در مورد قوه قضاییه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

 

کلیات


قوه قضائیه، قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت در ایران است.  رئیس قوه قضائیه توسط رهبر ایران به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شود که باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر باشد. ریاست قوه قضائیه را در حال حاضر بر عهده سید ابراهیم رئیسی است. پیس از او صادق آملی لاریجانی این سمت را در اختیار داشت. 

 


وظایف قوه قضاییه


در اصل ۱۵۶ قانون اساسی، وظایف متعددی برای قوه قضاییه بر شمرده شده است که از جمله آن می توان به رسیدگی‏ و صدور حکم‏ در مورد تظلمات‏، تعدیات‏، شکایات‏، حل‏ و فصل‏ دعاوی‏ و رفع خصومات‏ و اخذ تصمیم‏ و اقدام‏ لازم‏ در آن‏ قسمت‏ از امور حسبیه‏، که‏ قانون‏ معین‏ می‏ کند، احیای‏ حقوق‏ عامه‏ و گسترش‏ عدل‏ و آزادی های‏ مشروع‏، نظارت‏ بر حسن‏ اجرای‏ قوانین‏، کشف‏ جرم‏ و تعقیب‏ و مجازات‏ و تعزیر مجرمین‏ و اجرای‏ حدود و مقررات‏ مدون‏ جزایی‏ اسلام‏ و اقدام‏ مناسب‏ برای‏ پیشگیری‏ از وقوع‏ جرم‏ و اصلاح‏ مجرمین‏ اشاره کرد.


نحوه انتخاب رئیس قوه قضاییه


براساس اصل ۱۵۷ قانون اساسی، به‏ منظور انجام‏ مسئولیت‏ های‏ قوه‏ قضاییه‏ در کلیه‏ امور قضایی‏ و اداری‏ و اجرایی‏ مقام‏ رهبری‏ یک‏ نفر مجتهد عادل‏ و آگاه‏ به‏ امور قضایی‏ و مدیر و مدبر را برای‏ مدت‏ پنج‏ سال‏ به‏ عنوان‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ تعیین‏ می‏ نماید که‏ عالی ترین‏ مقام‏ قوه‏ قضاییه‏ است.


وظایف رییس قوه قضاییه


رییس‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ وظایف و اختیارات فراوانی دارد که از جمله آن می توان به ایجاد تشکیلات‏ لازم‏ در دادگستری‏ به‏ تناسب‏ مسئولیت‏ های‏ اصل‏ یکصد و پنجاه‏ و ششم‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)، تهیه‏ لوایح‏ قضایی‏ متناسب‏ با جمهوری‏ اسلامی‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)،  استخدام‏ قضات‏ عادل‏ و شایسته‏ و عزل‏ و نصب‏ آن‌ها و تغییر محل‏ ماموریت‏ و تعیین‏ مشاغل‏ و ترفیع آنان‏ و مانند این‌ها از امور اداری‏، طبق‏ قانون. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی). به موجب اصل ۱۶۴ قانون اساسی محل خدمت یا سمت قاضی را بدون رضای او نمی‏توان تغییر داد، مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس‏ قوه‏ قضائیه پس از مشورت با رئیس ‏دیوان‏ عالی‏ کشور و دادستان کل، نصب رئیس ‏دیوان‏ عالی‏کشور و دادستان کل، با مشورت قضات دیوان ‏عالی کشور برای مدت پنج‏ سال. (براساس اصل ۱۶۰ قانون‏ اساسی)، پیشنهاد وزیر دادگستری به رئیس‏ جمهور (براساس اصل ۱۶۰ ‏قانون ‏اساسی)، تعیین ضوابط برای تشکیل دیوان‏ عالی ‏کشور (براساس اصل ۱۶۱ قانون ‏اساسی)، دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس‏ قوه قضائیه می‏ باشد. (براساس اصل ۱۷۳ قانون ‏اساسی) و سازمان بازرسی کل‏ کشور زیرنظر رئیس ‏قوه‏ قضائیه است. (براساس اصل ‏۱۷۴ قانون ‏اساسی) اشاره کرد.


شرایط لازم برای انتخاب رئیس قوه ‏قضائیه


ریاست قوه قضاییه براساس اصل یکصد و پنجاه‏ و هفتم‏ قانون‏ اساسی، باید دارای شرایط چون مجتهد عادل بودن، آگاه به امور قضائی بودن و مدیر و مدبر بودن باشد.


دادسرا‌ها و دادگاه‌ها


قوه قضاییه بخش اعظم را که به عهده دارد از طریق دادسرا‌ها و دادگاه‌ها انجام می‌دهد.


