در مورد ریتم در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

کلیات


ضرب‌آهنگ، ریتم یا ایقاع، به معنی توالی ضربه‌های آهنگ که برای موزون کردن نوای موسیقی به کار می‌رود. به عبارت دیگر تکرار پی‌درپی یک حرکت پایدار در زمان مشخص را در موسیقی وزن یا ریتم می‌نامند.


ریتم


ایقاع (ریتم) (rhythm)، در لغت به معنی افکندن و در موسیقی به معنای هماهنگ ساختن آوازهاست. توالی و تناوب منظم دو امر متقابل از قبیل حرکت و سکون، صدا و سکوت، فشار و نرمش و مانند آن‌ها که در نتیجه آن نظمی در کل اثر هنری به وجود آید.  

معنای اصطلاحی


ریتم در اصطلاح ادبی، تربیب متوالی هجا‌های بلند و کوتاه در یک مصراع شعر یا سطری از نثر است که نظمی در کل اثر می‌آفریند؛ از این نظر ایقاع از ارکان اساسی اثر ادبی، یا هنری به ویژه شعر و نثر است؛ آن‌چنان‌که لازمه زندگی است. ضربان قلب، گردش شب و روز و... بیانگر آن است که ضرباهنگ بخشی از زندگی انسان‌هاست. شاعر و نویسنده از رهگذر ضرباهنگ‌ها با شوری که می‌آفریند و فضای مساعدی که ایجاد می‌کند، خواننده را در درک کلام و دریافت مفهموم یاری می‌بخشد.


ضرباهنگ


ضرباهنگ در شعر بر‌اساس الگو‌های وزنی متداول در هر زبان به وجود می‌آید.


ایقاع در عروض


در واقع منظور از ایقاع در عروض همان وزن شعر است. ریتم حاصل تکرار و ترتیب الگوی وزن است.  

کاربرد آگاهانه ایقاع


کاربرد دقیق و آگاهانه ایقاع می‌تواند در بیان مقصود و ایجاد فضای مناسب‌تر برای فهم ک لام مؤثر باشد؛


 نمونه‌ها



ــ به‌عنوان مثال در این شعر شاعر با به کار بردن وزن پر تحرک، جنبش بهار و صدای دف و طبل را این‌گونه القا می‌کند:
به دلم از جنبش فروردین هوس آن طرفه نگار آمد ••• بزن‌ای مطرب بزن‌ای مطرب که زمستان رفت و بهار آمد
(مهدی حمیدی شیرازی)

ــ شاعر دیگری با به کاربردن این بحر محزون و آرام، فضای غم‌انگیزی برای شعر خود پدید می‌آورد:
شب آمد و دلِ تنگم هوای خانه گرفت ••• دوباره گریه بی‌طاقتم بهانه گرفت
(هوشنگ ابتهاج)


بیان یک نکته


ذکر این نکته نیز شایان ذکر است که برای ایجاد فضای عاطفی مناسب تنها انتخاب وزن مناسب کافی نیست؛ وزن به‌تن‌هایی عامل فضا‌سازی نیست؛ به عنوان مثال در شاه‌نامه با وجود اینکه وزن واحد است، اما لحظه‌های سرور و پیروزی،  جنگ و پیکار،  مرگ و غم و شکست و پیروزی به شیوه استادانه‌ای پرداخته شده است؛ به‌طوری‌که القای عاطفی مناسب خود را دارد.  

ریتم در نثر


ریتم تنها مختص به شعر نیست؛ بلکه در نثر و شعر آزاد نیز از گذر ترتیب طبیعی کلام شکل می‌گیرد. از شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ در نثر کاربرد سجع است. از نثر‌های خواجه عبدالله انصاری و گلستان سعدی‌ می‌توان به‌عنوان نثر ریتمیک نام برد. ضرباهنگ در نثر از آزادی بیشتری برخوردار است؛ زیرا لازم نیست جمله‌های نثر در الگوی وزنی معینی جا داده شود.  

شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ


نویسنده داستان و نمایش‌نامه از شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ برای القای حرکت و سکون، غم و شادی،  خشم و مهر و... استفاده می‌کند. از مهم‌ترین شیوه‌ها در نثر، آهنگ افتان و آهنگ خیزان است.


آهنگ افتان

در آهنگ افتان در هر رکن، فشار تلفظ بر هجای نخستین واقع می‌شود.


آهنگ خیزان

آهنگ خیزان آن است که در هر رکن فشار تلفظ بر آخرین هجا واقع می‌شود و در نتیجه آهنگ از کوتاهی و زیری به بلندی گرایش می‌یابد.  


مععیار‌های سنجش بلاغت
انتخاب صحیح ریتم و کاربرد مناسب ضرباهنگ، از جمله معیار‌هایی است که برای سنجش بلاغت به کار می‌رود. برای یک موضوع غم‌انگیز مثلاً مرثیه باید از ریتم کُند و غمگین استفاده کرد؛ درحالی‌که:



نمونه‌ها



ــ خاقانی در مرثیه‌ای از وزن «مفعول مفاعلن فعولن» استفاده کرده که وزنی ضربی و شاد است:‌ای قبله جان کجات جویم ••• جانی و به جان هوات جویم

ــ و یا وقار شیرازی برای زلزله‌ای این شعر را با کلماتی غم‌انگیز، اما در وزنی شاد به کار برده و در نتیجه متهم شده که شعر او از روری عاطفه و قلبی نیست:
دل درهم و خاطر به غم و سینه به تاب است ••• شهری به خروش است و جهانی به عذاب است

ــ، اما این مرثیه از قطران تبریزی ریتم مناسب دارد:
بود محال تو را داشتن امید محالبه عالمی که نباشد هرگز بر یک حال

ــ در هر صورت ریتم تنها عامل فضاسازی نیست؛ اگرچه از مهم‌ترین عوامل آن محسوب می‌شود. نمونه‌ای از نثر خواجه عبدالله انصاری:

الهی اگر طاعت بسی ندارم، در هر دو جهان جز تو کسی ندارم
الهی تا با تو آشنا شدم از خلق جدا شدم و در هر دو
جهان شیدا شدم، نهان بود و پیدا شدم.

 

در مورد ریتم در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

ریتم
انتشار موزیک ویدیوی جدید معین زد، خواننده پاپ کافی بود که او را به حاشیه ببرد و سوژه کاربران شبکه‌های اجتماعی شود! این موزیک ویدیو مشق امشبم نام دارد که تقلید عجیب معین زد از احسان دریادل حسابی سر و صدا به پا کرده است. شاهین صمدپور، خبرنگار این ویدیو را به اشتراک گذاشت و در توضیح آن نوشت: «معین زد یه ویدئو درست کرده شبیه احسان دریادل ، فقط برای اینکه همون بلا سرش نیاد همه‌ی پسرها رو ریخته دور خودش. آقای زد هستن و دوستان پسرش.» این ویدیو را می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۴۲۴۷۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۴

ریتم
حامد بهداد بازیگر سینما می‌کوشد به عنوان یک خواننده بلوز نیز به صحنه بیاید. اجرای مشترک حامد بهداد و علیرضا عصار را می‌بینید و می‌شنوید که البته این آهنگ مشخصاً در سبک بلوز نیست.
کد خبر: ۱۲۴۲۰۶۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۲۲

ریتم
همایون شجریان در جریان کنسرت در مشترکش با انوشیروان روحانی در آمریکا، بخشی از آهنگ مرغ سحر را جا انداخت و برخلاف رویه مرسوم در ایران، اجرا را متوقف کرد و با پذیرش و اشاره به اشتباهش، از ارکستر سمفونیک خواست تا آهنگ را از ابتدا اجرا کنند. این لحظات که در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته را می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۴۱۵۴۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۹

ریتم
ناصر زینعلی، خواننده پاپ در کنسرت اخیرش با همسر یکی از هوادارنش در میانه کنسرت تماس گرفت و برای او آهنگ به صورت زنده اجرا کرد. این لحظات که در فضای مجازی واکنش برانگیز بوده را می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۴۰۳۷۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۲

ریتم
علیرضا عصار و حنانه در اولین قسمت کنسرتینو که با مجوز ساترای صداوسیما از یکی از پلتفرم‌های وی او دی پخش می‌شود، آهنگ «امید جانم ز سفر باز آمد» همخوانی کردند که در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته است. این همخوانی را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۴۰۲۱۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۳/۱۱

ریتم؛
جان مریم قطعه‌ای از محمد نوری است. اجرای زنده این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۹۰۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۷

ریتم؛
منو ببخش قطعه‌ای از سیروان خسروی خواننده پاپ است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۹۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۶

ریتم
شمال تا خلیج فارس موزیک ویدیویی از صادق بنا متجدد مشهور به صادق بوقی است که ترکیبی از موسیقی شمالی و جنوبی است. این موزیک را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۸۹۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۵

ریتم
چشمات قطعه‌ای از فرزاد فرزین خواننده پاپ است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۸۹۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۴

ریتم؛
«ترسیو د کوئیتس / Tercio de quites» اثری از مارتن آنتونیو آلوارز آلونسو آهنگساز اسپانیایی است. اجرای این قطعه را توسط ارکستر سمفونیک آلخمسی اسپانیا در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۸۸۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۳

ریتم
ایران قطعه‌ای از محمد نوری درباره کشور عزیزمان ایران است. اجرای زنده این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۸۷۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۲

ریتم
گلوبند قطعه‌ای از عرفان طهماسبی است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۸۶۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۱

ریتم؛
سونات برای ابوا در دو مینور | Sonata for oboe b.c. in C minor RV 53 یکی از قطعات آنتونیو لوچو آهنگساز و ویولونیست چیره‌دست دوره باروک ایتالیا است. اجرای این قطعه را در قالب یک کوارتت با اجرای جوزپه نایلین نوازنده ابوای باروک | baroque oboe، فابینو مرلانته نوازنده آرک لوت | Archlute، مکس واروسیو نوازنده ویولنسل باروک | baroue cello و رافئله ورینا نوازنده هارپسیکورد در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۶۱۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۲۰

ریتم
اما چشمات قطعه‌‎ای از حجت اشرف زاده خواننده پاپ است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۶۰۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۹

ریتم؛
جمعه بازار قطعه‌ای به زبان گیلکی از محمد نوری است. اجرای زنده این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۵۶۰۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۸

ریتم؛
مترسک قطعه‌ای از عرفان طهماسبی است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۴۶۵۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۷

ریتم؛
من عاشقتم قطعه‌ای از گروه روناک است. اجرای این گروه تلفیقی را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۴۶۵۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۶

ریتم؛
مست عشق، قطعه‌ای از علیرضا قربانی است که متکی بر یکی از غزلیات دیوان شمس مولانا برای فیلم مست عشق به کارگردانی حسن فتحی، خوانده است. موزیک ویدیویی که متکی بر تصاویر همین فیلم ساخته شده را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۳۳۸۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۴

ریتم؛
سرزمین من قطعه‌ای از محمد نوری درباره ایران است. اجرای زنده این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۳۳۷۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۴

ریتم؛
قول بده قطعه‌ای از گروه ماکان باند است. موزیک ویدیوی این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۳۳۳۷۴   تاریخ انتشار : ۱۴۰۳/۰۲/۱۳

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment
نبض بورس - داخلی - ستون چپ