قوه قضاییه

 

کلیات


قوه قضائیه، قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت در ایران است.  رئیس قوه قضائیه توسط رهبر ایران به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شود که باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر باشد. ریاست قوه قضائیه را در حال حاضر بر عهده سید ابراهیم رئیسی است. پیس از او صادق آملی لاریجانی این سمت را در اختیار داشت. 

 


وظایف قوه قضاییه


در اصل ۱۵۶ قانون اساسی، وظایف متعددی برای قوه قضاییه بر شمرده شده است که از جمله آن می توان به رسیدگی‏ و صدور حکم‏ در مورد تظلمات‏، تعدیات‏، شکایات‏، حل‏ و فصل‏ دعاوی‏ و رفع خصومات‏ و اخذ تصمیم‏ و اقدام‏ لازم‏ در آن‏ قسمت‏ از امور حسبیه‏، که‏ قانون‏ معین‏ می‏ کند، احیای‏ حقوق‏ عامه‏ و گسترش‏ عدل‏ و آزادی های‏ مشروع‏، نظارت‏ بر حسن‏ اجرای‏ قوانین‏، کشف‏ جرم‏ و تعقیب‏ و مجازات‏ و تعزیر مجرمین‏ و اجرای‏ حدود و مقررات‏ مدون‏ جزایی‏ اسلام‏ و اقدام‏ مناسب‏ برای‏ پیشگیری‏ از وقوع‏ جرم‏ و اصلاح‏ مجرمین‏ اشاره کرد.


نحوه انتخاب رئیس قوه قضاییه


براساس اصل ۱۵۷ قانون اساسی، به‏ منظور انجام‏ مسئولیت‏ های‏ قوه‏ قضاییه‏ در کلیه‏ امور قضایی‏ و اداری‏ و اجرایی‏ مقام‏ رهبری‏ یک‏ نفر مجتهد عادل‏ و آگاه‏ به‏ امور قضایی‏ و مدیر و مدبر را برای‏ مدت‏ پنج‏ سال‏ به‏ عنوان‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ تعیین‏ می‏ نماید که‏ عالی ترین‏ مقام‏ قوه‏ قضاییه‏ است.


وظایف رییس قوه قضاییه


رییس‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ وظایف و اختیارات فراوانی دارد که از جمله آن می توان به ایجاد تشکیلات‏ لازم‏ در دادگستری‏ به‏ تناسب‏ مسئولیت‏ های‏ اصل‏ یکصد و پنجاه‏ و ششم‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)، تهیه‏ لوایح‏ قضایی‏ متناسب‏ با جمهوری‏ اسلامی‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)،  استخدام‏ قضات‏ عادل‏ و شایسته‏ و عزل‏ و نصب‏ آن‌ها و تغییر محل‏ ماموریت‏ و تعیین‏ مشاغل‏ و ترفیع آنان‏ و مانند این‌ها از امور اداری‏، طبق‏ قانون. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی). به موجب اصل ۱۶۴ قانون اساسی محل خدمت یا سمت قاضی را بدون رضای او نمی‏توان تغییر داد، مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس‏ قوه‏ قضائیه پس از مشورت با رئیس ‏دیوان‏ عالی‏ کشور و دادستان کل، نصب رئیس ‏دیوان‏ عالی‏کشور و دادستان کل، با مشورت قضات دیوان ‏عالی کشور برای مدت پنج‏ سال. (براساس اصل ۱۶۰ قانون‏ اساسی)، پیشنهاد وزیر دادگستری به رئیس‏ جمهور (براساس اصل ۱۶۰ ‏قانون ‏اساسی)، تعیین ضوابط برای تشکیل دیوان‏ عالی ‏کشور (براساس اصل ۱۶۱ قانون ‏اساسی)، دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس‏ قوه قضائیه می‏ باشد. (براساس اصل ۱۷۳ قانون ‏اساسی) و سازمان بازرسی کل‏ کشور زیرنظر رئیس ‏قوه‏ قضائیه است. (براساس اصل ‏۱۷۴ قانون ‏اساسی) اشاره کرد.


شرایط لازم برای انتخاب رئیس قوه ‏قضائیه


ریاست قوه قضاییه براساس اصل یکصد و پنجاه‏ و هفتم‏ قانون‏ اساسی، باید دارای شرایط چون مجتهد عادل بودن، آگاه به امور قضائی بودن و مدیر و مدبر بودن باشد.


دادسرا‌ها و دادگاه‌ها


قوه قضاییه بخش اعظم را که به عهده دارد از طریق دادسرا‌ها و دادگاه‌ها انجام می‌دهد.


دادسرا‌ها


با تدوین لایحه اصلاح قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب توسط قوه قضاییه و تصویب آن در مجلس در تاریخ ۲۸/۷/۸۱زمینه برای احیای مجدد دادسرا‌ها بوجود آمد.
این قانون دارای ویژگی‌ها ومزایای فراوانی است که احیای دادسراهااصلی‌ترین مزیت وفایده آن است و به همین خاطر نیز از این قانون به قانون احیای دادسرا‌ها یاد می‌شود. توجه به صلاحیت ذاتی محاکم با تقسیم آن به دادگاه‌های عمومی و اختصاصی، ادغام دادسرای عمومی و انقلاب، تخصصی نمودن دادگاه هابا تقسیم آن به دادگاه جزایی و حقوقی، احیای مرحله فرجامی در رسیدگی به جرایم مهم، احیای محاکم رسیدگی با تعدد قضات و ارجاع رسیدگی به جرایم مطبوعاتی در دادگاهی با سیستم رسیدگی با تعدد قضات، از دیگر مزایای این قانون است که احیاو اجرای آن‌ها موجب رعایت حقوق مردم می‌گردد. با احیای دادسرا‌ها موثرترین و اصلی‌ترین گام توسط مدیریت دستگاه قضایی برای تحقق توسعه برداشته شدو امروز ما شاهد احیای دادسرا‌ها در چهار استان تهران، قم، اردبیل و ایلام هستیم.


دادگاه‌ها


بیشترین ارتباط مردم با قوه قضاییه از طریق دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه‌ها محسوب می‌شوند که به اکثر دعاوی و اختلافات افراد جامعه رسیدگی می‌کنندو عموما دعاوی و اختلافاتی که به دادگاه‌ها ارجاع می‌شوند به دو دسته مختلف تقسیم می‌گردند که عبارتند از::دعاوی حقوقی ودعاوی کیفری. این دو دسته دعاوی هم به لحاظ ماهیت موضوع بایکدیگراختلاف دارند و هم روال رسیدگی به هر کدام از آن‌ها تا حدودی متفاوت با دسته دیگر دعاوی می‌باشد. دادگاه‌ها به لحاظ صلاحیتی به دادگاه عمومی و اختصاصی تقسیم می‌شوند. دادگاه‌های اختصاصی دادگاه‌هایی هستند که به اعتبار ماهیت و نوع دعوا، یا به اعتبار افراد و طرفین دعوا تشکیل می‌شوند، نظیردادگاه‌های نظامی، انقلاب، ویژه روحانیت و دادگاه انتظامی قضات.


دیوان عالی کشور


دیوان عالی کشور عالیترین مرجع قضایی کشورمحسوب می‌شود که در ادوار مختلف قانونگذاری به دیوان تمیز، دیوان عالی تمیز، دیوان عدالت عظمی، دیوان کشور ودیوان عالی کشور نامیده شد. براساس آنچه که در قانون اساسی پیش بینی شده است، مهمترین وظیفه آن نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضایی می‌باشد. مقر اصلی دیوان عالی کشور در تهران است، ولی بنابر تشخیص رئیس قوه قضاییه می‌تواند در شهرستان‌های دیگر نیز شعبی داشته باشد. تعداد شعب دیوان عالی بسته به نیاز دستگاه قضایی، می‌تواند افزایش یابد.

رئیس قوه قضاییه طبق اصل۱۶۲ قانون اساسی، رئیس دیوان عالی کشور را با مشورت قضات دیوان برای مدت ۵سال انتخاب می‌نمایدو انتخاب مجدد وی برای ادوار متوالی بلا مانع است. اولین رئیس دیوان عالی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی شهید مظلوم آیت ا... دکتر بهشتی بود که براساس فرمان امام راحل (ره) به این سمت منصوب گردید. رئیس دیوان عالی کشور ریاست شعبه اول را نیز عهده دار است و می‌تواند اختیارات خود را در خصوص ارجاع پرونده‌ها وریاست جلسات هیئت عمومی به معاون اول قضایی یا رئیس یکی از شعب، محول نماید. هریک از شعب دیوان عالی کشور از دو نفر قاضی واجد شرایط که یکی از آن‌ها رئیس و دیگری مستشار است، تشکیل می‌شود. دیوان عالی کشور به تعداد لازم برای شعب عضو معاون خواهد داشت. عضو معاون می‌تواند وظایف هر یک از دو عضو شعبه را عهده دار گردد. تعداد معاونین نباید بیشتر از تعداد شعب باشد.


دیوان عدالت اداری


براساس اصل ۱۷۳ قانون اساسی برای رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورین، واحد‌ها یا آیین نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آن‌ها در قوه قضاییه وزیر نظر رئیس این قوه، نهادی حقوقی تشکیل شده است که دیوان عدالت اداری نام دارد.

نهاد‌ها و دستگاه‌های دولتی و عمومی برای انجام وظایف خودغالبا مبادرت به صدور آیین نامه‌ها یا نظاماتی می‌نمایند که در مواردی ممکن است با مقررات قانونی مطابقت نداشته باشد. براساس اصل ۱۷۰قانون اساسی ((قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویب نامه وآیین نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند))وبر اساس همین اصل ((هر کس می‌تواند ابطال این گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.))براساس ماده۱۱قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۶۰موارد زیر در حیطه صلاحیت دیوان عدالت اداری می‌باشد:

۱- رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:

الف) تصمیمات و اقدامات واحد‌های دولتی اعم از وزارتخانه ها، سازمانها، موسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، تشکیلات و نهاد‌های انقلابی و موسسات وابسته به آنها.

ب) تصمیمات و اقدامات مامورین واحد‌های مذکور در بند ((الف)) راجع به وظایف آنها.

پ) آیین نامه‌ها وسایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری‌ها از حیث مخالفت مدلول آن‌ها با قانون و احقاق حقوق اشخاص در مواردی که تصمیمات یا اقدامات یا مقررات مذکور بعلت بر خلاف قانون بودن آن ویا عدم صلاحیت مرجع مربوط با تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خوداری از انجام وظائفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود.

۲- رسیدگی به اعتراض و شکایات از آراءو تصمیمات قطعی دادگاه‌های اداری، هیات‌ها کمیسیون‌ها یی مانند کمیسیون‌های مالیاتی، شورای کارگاه، هیئت حل اختلاف کارگر وکارفرما، میسیون موضوع ماده۱۰۰ قانون شهردای ها، کمیسیون موضوع ماده۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها ومنابع طبیعی منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت باآنها.

۳- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولین استخدام کشوری وسایر مستخدمین واحد‌ها و موسسات مذکور در بند ((یک))و مستخدمین موسساتی که شمول این قانون نسبت به آن‌ها محتاج ذکر نام است اعم از لشگری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی.


سازمان بازرسی کل کشور


گستردگی دستگاه اداری دولت و کارگزاران آن، همواره این خطر را به دنبال دارد که گاهی در بخشی از آن، مقررات قانونی نادیده گرفته شوند و تخلفاتی صورت گیردو با توجه به این که نظارت برحسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه اداری از جمله وظائف قوه قضاییه است، سازمان‌های بازرسی کل کشور به عنوان یکی از سازمان‌های اصلی قوه قضاییه این مهم را به انجام می‌رساند.

اصل ۱۷۴ قانون اساسی در همین خصوص اشعار می‌دارد: ((براساس حق نظارت قوه قضاییه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری، سازمانی به نام ((سازمان بازرسی کل کشور))زیر نظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می‌گردد. حدود اختیارات وظایف این سازمان را قانون تعیین می‌کند.

 

قوه قضاییه

برچسب: قوه قضاییه
فوتو نیوز؛
کد خبر: ۹۰۹۰۵۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۱۱


سخنگوی قوه قضاییه با بیان اینکه برخی مقامات ارشد دولتی... بخاطر اطلاعات غلط در ایام هفته قوه قضائیه مطالبی را... گسترده قوه قضائیه به مردم و جامعه و فرصتی بود... معظم رهبری در جهت تحقق اهداف قوه قضائیه مورد توجه...
کد خبر: ۹۰۹۰۲۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۱۱


کمیته ویژه از سوی رئیس قوه قضاییه به منظور بررسی... بزرگ نتیجه تحقیقات روشن و به رئیس قوه قضاییه اعلام...
کد خبر: ۹۰۹۰۱۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۱۱


مرور روزنامه‌های سه شنبه یازدهم تیرماه؛
اختیارات قوه قضاییه و دولت در سرمقاله ایران روزنامه ایران... دیده می شود برای مثال دولت ها یا قوه مجریه... در قوه مقننه نیست یا دستگاه قضایی تا چه حد... ۱۷۴ قانون اساسی قوه قضائیه موظف است که برای حسن...
کد خبر: ۹۰۸۹۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۱۱


صدا و سیما و قوه قضائیه اطلاعات مربوط به حقوق...
کد خبر: ۹۰۸۵۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۹


معاون اول قوه قضاییه در سخنرانی پیش از خطبه های... قوه قضاییه و دولت و بانک مرکزی و بانک ها... می شود و این اقدامات پرونده های قوه قضاییه را... قوه قضائیه تعداد چک های برگشتی در سال 97 نسبت...
کد خبر: ۹۰۸۵۲۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۸


کد خبر: ۹۰۸۴۲۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۸


خصوص شفاف سازی حساب های قوه قضاییه گفت رئیس پیشین... قوه قضاییه شفاف سازی حساب های قوه قضاییه را برنتابید... توضیحات رئیس قوه قضاییه در خصوص شفاف سازی حساب &lrm... های این قوه عنوان کرد توضیحات رئیس قوه قضاییه مبنی...
کد خبر: ۹۰۸۴۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۸


برای وصول مطالبات خود از تبلیغات محیطی باید به قوه... قضاییه شکایت کنند به گزارش تابناک ورزشی علی فتح الله... رئیسی به رأس قوه قضائیه به آینده امیدوار هستیم چون... ایشان از رده های پایین قوه قضائیه کار خود را...
کد خبر: ۹۰۸۴۰۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۸


رئیس قوه قضاییه تصریح کرد دیروز شهدای ما سخن از... الله سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضاییه در مراسم تشییع... قوه قضاییه تصریح کرد دیروز شهدای ما سخن از دشمن... نصیب مردم شده در پرتو راهبرد مقاومت است رئیس قوه...
کد خبر: ۹۰۸۱۷۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۶


مرور روزنامه‌های پنجشنبه ششم تیرماه؛
رهبری در دیدار با مسئولان و کارکنان قوه قضاییه با... تیترهایی همچون مبارزه سختگیرانه با فساد وظیفه مهم قوه قضائیه... امروز اعتماد مردمسالاری شرق تحول در قوه قضائیه باید در...
کد خبر: ۹۰۸۱۲۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۶


سخنگوی قوه قضائیه گفت ظرف یکی دو روز آینده مهلت... است سخنگوی قوه قضائیه ادامه داد بنابراین هنوز زمانی برای...
کد خبر: ۹۰۷۹۸۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


رهبر انقلاب در دیدار رئیس و مسئولان قوه قضائیه؛
و با ابراز خرسندی از اقدام رئیس قوه در تهیه... قوه قضاییه با تبریک هفته قوه قضاییه و تجلیل از... ای اهمیت قوه قضاییه را مبتنی بر وظیفه اصلی آن... یعنی « اقامه عدل» دانستند و افزودند قوه قضاییه در...
کد خبر: ۹۰۷۹۷۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


سخنگوی دستگاه قضا سیاست قوه قضاییه و ریاست دستگاه قضا... برگزاری همایش هفته قوه قضاییه در روز سه شنبه اظهار... کرد هر سال در هفته قوه قضاییه همایشی با حضور... تابعه قوه قضاییه برگزار می کنیم وی افزود برنامه امسال...
کد خبر: ۹۰۷۹۶۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


مرور روزنامه‌های چهارشنبه پنجم تیرماه؛
با دوربین صدای پای تحول در قوه قضاییه معادله پیچیده...
با دوربین صدای پای تحول در قوه قضاییه معادله پیچیده... پای تحول از قوه قضاییه و واکنش ها به اظهارات...
کد خبر: ۹۰۷۹۲۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۵


رئیس قوه قضائیه گفت طبق بررسی های صورت گرفته اطاله... سید ابراهیم رئیسی صبح امروز در همایش سراسری قوه قضائیه... باید در تلاش برای رفع این مشکلات باشیم رئیس قوه... یکی دیگر مشکلات قوه قضائیه را اطاله دادرسی در برخی...
کد خبر: ۹۰۷۷۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۴


مرور روزنامه‌های سه شنبه چهارم تیرماه؛
چاپ و منتشر شدند که تغییر رویکرد قوه قضاییه و... سرمقاله امروز خود را نیز در ارتباط قوه قضاییه و... مناسبات قدرت حضور و سهم داشته اند سکان هدایت قوه...
کد خبر: ۹۰۷۶۸۳    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۴


سخنگوی قوه قضائیه تغییرات ایجاد در ساختار دستگاه قضایی را... هفته قوه قضائیه در حاشیه تجدید میثاق رئیس و مسئولان... از جمله اقدامات قوه قضاییه را چابک سازی و کوچک... سازی ستاد قوه قضاییه عنوان کرد و گفت در این...
کد خبر: ۹۰۷۰۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۱


رئیس قوه قضائیه با اشاره به هفته قوه قضاییه گفت... کاری اش ضمن تبریک فرا رسیدن هفته قوه قضائیه و... خواهی و مبارزه با ظلم را امام برافراشت رئیس قوه... در قوه قضائیه رفع اطاله دادرسی و کاهش ورودی پرونده...
کد خبر: ۹۰۷۰۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۱


رییس قوه قضاییه و مسئولان عالی قضایی با حضور در... از ایسنا در اولین روز از هفته قوه قضائیه آیت... الاسلام والمسلمین سید حسن خمینی یادگار امام ره رئیس قوه...
کد خبر: ۹۰۷۰۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۰۴/۰۱


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv