قوه قضاییه

 

کلیات


قوه قضائیه، قوه ای است مستقل که پشتیبان حقوق فردی و اجتماعی و مسئول تحقق بخشیدن به عدالت در ایران است.  رئیس قوه قضائیه توسط رهبر ایران به مدت ۵ سال به این سمت منصوب می‌شود که باید مجتهد عادل و آگاه به امور قضایی و مدیر و مدبر باشد. ریاست قوه قضائیه را در حال حاضر بر عهده سید ابراهیم رئیسی است. پیس از او صادق آملی لاریجانی این سمت را در اختیار داشت. 

 


وظایف قوه قضاییه


در اصل ۱۵۶ قانون اساسی، وظایف متعددی برای قوه قضاییه بر شمرده شده است که از جمله آن می توان به رسیدگی‏ و صدور حکم‏ در مورد تظلمات‏، تعدیات‏، شکایات‏، حل‏ و فصل‏ دعاوی‏ و رفع خصومات‏ و اخذ تصمیم‏ و اقدام‏ لازم‏ در آن‏ قسمت‏ از امور حسبیه‏، که‏ قانون‏ معین‏ می‏ کند، احیای‏ حقوق‏ عامه‏ و گسترش‏ عدل‏ و آزادی های‏ مشروع‏، نظارت‏ بر حسن‏ اجرای‏ قوانین‏، کشف‏ جرم‏ و تعقیب‏ و مجازات‏ و تعزیر مجرمین‏ و اجرای‏ حدود و مقررات‏ مدون‏ جزایی‏ اسلام‏ و اقدام‏ مناسب‏ برای‏ پیشگیری‏ از وقوع‏ جرم‏ و اصلاح‏ مجرمین‏ اشاره کرد.


نحوه انتخاب رئیس قوه قضاییه


براساس اصل ۱۵۷ قانون اساسی، به‏ منظور انجام‏ مسئولیت‏ های‏ قوه‏ قضاییه‏ در کلیه‏ امور قضایی‏ و اداری‏ و اجرایی‏ مقام‏ رهبری‏ یک‏ نفر مجتهد عادل‏ و آگاه‏ به‏ امور قضایی‏ و مدیر و مدبر را برای‏ مدت‏ پنج‏ سال‏ به‏ عنوان‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ تعیین‏ می‏ نماید که‏ عالی ترین‏ مقام‏ قوه‏ قضاییه‏ است.


وظایف رییس قوه قضاییه


رییس‏ رییس‏ قوه‏ قضاییه‏ وظایف و اختیارات فراوانی دارد که از جمله آن می توان به ایجاد تشکیلات‏ لازم‏ در دادگستری‏ به‏ تناسب‏ مسئولیت‏ های‏ اصل‏ یکصد و پنجاه‏ و ششم‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)، تهیه‏ لوایح‏ قضایی‏ متناسب‏ با جمهوری‏ اسلامی‏. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی)،  استخدام‏ قضات‏ عادل‏ و شایسته‏ و عزل‏ و نصب‏ آن‌ها و تغییر محل‏ ماموریت‏ و تعیین‏ مشاغل‏ و ترفیع آنان‏ و مانند این‌ها از امور اداری‏، طبق‏ قانون. (براساس اصل ۱۵۸ قانون اساسی). به موجب اصل ۱۶۴ قانون اساسی محل خدمت یا سمت قاضی را بدون رضای او نمی‏توان تغییر داد، مگر به اقتضای مصلحت جامعه با تصمیم رئیس‏ قوه‏ قضائیه پس از مشورت با رئیس ‏دیوان‏ عالی‏ کشور و دادستان کل، نصب رئیس ‏دیوان‏ عالی‏کشور و دادستان کل، با مشورت قضات دیوان ‏عالی کشور برای مدت پنج‏ سال. (براساس اصل ۱۶۰ قانون‏ اساسی)، پیشنهاد وزیر دادگستری به رئیس‏ جمهور (براساس اصل ۱۶۰ ‏قانون ‏اساسی)، تعیین ضوابط برای تشکیل دیوان‏ عالی ‏کشور (براساس اصل ۱۶۱ قانون ‏اساسی)، دیوان عدالت اداری زیر نظر رئیس‏ قوه قضائیه می‏ باشد. (براساس اصل ۱۷۳ قانون ‏اساسی) و سازمان بازرسی کل‏ کشور زیرنظر رئیس ‏قوه‏ قضائیه است. (براساس اصل ‏۱۷۴ قانون ‏اساسی) اشاره کرد.


شرایط لازم برای انتخاب رئیس قوه ‏قضائیه


ریاست قوه قضاییه براساس اصل یکصد و پنجاه‏ و هفتم‏ قانون‏ اساسی، باید دارای شرایط چون مجتهد عادل بودن، آگاه به امور قضائی بودن و مدیر و مدبر بودن باشد.


دادسرا‌ها و دادگاه‌ها


قوه قضاییه بخش اعظم را که به عهده دارد از طریق دادسرا‌ها و دادگاه‌ها انجام می‌دهد.


دادسرا‌ها


با تدوین لایحه اصلاح قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب توسط قوه قضاییه و تصویب آن در مجلس در تاریخ ۲۸/۷/۸۱زمینه برای احیای مجدد دادسرا‌ها بوجود آمد.
این قانون دارای ویژگی‌ها ومزایای فراوانی است که احیای دادسراهااصلی‌ترین مزیت وفایده آن است و به همین خاطر نیز از این قانون به قانون احیای دادسرا‌ها یاد می‌شود. توجه به صلاحیت ذاتی محاکم با تقسیم آن به دادگاه‌های عمومی و اختصاصی، ادغام دادسرای عمومی و انقلاب، تخصصی نمودن دادگاه هابا تقسیم آن به دادگاه جزایی و حقوقی، احیای مرحله فرجامی در رسیدگی به جرایم مهم، احیای محاکم رسیدگی با تعدد قضات و ارجاع رسیدگی به جرایم مطبوعاتی در دادگاهی با سیستم رسیدگی با تعدد قضات، از دیگر مزایای این قانون است که احیاو اجرای آن‌ها موجب رعایت حقوق مردم می‌گردد. با احیای دادسرا‌ها موثرترین و اصلی‌ترین گام توسط مدیریت دستگاه قضایی برای تحقق توسعه برداشته شدو امروز ما شاهد احیای دادسرا‌ها در چهار استان تهران، قم، اردبیل و ایلام هستیم.


دادگاه‌ها


بیشترین ارتباط مردم با قوه قضاییه از طریق دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه هاست. دادگاه‌های عمومی متداولترین دادگاه‌ها محسوب می‌شوند که به اکثر دعاوی و اختلافات افراد جامعه رسیدگی می‌کنندو عموما دعاوی و اختلافاتی که به دادگاه‌ها ارجاع می‌شوند به دو دسته مختلف تقسیم می‌گردند که عبارتند از::دعاوی حقوقی ودعاوی کیفری. این دو دسته دعاوی هم به لحاظ ماهیت موضوع بایکدیگراختلاف دارند و هم روال رسیدگی به هر کدام از آن‌ها تا حدودی متفاوت با دسته دیگر دعاوی می‌باشد. دادگاه‌ها به لحاظ صلاحیتی به دادگاه عمومی و اختصاصی تقسیم می‌شوند. دادگاه‌های اختصاصی دادگاه‌هایی هستند که به اعتبار ماهیت و نوع دعوا، یا به اعتبار افراد و طرفین دعوا تشکیل می‌شوند، نظیردادگاه‌های نظامی، انقلاب، ویژه روحانیت و دادگاه انتظامی قضات.


دیوان عالی کشور


دیوان عالی کشور عالیترین مرجع قضایی کشورمحسوب می‌شود که در ادوار مختلف قانونگذاری به دیوان تمیز، دیوان عالی تمیز، دیوان عدالت عظمی، دیوان کشور ودیوان عالی کشور نامیده شد. براساس آنچه که در قانون اساسی پیش بینی شده است، مهمترین وظیفه آن نظارت بر اجرای صحیح قوانین در محاکم و ایجاد وحدت رویه قضایی می‌باشد. مقر اصلی دیوان عالی کشور در تهران است، ولی بنابر تشخیص رئیس قوه قضاییه می‌تواند در شهرستان‌های دیگر نیز شعبی داشته باشد. تعداد شعب دیوان عالی بسته به نیاز دستگاه قضایی، می‌تواند افزایش یابد.

رئیس قوه قضاییه طبق اصل۱۶۲ قانون اساسی، رئیس دیوان عالی کشور را با مشورت قضات دیوان برای مدت ۵سال انتخاب می‌نمایدو انتخاب مجدد وی برای ادوار متوالی بلا مانع است. اولین رئیس دیوان عالی کشور پس از پیروزی انقلاب اسلامی شهید مظلوم آیت ا... دکتر بهشتی بود که براساس فرمان امام راحل (ره) به این سمت منصوب گردید. رئیس دیوان عالی کشور ریاست شعبه اول را نیز عهده دار است و می‌تواند اختیارات خود را در خصوص ارجاع پرونده‌ها وریاست جلسات هیئت عمومی به معاون اول قضایی یا رئیس یکی از شعب، محول نماید. هریک از شعب دیوان عالی کشور از دو نفر قاضی واجد شرایط که یکی از آن‌ها رئیس و دیگری مستشار است، تشکیل می‌شود. دیوان عالی کشور به تعداد لازم برای شعب عضو معاون خواهد داشت. عضو معاون می‌تواند وظایف هر یک از دو عضو شعبه را عهده دار گردد. تعداد معاونین نباید بیشتر از تعداد شعب باشد.


دیوان عدالت اداری


براساس اصل ۱۷۳ قانون اساسی برای رسیدگی به شکایات، تظلمات و اعتراضات مردم نسبت به مامورین، واحد‌ها یا آیین نامه‌های دولتی و احقاق حقوق آن‌ها در قوه قضاییه وزیر نظر رئیس این قوه، نهادی حقوقی تشکیل شده است که دیوان عدالت اداری نام دارد.

نهاد‌ها و دستگاه‌های دولتی و عمومی برای انجام وظایف خودغالبا مبادرت به صدور آیین نامه‌ها یا نظاماتی می‌نمایند که در مواردی ممکن است با مقررات قانونی مطابقت نداشته باشد. براساس اصل ۱۷۰قانون اساسی ((قضات دادگاه‌ها مکلفند از اجرای تصویب نامه وآیین نامه‌های دولتی که مخالف با قوانین و مقررات اسلامی یا خارج از حدود اختیارات قوه مجریه است خودداری کنند))وبر اساس همین اصل ((هر کس می‌تواند ابطال این گونه مقررات را از دیوان عدالت اداری تقاضا کند.))براساس ماده۱۱قانون دیوان عدالت اداری مصوب سال ۱۳۶۰موارد زیر در حیطه صلاحیت دیوان عدالت اداری می‌باشد:

۱- رسیدگی به شکایات و تظلمات و اعتراضات اشخاص حقیقی یا حقوقی از:

الف) تصمیمات و اقدامات واحد‌های دولتی اعم از وزارتخانه ها، سازمانها، موسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها، تشکیلات و نهاد‌های انقلابی و موسسات وابسته به آنها.

ب) تصمیمات و اقدامات مامورین واحد‌های مذکور در بند ((الف)) راجع به وظایف آنها.

پ) آیین نامه‌ها وسایر نظامات و مقررات دولتی و شهرداری‌ها از حیث مخالفت مدلول آن‌ها با قانون و احقاق حقوق اشخاص در مواردی که تصمیمات یا اقدامات یا مقررات مذکور بعلت بر خلاف قانون بودن آن ویا عدم صلاحیت مرجع مربوط با تجاوز یا سوءاستفاده از اختیارات یا تخلف در اجرای قوانین و مقررات یا خوداری از انجام وظائفی که موجب تضییع حقوق اشخاص می‌شود.

۲- رسیدگی به اعتراض و شکایات از آراءو تصمیمات قطعی دادگاه‌های اداری، هیات‌ها کمیسیون‌ها یی مانند کمیسیون‌های مالیاتی، شورای کارگاه، هیئت حل اختلاف کارگر وکارفرما، میسیون موضوع ماده۱۰۰ قانون شهردای ها، کمیسیون موضوع ماده۵۶ قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل‌ها ومنابع طبیعی منحصرا از حیث نقض قوانین و مقررات یا مخالفت باآنها.

۳- رسیدگی به شکایات قضات و مشمولین استخدام کشوری وسایر مستخدمین واحد‌ها و موسسات مذکور در بند ((یک))و مستخدمین موسساتی که شمول این قانون نسبت به آن‌ها محتاج ذکر نام است اعم از لشگری و کشوری از حیث تضییع حقوق استخدامی.


سازمان بازرسی کل کشور


گستردگی دستگاه اداری دولت و کارگزاران آن، همواره این خطر را به دنبال دارد که گاهی در بخشی از آن، مقررات قانونی نادیده گرفته شوند و تخلفاتی صورت گیردو با توجه به این که نظارت برحسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه اداری از جمله وظائف قوه قضاییه است، سازمان‌های بازرسی کل کشور به عنوان یکی از سازمان‌های اصلی قوه قضاییه این مهم را به انجام می‌رساند.

اصل ۱۷۴ قانون اساسی در همین خصوص اشعار می‌دارد: ((براساس حق نظارت قوه قضاییه نسبت به حسن جریان امور و اجرای صحیح قوانین در دستگاه‌های اداری، سازمانی به نام ((سازمان بازرسی کل کشور))زیر نظر رئیس قوه قضاییه تشکیل می‌گردد. حدود اختیارات وظایف این سازمان را قانون تعیین می‌کند.

 

قوه قضاییه

برچسب: قوه قضاییه
مرور روزنامه‌های شنبه هجدهم اسفندماه؛
الاسلام و المسلمین رئیسی در سمت رئیس قوه قضاییه و... پیش روی رئیس جدید قوه قضاییه را همراه با توصیه... کیهان توصیه های رهبر انقلاب به رئیس جدید قوه قضائیه... با عنوان رویکرد مردمی انقلابی و ضدفساد نیاز همیشگی قوه...
کد خبر: ۸۸۴۰۷۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۸


سید ابراهیم رییسی را به ریاست قوه قضاییه تبریک گفت... پیامی انتصاب ابراهیم رییسی را به عنوان ریاست قوه قضاییه... است در پیام رییس قوه مقننه خطاب به رییس جدید... قوه قضاییه آمده است شما از خادمان و یاران ارزشمند...
کد خبر: ۸۸۳۹۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۷


قوه ای از قوای سه گانه و سایر نیروها عدالت... وی گفت ما در هر سه قوه انسان های صالح... قوه قضائیه که در روز دوشنبه با آیین تودیع و... و نیازمند کمک نمایندگان هستیم اگر از قوه قضائیه انتظار...
کد خبر: ۸۸۳۹۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۷


مروری بر زندگینامه و سوابق ابراهیم رییسی؛
سمت ریاست قوه قضاییه منصوب کردند به گزارش « تابناک»... آیت الله دکتر رئیسی با حکم رئیس قوه قضائیه به... سال معاون اول قوه قضائیه بوده و از سال ۱۳۹۳... اول قوه قضائیه به مدت ده سال ریاست سازمان بازرسی...
کد خبر: ۸۸۳۸۱۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۶


مدیرکل روابط عمومی قوه قضاییه اعلام کرد مراسم تودیع و... معارفه رئیس قوه قضاییه ۲۰ اسفند انجام می شود به... قوه قضائیه در پی انتصاب آیت الله رئیسی به ریاست... قوه قضائیه حسن رحیمی مدیر کل روابط عمومی قوه قضائیه...
کد خبر: ۸۸۳۸۰۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۶


در حکم رهبر انقلاب برای حجت‌الاسلام و المسلمین رئیسی ریاست قوه قضائیه مطرح شد؛
تحول در قوه قضائیه و آغاز پرقدرت دوران جدیدی که... گوناگون خدمت و سوابق طولانی ایشان در قوه قضائیه و... رئیس جدید قوه قضائیه بیان کردند ...
ریاست قوه قضائیه منصوب کردند به گزارش « تابناک» رهبر... در قوه قضائیه و آغاز پرقدرت دوران جدیدی که زیبنده... خدمت و سوابق طولانی ایشان در قوه قضائیه و آشنایی... جدید قوه قضائیه بیان کردند متن حکم رهبر معظم انقلاب...
کد خبر: ۸۸۳۸۰۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۶


حضرت آیت الله خامنه ای با معرفی زودهنگام رئیس قوه... حکیم انقلاب درخواست معرفی زودهنگام رئیس جدید قوه قضائیه را... سرشار از اقدام و ابتکار در قوه قضائیه بار دیگر... و مخلص که در مدیریت سنگین قوه قضائیه در کنار...
کد خبر: ۸۸۲۹۹۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۳


اول قوه قضاییه در حاشیه نشست امروز مسئولان عالی قضایی...
قوه قضاییه در حاشیه نشست امروز مسئولان عالی قضایی در...
کد خبر: ۸۸۲۸۸۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۳


جمله لرستان کرمانشاه و سمنان را مستقل از ساختار قوه... آیت الله یزدی رئیس وقت قوه قضائیه به سمت دادستان... قوه قضائیه بود رئیسی همچنین از سال ۱۳۹۱ تاکنون با... از شاهرودی معاون اولی قوه قضائیه را گرفته که تا...
کد خبر: ۸۸۲۸۸۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۳


مرور روزنامه‌های دوشنبه سیزدهم اسفندماه؛
قاضی القضات گزارشی از سوابق رئیس جدید قوه قضائیه تهیه...
کد خبر: ۸۸۲۷۶۷    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۳


اشاره به حضور حجت الاسلام رئیسی در قوه قضائیه گفت... آقای رئیسی جایگزین آیت الله آملی لاریجانی رئیس قوه قضائیه... قضائی موضوع ریاست رئیسی و قوه قضائیه را بررسی خواهیم...
کد خبر: ۸۸۲۷۴۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۲


هزار و پانصد و هشتاد و پنجمین بسته ویژه خبری «تابناک»؛
قانون و و تهدید کنند سخنگوی قوه قضاییه اتهام «... اژه ای سخنگوی قوه قضاییه در پاسخ به سؤالی مبنی... گرفتار می شویم واکنش مصلحی به ریاست رئیسی در قوه... قضاییه حجت الاسلام حیدر مصلحی وزیرسابق اطلاعات درباره حضور آیت...
کد خبر: ۸۸۲۷۳۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۲


خود گرفت رئیس قوه قضاییه نیز بارها به استفاده از... روحی واجتماعی خود بپردازند رئیس قوه قضاییه ابراز امیدواری کرد... سوی معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قوه قضاییه...
کد خبر: ۸۸۲۰۸۴    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۱۰


در حال بررسی در قوه قضائیه است به خبرنگار برنا... گفت این لایحه در قوه مجریه توسط معاون زنان و... خانواده ریاست جمهوری تهیه و آماده شد و به قوه... قضاییه سپرده شد تا مشکلات حقوقی این طرح بررسی شود...
کد خبر: ۸۸۱۷۷۱    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۸


دادستان کل کشور با بیان اینکه قوه قضاییه در رابطه... قوه قضاییه تمام تلاش خود را به کار می بندد... با تاکید براینکه قوه قضاییه برای اینکه هیچ بنگاه تولیدی... نمی کند تصریح کرد با دستور رییس قوه قضاییه با...
کد خبر: ۸۸۱۴۹۰    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۷


تغییرات احتمالی مدیریتی در قوه قضاییه و تغییر رییس این... قوه در پایگاه اطلاع رسانی « آزادی» نوشت ترقی هر... در قوه قضایی کشور پیدا شود و هر رنگی که... این قوه به خود بگیرد حیات سیاسی و اجتماعی و...
کد خبر: ۸۸۱۴۶۹    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۷


نرخ بیمه نامه شخص ثالث خواهد بود قوه قضاییه تعیین... تعیین نرخ دیه هر سال را به رئیس قوه قضاییه... داده است اضافه کرد قوه قضاییه هر سال با بررسی... وی افزود رئیس قوه قضاییه پس از اظهارنظر کارشناسان در...
کد خبر: ۸۸۱۰۹۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۶


کد خبر: ۸۸۰۷۱۸    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۴


وزیر علوم گفت با قوه قضاییه و وزارت امور خارجه... وضعیت دانشگاه وابسته به قوه قضاییه گفت قوه قضاییه فعلا...
کد خبر: ۸۸۰۴۸۲    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۴


نبض خبر؛
کد خبر: ۸۸۰۳۳۶    تاریخ انتشار : ۱۳۹۷/۱۲/۰۳


tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv
tabnak-adv