دادسرا‌ها


با تدوین لایحه اصلاح قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب توسط قوه قضاییه و تصویب آن در مجلس در تاریخ ۲۸/۷/۸۱زمینه برای احیای مجدد دادسرا‌ها بوجود آمد.
این قانون دارای ویژگی‌ها ومزایای فراوانی است که احیای دادسراهااصلی‌ترین مزیت وفایده آن است و به همین خاطر نیز از این قانون به قانون احیای دادسرا‌ها یاد می‌شود. توجه به صلاحیت ذاتی محاکم با تقسیم آن به دادگاه‌های عمومی و اختصاصی، ادغام دادسرای عمومی و انقلاب، تخصصی نمودن دادگاه هابا تقسیم آن به دادگاه جزایی و حقوقی، احیای مرحله فرجامی در رسیدگی به جرایم مهم، احیای محاکم رسیدگی با تعدد قضات و ارجاع رسیدگی به جرایم مطبوعاتی در دادگاهی با سیستم رسیدگی با تعدد قضات، از دیگر مزایای این قانون است که احیاو اجرای آن‌ها موجب رعایت حقوق مردم می‌گردد. با احیای دادسرا‌ها موثرترین و اصلی‌ترین گام توسط مدیریت دستگاه قضایی برای تحقق توسعه برداشته شدو امروز ما شاهد احیای دادسرا‌ها در چهار استان تهران، قم، اردبیل و ایلام هستیم.


دادگاه‌ها


بیشترین ارتباط مردم با قوه قضاییه از طریق دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه‌ها محسوب می‌شوند که به اکثر دعاوی و اختلافات افراد جامعه رسیدگی می‌کنندو عموما دعاوی و اختلافاتی که به دادگاه‌ها ارجاع می‌شوند به دو دسته مختلف تقسیم می‌گردند که عبارتند از::دعاوی حقوقی ودعاوی کیفری. این دو دسته دعاوی هم به لحاظ ماهیت موضوع بایکدیگراختلاف دارند و هم روال رسیدگی به هر کدام از آن‌ها تا حدودی متفاوت با دسته دیگر دعاوی می‌باشد. دادگاه‌ها به لحاظ صلاحیتی به دادگاه عمومی و اختصاصی تقسیم می‌شوند. دادگاه‌های اختصاصی دادگاه‌هایی هستند که به اعتبار ماهیت و نوع دعوا، یا به اعتبار افراد و طرفین دعوا تشکیل می‌شوند، نظیردادگاه‌های نظامی، انقلاب، ویژه روحانیت و دادگاه انتظامی قضات.


دیوان عالی کشور


دیوان عالی کشور عالیترین مرجع قضایی کشورمحسوب می‌شود که در ادوار مختلف قانونگذاری به دیوان تمیز، دیوان عالی تمیز، دیوان عدالت عظمی، دیوان کشور ودیوان عالی کشور نامیده شد. براساس آنچه که در قانون اساسی پیش بینی شده است، مهمترین وظیفه آن نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضایی می‌باشد. مقر اصلی دیوان عالی کشور در تهران است، ولی بنابر تشخیص رئیس قوه قضاییه می‌تواند در شهرستان‌های دیگر نیز شعبی داشته باشد. تعداد شعب دیوان عالی بسته به نیاز دستگاه قضایی، می‌تواند افزایش یابد.

رئیس قوه قضاییه طبق اصل۱۶۲ قانون اساسی، رئیس دیوان عالی کشور را با مشورت قضات دیوان برای مدت ۵سال انتخاب می‌نمایدو انتخاب مجدد وی برای ادوار متوالی بلا مانع است. اولین رئیس دیوان عالی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی شهید مظلوم آیت ا... دکتر بهشتی بود که براساس فرمان امام راحل (ره) به این سمت منصوب گردید. رئیس دیوان عالی کشور ریاست شعبه اول را نیز عهده دار است و می‌تواند اختیارات خود را در خصوص ارجاع پرونده‌ها وریاست جلسات هیئت عمومی به معاون اول قضایی یا رئیس یکی از شعب، محول نماید. هریک از شعب دیوان عالی کشور از دو نفر قاضی واجد شرایط که یکی از آن‌ها رئیس و دیگری مستشار است، تشکیل می‌شود. دیوان عالی کشور به تعداد لازم برای شعب عضو معاون خواهد داشت. عضو معاون می‌تواند وظایف هر یک از دو عضو شعبه را عهده دار گردد. تعداد معاونین نباید بیشتر از تعداد شعب باشد.


دیوان عدالت اداری


براساس اصل ۱۷۳ قانون اساسی برای رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورین، واحد‌ها یا آیین نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آن‌ها در قوه قضاییه وزیر نظر رئیس این قوه، نهادی حقوقی تشکیل شده است که دیوان عدالت اداری نام دارد.

نهاد‌ها و دستگاه‌های دولتی و عمومی برای انجام وظایف خودغالبا مبادرت به صدور آیین نامه‌ها یا نظاماتی می‌نمایند که در مواردی ممکن است با مقررات قانونی مطابقت نداشته باشد. براساس اصل ۱۷۰قانون اساسی ((قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویب نامه وآیین نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند))وبر اساس همین اصل ((هر کس می‌تواند ابطال این گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.))براساس ماده۱۱قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۶۰موارد زیر در حیطه صلاحیت دیوان عدالت اداری می‌باشد:

۱- رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:

الف) تصمیمات و اقدامات واحد‌های دولتی اعم از وزارتخانه ها، سازمانها، موسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، تشکیلات و نهاد‌های انقلابی و موسسات وابسته به آنها.

ب) تصمیمات و اقدامات مامورین واحد‌های مذکور در بند ((الف)) راجع به وظایف آنها.

پ) آیین نامه‌ها وسایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری‌ها از حیث مخالفت مدلول آن‌ها با قانون و احقاق حقوق اشخاص در مواردی که تصمیمات یا اقدامات یا مقررات مذکور بعلت بر خلاف قانون بودن آن ویا عدم صلاحیت مرجع مربوط با تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خوداری از انجام وظائفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود.

۲- رسیدگی به اعتراض و شکایات از آراءو تصمیمات قطعی دادگاه‌های اداری، هیات‌ها کمیسیون‌ها یی مانند کمیسیون‌های مالیاتی، شورای کارگاه، هیئت حل اختلاف کارگر وکارفرما، میسیون موضوع ماده۱۰۰ قانون شهردای ها، کمیسیون موضوع ماده۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها ومنابع طبیعی منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت باآنها.

۳- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولین استخدام کشوری وسایر مستخدمین واحد‌ها و موسسات مذکور در بند ((یک))و مستخدمین موسساتی که شمول این قانون نسبت به آن‌ها محتاج ذکر نام است اعم از لشگری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی.


سازمان بازرسی کل کشور


گستردگی دستگاه اداری دولت و کارگزاران آن، همواره این خطر را به دنبال دارد که گاهی در بخشی از آن، مقررات قانونی نادیده گرفته شوند و تخلفاتی صورت گیردو با توجه به این که نظارت برحسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه اداری از جمله وظائف قوه قضاییه است، سازمان‌های بازرسی کل کشور به عنوان یکی از سازمان‌های اصلی قوه قضاییه این مهم را به انجام می‌رساند.

اصل ۱۷۴ قانون اساسی در همین خصوص اشعار می‌دارد: ((براساس حق نظارت قوه قضاییه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری، سازمانی به نام ((سازمان بازرسی کل کشور))زیر نظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می‌گردد. حدود اختیارات وظایف این سازمان را قانون تعیین می‌کند.

 

در مورد قوه قضاییه در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

سخنگوی قوه قضائیه با اشاره به پرونده های دو فعال...
قوه قضائیه در بیستمین نشست خبری خود که امروز سه...
کد خبر: ۹۵۹۹۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۹


دارد» توضیح پزشکی قانونی البته قوه قضائیه بارها گفته انتشار... آمار کشته شدگان آبان بر عهده این قوه نیست و... پزشکی قانونی و دیگر نهادها اعلام شود زمانی که قوه... دولت مطلوب افکار عمومی نیست اگر قوه قضائیه خود را...
کد خبر: ۹۵۹۸۵۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۹


رئیس قوه قضائیه گفت بسیاری از ناهنجاریها و آسیب های...
مشارکت و تعامل نهادهای مردمی با قوه قضائیه" برگزار شد... رئیس قوه قضائیه انتخابات پیش روی مجلس شورای اسلامی را... کردند یکی از بندها "مردمی بودن قوه قضائیه" و نگاه... با قوه قضائیه همکاری کنند وی تصریح کرد ما بیش...
کد خبر: ۹۵۹۶۵۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۸


رئیس قوه قضائیه در جریان سفر به کرمان با...
الاسلام و المسلمین رییسی رئیس قوه قضائیه در دیدار با... تردیدی نداشته باشید که ماندگار خواهد بود رئیس قوه قضاییه...
کد خبر: ۹۵۹۴۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۷


رئیس قوه قضائیه همزمان با فرا رسیدن اربعین شهادت...
کد خبر: ۹۵۹۳۶۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۷


رییس قوه قضاییه گفت مسئولان قضایی در جمهوری اسلامی ایران... قوه قضاییه و وزارت امور خارجه در کشور پیگیری کنند...
مسئولان عالی قوه قضاییه در عراق نیز دنبال می شود... وابسته به این قوه در استان کرمان به منظور بررسی...
کد خبر: ۹۵۹۳۳۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۷


رئیس قوه قضاییه گفت مسئولان شهری متخلفی که در زمین‎خواری...
حجت الاسلام و المسلمین سید ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضاییه... صمیمی صورت پذیرفت رئیس قوه قضاییه به تجلیل از صبر... انقلاب اسلامی پرداخت رئیس قوه قضاییه خطاب به مادر پنج... با این هدف سازگاری ندارد رئیس قوه قضاییه افزود ما...
کد خبر: ۹۵۹۱۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۶


رئیسی رئیس قوه قضائیه در جریان این بازدید ضمن حضور... را هم به فوریت به حوزه ریاست قوه قضائیه اعلام...
کد خبر: ۹۵۸۸۶۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۵


رئیس قوه قضائیه گفت بنده از وزارت صمت سازمان حمایت...
والمسلمین ابراهیم رئیسی رئیس قوه قضائیه اظهار داشت این روزها... مردم اذیت نشوند رئیس قوه قضائیه بیان داشت قیمتی که...
کد خبر: ۹۵۸۱۶۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۱


مرور روزنامه‌های یکشنبه بیستم بهمن ماه؛
یادداشت پروانه سلحشوری خطاب به قوه قضاییه پروانه سلحشوری نماینده... قوه قضاییه وعده مبارزه با فساد را داده است و... نظر می رسد قوه قضاییه در این خصوص فعال شده... نظر &rlm مسوولان قوه قضاییه قرار بگیرد آنگاه می توان...
کد خبر: ۹۵۷۷۴۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۲۰


رئیسی مطرح کرد
رئیس قوه قضاییه با بیان اینکه قانون ابزار قاضی است... بازنگاه درباره حبس در دستور کار قوه قضاییه قرار گرفته...
عمومی قوه قضاییه اعضای « کمیسیون وزرای دادگستری و معاونان... است رئیس قوه قضاییه یکی از دستور کارهای ضروری مجلس... و با استقبال از تأکید قوه قضاییه بر « قانون... گرایی و حاکمیت نگاه حقوقی» نسبت به تحولات قوه قضاییه...
کد خبر: ۹۵۷۶۵۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۹


سخنگوی قوه قضائیه توضیحاتی درباره بازداشت پنج نفر در ارتباط...
صحبت کرد سخنگوی قوه قضائیه گفت پرونده زم را تفکیک... بخورند این افراد باید به قدری قوه تشخیص داشته باشند... را بخورند جای دقت دارد سخنگوی قوه قضائیه اضافه کرد...
کد خبر: ۹۵۷۵۶۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۹


آیت الله رییسی رییس قوه قضاییه در جریان سفر به...
کد خبر: ۹۵۷۳۷۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۸


رئیس قوه قضاویه گفت حضور مقتدرانه نیرو های مسلح اجازه...
آفرین و جریان ساز بود رئیس قوه قضائیه خاطرنشان کرد... زیر افکنده تسلیم نیرو های ما خواهند شد رئیس قوه... جهان بهره مندند رئیس قوه قضائیه در ادامه عنوان کرد...
کد خبر: ۹۵۷۳۶۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۸


رئیسی:
رئیس قوه قضائیه گفت مردم استان بوشهر در ایستادگی مقابل...
را به استقلال و امنیت کشور داشته است رئیس قوه... و همکاران قضائیه و سازمان های وابسته به قوه قضائیه...
کد خبر: ۹۵۷۱۸۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۷


رئیس مرکز وکلا، کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه قضاییه:
رئیس مرکز وکلا کارشناسان رسمی و مشاوران خانواده قوه... قضاییه گفت آزمون کارشناسی سال ۹۸ در تاریخ ۹ خرداد... مرکز وکلای قوه قضاییه مدعی است که نمی تواند به... وکلای قوه قضاییه تا امروز با شرکت ایران خودرو بانک...
کد خبر: ۹۵۷۰۲۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۶


سخنگوی قوه قضائیه درباره پلمب خانه یک مداح و ارتباط...
سخنگوی قوه قضائیه امروز سه شنبه ۱۵ بهمن در نوزدهمین...
کد خبر: ۹۵۶۷۳۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۵


رئیس قوه قضاییه در مراسم آغاز به کار مجتمع قضایی...
کد خبر: ۹۵۶۳۹۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۴


با حضور رئیس قوه قضاییه مجتمع ویژه رسیدگی به مفاسد...
کد خبر: ۹۵۶۳۳۵    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۴


دکتر عباس مسجدی آرانی رئیس سازمان پزشکی قانونی کشور در گفتگو با «تابناک»؛
رییس قوه قضاییه تأسیس و قانون تشکیل آن نیز در... بیشتر مردم و مسئولان از امکانات بالفعل و بالقوه سازمان... فعلیت یافتن توانمندی های بالقوه سازمان باشد به گفته دکتر...
کد خبر: ۹۵۵۷۳۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۸/۱۱/۱۲


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv