در مورد ریتم در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

کلیات


ضرب‌آهنگ، ریتم یا ایقاع، به معنی توالی ضربه‌های آهنگ که برای موزون کردن نوای موسیقی به کار می‌رود. به عبارت دیگر تکرار پی‌درپی یک حرکت پایدار در زمان مشخص را در موسیقی وزن یا ریتم می‌نامند.


ریتم


ایقاع (ریتم) (rhythm)، در لغت به معنی افکندن و در موسیقی به معنای هماهنگ ساختن آوازهاست. توالی و تناوب منظم دو امر متقابل از قبیل حرکت و سکون، صدا و سکوت، فشار و نرمش و مانند آن‌ها که در نتیجه آن نظمی در کل اثر هنری به وجود آید.  

معنای اصطلاحی


ریتم در اصطلاح ادبی، تربیب متوالی هجا‌های بلند و کوتاه در یک مصراع شعر یا سطری از نثر است که نظمی در کل اثر می‌آفریند؛ از این نظر ایقاع از ارکان اساسی اثر ادبی، یا هنری به ویژه شعر و نثر است؛ آن‌چنان‌که لازمه زندگی است. ضربان قلب، گردش شب و روز و... بیانگر آن است که ضرباهنگ بخشی از زندگی انسان‌هاست. شاعر و نویسنده از رهگذر ضرباهنگ‌ها با شوری که می‌آفریند و فضای مساعدی که ایجاد می‌کند، خواننده را در درک کلام و دریافت مفهموم یاری می‌بخشد.


ضرباهنگ


ضرباهنگ در شعر بر‌اساس الگو‌های وزنی متداول در هر زبان به وجود می‌آید.


ایقاع در عروض


در واقع منظور از ایقاع در عروض همان وزن شعر است. ریتم حاصل تکرار و ترتیب الگوی وزن است.  

کاربرد آگاهانه ایقاع


کاربرد دقیق و آگاهانه ایقاع می‌تواند در بیان مقصود و ایجاد فضای مناسب‌تر برای فهم ک لام مؤثر باشد؛


 نمونه‌ها



ــ به‌عنوان مثال در این شعر شاعر با به کار بردن وزن پر تحرک، جنبش بهار و صدای دف و طبل را این‌گونه القا می‌کند:
به دلم از جنبش فروردین هوس آن طرفه نگار آمد ••• بزن‌ای مطرب بزن‌ای مطرب که زمستان رفت و بهار آمد
(مهدی حمیدی شیرازی)

ــ شاعر دیگری با به کاربردن این بحر محزون و آرام، فضای غم‌انگیزی برای شعر خود پدید می‌آورد:
شب آمد و دلِ تنگم هوای خانه گرفت ••• دوباره گریه بی‌طاقتم بهانه گرفت
(هوشنگ ابتهاج)


بیان یک نکته


ذکر این نکته نیز شایان ذکر است که برای ایجاد فضای عاطفی مناسب تنها انتخاب وزن مناسب کافی نیست؛ وزن به‌تن‌هایی عامل فضا‌سازی نیست؛ به عنوان مثال در شاه‌نامه با وجود اینکه وزن واحد است، اما لحظه‌های سرور و پیروزی،  جنگ و پیکار،  مرگ و غم و شکست و پیروزی به شیوه استادانه‌ای پرداخته شده است؛ به‌طوری‌که القای عاطفی مناسب خود را دارد.  

ریتم در نثر


ریتم تنها مختص به شعر نیست؛ بلکه در نثر و شعر آزاد نیز از گذر ترتیب طبیعی کلام شکل می‌گیرد. از شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ در نثر کاربرد سجع است. از نثر‌های خواجه عبدالله انصاری و گلستان سعدی‌ می‌توان به‌عنوان نثر ریتمیک نام برد. ضرباهنگ در نثر از آزادی بیشتری برخوردار است؛ زیرا لازم نیست جمله‌های نثر در الگوی وزنی معینی جا داده شود.  

شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ


نویسنده داستان و نمایش‌نامه از شیوه‌های ایجاد ضرباهنگ برای القای حرکت و سکون، غم و شادی،  خشم و مهر و... استفاده می‌کند. از مهم‌ترین شیوه‌ها در نثر، آهنگ افتان و آهنگ خیزان است.


آهنگ افتان

در آهنگ افتان در هر رکن، فشار تلفظ بر هجای نخستین واقع می‌شود.


