳۹۰۷۹۵    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۳۰

قیمت نفت برنت به ۹۱.۹۸ دلار رسید.
کد خبر: ۱۳۹۰۶۵۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۹

تکرار موضع‌گیری ترامپ علیه برنامه هسته‌ای صلح‌آمیز ایران
رئیس‌ جمهور آمریکا بی اشاره به ماهیت صلح آمیز برنامه هسته‌ای ایران، تکرار کرد: تهران نمی‌تواند سلاح هسته‌ای داشته باشد! کشورها در حال پیدا کردن جایگزین‌ هایی برای تنگه هرمز هستند. شما جایگزین‌ها را می‌دانید: تگزاس، آلاسکا، لوئیزیانا. کشورها برای نفت به سراغ آمریکا می‌آیند!
کد خبر: ۱۳۹۰۵۷۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۸

رئیس پارلمان عراق در دیدار با رئیس مجلس شورای اسلامی ایران خواستار آن شد که برای عراق در صادرات نفت از مسیر تنگه هرمز استثنا در نظر گرفته شود.
کد خبر: ۱۳۹۰۵۳۷    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۸

امارات در پی توقف کامل تردد نفتکش‌ها در تنگه هرمز، از کاهش صادرات نفت خود به بازارهای آسیایی خبر داد.
کد خبر: ۱۳۹۰۵۲۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۸

قیمت نفت برای چهارمین روز متوالی افزایش یافت. قیمت نفت خام برنت با ۶۹ ‌سنت یا ۰.۸ درصد افزایش، به ۹۱ دلار و ۷۱ سنت در هر بشکه رسید.
کد خبر: ۱۳۹۰۴۷۱    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۸

یک نشت گسترده نفت در آب‌های عمان به ساحل رسیده و نگرانی‌ها درباره یک فاجعه زیست‌محیطی افزایش یافته است.
کد خبر: ۱۳۹۰۴۴۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۸

قیمت نفت برنت ۹۱ دلار شد.
کد خبر: ۱۳۹۰۲۸۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۷

سخنگوی سپاه: سپاه، بازو و زبانِ قدرت ملت ایران و جمهوری اسلامی است و حرف خود را در میدان می‌زند.
کد خبر: ۱۳۹۰۱۹۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۶

در حالی که نفر دوم دولت آمریکا اولویت نخست واشنگتن در جنگ با ایران را کاهش قیمت نفت و بنزین خواند، ترامپ علیه برنامه هسته‌ای ایران لفاظی کرد.
کد خبر: ۱۳۹۰۱۷۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۶

در شرایطی که تورم و نوسانات اقتصادی، حفظ ارزش دارایی‌های خرد خانوارها را به یکی از دغدغه‌های اصلی جامعه تبدیل کرده است، دسترسی به ابزارهای امن، باثبات و دارای پشتوانه فیزیکی بیش از هر زمان دیگری اهمیت می‌یابد.
کد خبر: ۱۳۹۰۰۶۶    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۵

با وجود ادعای واشنگتن مبنی بر کنترل تنگه هرمز، واردات نفت خام عراق توسط آمریکا برای هفتمین هفته پیاپی به صفر مطلق رسیده است.
کد خبر: ۱۳۹۰۰۱۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۵

در حالی بیش از ۴ هزار و ۶۰۰ میلیارد تومان اعتبار برای پروژه‌های سفر دولت و مسئولیت اجتماعی نفت در کهگیلویه و بویراحمد تعریف شده که نزدیک به نیمی از این منابع هنوز جذب نشده و ۶۹ پروژه همچنان با پیشرفت فیزیکی صفر در انتظار تعیین تکلیف هستند.
کد خبر: ۱۳۸۹۹۹۸    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۵

با افزایش تنش‌ها در خاورمیانه و اروپا قیمت نفت برنت به ۸۸ دلار و ۵۲ سنت رسید.
کد خبر: ۱۳۸۹۷۹۲    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۴

قیمت نفت در معاملات روز جمعه بازار جهانی پس از تهدید آمریکا برای تشدید اقدامات خصمانه علیه ایران که نگرانی‌ها در مورد عرضه نفت خام را برانگیخت، روند کاهشی روز گذشته را معکوس کرد و افزایش ملایمی یافت.
کد خبر: ۱۳۸۹۶۷۳    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۳

مالکی در گفتگوی تفصیلی با تابناک:
عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس با تشریح تحولات پس از جنگ، از تغییر رویکرد دفاعی و امنیتی ایران، مخالفت با حضور آمریکا در ترتیبات تنگه هرمز و بازنگری در روابط با برخی شرکای منطقه‌ای خبر داد.
کد خبر: ۱۳۸۹۶۳۰    تاریخ انتشار : ۱۴۰۵/۰۵/۲۳