آهنگ خیزان

آهنگ خیزان آن است که در هر رکن فشار تلفظ بر آخرین هجا واقع می‌شود و در نتیجه آهنگ از کوتاهی و زیری به بلندی گرایش می‌یابد.  


مععیار‌های سنجش بلاغت
انتخاب صحیح ریتم و کاربرد مناسب ضرباهنگ، از جمله معیار‌هایی است که برای سنجش بلاغت به کار می‌رود. برای یک موضوع غم‌انگیز مثلاً مرثیه باید از ریتم کُند و غمگین استفاده کرد؛ درحالی‌که:



نمونه‌ها



ــ خاقانی در مرثیه‌ای از وزن «مفعول مفاعلن فعولن» استفاده کرده که وزنی ضربی و شاد است:‌ای قبله جان کجات جویم ••• جانی و به جان هوات جویم

ــ و یا وقار شیرازی برای زلزله‌ای این شعر را با کلماتی غم‌انگیز، اما در وزنی شاد به کار برده و در نتیجه متهم شده که شعر او از روری عاطفه و قلبی نیست:
دل درهم و خاطر به غم و سینه به تاب است ••• شهری به خروش است و جهانی به عذاب است

ــ، اما این مرثیه از قطران تبریزی ریتم مناسب دارد:
بود محال تو را داشتن امید محالبه عالمی که نباشد هرگز بر یک حال

ــ در هر صورت ریتم تنها عامل فضاسازی نیست؛ اگرچه از مهم‌ترین عوامل آن محسوب می‌شود. نمونه‌ای از نثر خواجه عبدالله انصاری:

الهی اگر طاعت بسی ندارم، در هر دو جهان جز تو کسی ندارم
الهی تا با تو آشنا شدم از خلق جدا شدم و در هر دو
جهان شیدا شدم، نهان بود و پیدا شدم.

 

در مورد ریتم در ویکی تابناک بیشتر بخوانید

ریتم
خواننده‌های لس آنجلسی که اغلب آنها در دهه ششم، هفتم و هشتم زندگی‌شان هستند، همچنان قصد ندارند با وجود از دست دادن صدایشان، از خوانندگی دست بکشند و همین باعث شده آنها دستمایه شوخی و تمسخر واقع شوند. پس از فالشخوانی ابی، ستار، شادمهر عقیلی و امید در کنسرت‌ها، حالا سیاوش شمس، مشهور به سیاوش صحنه، ویدیویی از آوازخوانی‌اش منتشر کرده که نشان می‌دهد کار او نیز تمام است. برخی کاربران در فضای مجازی صدای این خواننده را با کاراکتر بامشاد در سریال نقطه‌چین مقایسه کرده‌اند. این ویدیو را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۵۵۴۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۸

ریتم؛
«عصر زیبا / Beau Soir» قطعه‌ای از کلود دبوسی، آهنگساز فرانسوی است. اجرای این قطعه را توسط دومینیک واگنر نوازنده کنترباس و کن کاکمور، نوازنده پیانو در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۵۲۳۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۴

ریتم؛
«سوئیت شماره 5 برای چلو در دو مینور / Bach - Cello Suite no. 5 in C minor» اثر یوهان سباستیان باخ آهنگ‌ساز و نوازنده ارگ و هارپسیکورد اهل آلمان است. اجرای این قطعه با اجرای سوزوکی هیدیمی نوازنده ویولنسل اهل ژاپن را در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۵۲۲۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۳

ریتم؛
دولت عشق یکی از قطعات آلبوم شورانگیز به آهنگسازی حسین علیزاده و آواز شهرام ناظری است. اجرای این قطعه را در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۵۲۱۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۲

ریتم
محسن یگانه در آخرین کنسرت‌ مرتضی پاشایی او را سوپرایز کرد و روی صحنه آمد و آنها با هم قطعه یکی هست از مرتضی پاشایی را به صورت مشترک اجرا کردند. این اجرا را از دو زاویه در تابناک می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۰۵۱۶۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۷

ریتم
ایرج خواجه امیری همزمان با هفتم گلپا با انتشار ویدیویی با بازخوانی مسیری که با او از دوران کودکی طی کرد، تعریف کرد که که هرگز او و گلپا به هم حسادتی نداشتند و جای گلپا در بهشت است. حرف‌های احساسی ایرج را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۴۰۹۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۱

ریتم
تصاویری از پیانونوازی مسلط مهراوه شریفی نیا بازیگر سینما و تلویزیون منتشر شده است. این اجرای کوتاه را می‌بینید و می‌شنوید .
کد خبر: ۱۲۰۳۶۰۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۸

نبض خبر
همایون شجریان در گفت و گو با فردوسی پور، روایت‌های جالبی از دوران کودکی و نوجوانی و تجربه‌هایش و برخورد پدرش استاد محمدرضا شجریان را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۳۵۷۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۸

ریتم
همایون شجریان جزو معدود هنرمندان ایرانی است که در رشته‌ بوکس فعالیت می‌کند. او در بخشی از برنامه‌ای که فردوسی پور درباره‌اش ساخته، با عادل به باشگاه بوکس می‌رود و از علاقه‌اش به مشت زنی می‌گوید و سپس هر دو درون رینگ می‌روند. این بخش را در تابناک می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۰۳۵۷۳   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۸

ریتم
یک نفس آرزوی تو قطعه‌‌ای از همایون شجریان خواننده موسیقی سنتی با تکیه بر غزلی از کمال جعفری امام زاده و بر روی ملودی از سعید فرج‌پوری است. اجرای متفاوت این قطعه را می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۳۵۷۱   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۸

ریتم
تصاویری منتشر شده که نشان می‌دهد شادمهر عقیلی برای خواندن غیرزنده در کنسرت و پلی بک، از یک پدال کنترل در صحنه استفاده می‌کند. این خواننده لس آنجلسی که مدتی در حال ترویج قماربازی آنلاین‌ بود و به همین دلیل در معرض نقد قرار گرفته بود، کنسرت‌های اخیرش یک به یک با حواشی عجیب مواجه می‌شود. این لحظات را که در فضای مجازی مورد توجه قرار گرفته، می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۰۳۵۴۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۸

ریتم؛
«پرلود، فوگ و آلگرو در می بمل ماژور / Prelude, Fugue, and Allegro in E-flat major, BWV 998» اثر یوهان سباستیان باخ آهنگ‌ساز و نوازنده ارگ و هارپسیکورد اهل آلمان است. اجرای این قطعه را توسط مایکل گراتوویچ نوازنده گیتار کلاسیک در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۳۳۶۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۹

ریتم؛
دوسِت دارم قطعه‌ای از مصطفی راغب خواننده موسیقی پاپ است. اجرای این قطعه را در تابناک می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۳۳۴۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۹/۰۱

ریتم؛
یک دوئت کنترباس را با اجرای دومینیک واگنر و جورج برین‌اشمید نوازندگان دبل باس در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۳۳۳۵   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۳۰

ریتم
مراسم خصوصی وداع با گلپا در منزل شخصی این خواننده موسیقی سنتی ایران با حضور گروهی از اهالی هنر و خانواده برگزار شد. احسان خواجه امیری، سالار عقیلی و محمد گلریز -برادر اکبر گلپایگانی- به اجرای زنده‌ای کوتاه پرداختند و اعضای خانواده گلپا آخرین وداع را با پیکرش را انجام دادند و پیکر برای غسل، تشییع و تدفین در ساعت 10 صبح امروز -سه شنبه 16 آبان- به بهشت زهرا منتقل شد. تصاویر کوتاهی از این مراسم خصوصی و حال و هوایش را در تابناک می‌بینید.
کد خبر: ۱۲۰۳۰۸۰   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۱۶

ریتم؛
«خیال / Reverie - Nocturne, Op.19» یک نوکترون اثر جولیو رگوندی آهنگساز سوئیسی است. اجرای این قطعه را توسط الکساندر میلوانو نوازنده گیتار در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۱۶۴۷   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۸

ریتم؛
«سوئیت شماره 3 برای چلو در دو مینور / Cello Suite no. 3 in C major BWV 1009» قطعه‌ای از یوهان سباستیان باخ آهنگ‌ساز و نوازنده ارگ و هارپسیکورد اهل آلمان است. اجرای این قطعه را توسط رینر وینک نوازنده ویلنسل در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۱۶۳۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۵

ریتم؛
حسین محمد علیزاده موسیقی‌دان، ردیف‌دان، آهنگ‌ساز، پژوهش‌گر و نوازنده تار و سه‌تار اهل ایران و نامزد دریافت سه جایزه گرمی است. این هنرمند برجسته ایرانی در این ویدیوی قدیمی زندگی‌اش را روایت می‌کند. روایت علیزاده از علیزاده را در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۱۶۲۹   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۴

ریتم؛
«بارون بباره» قطعه‌ای از مصطفی راغب خواننده موسیقی پاپ است. اجرای این قطعه را در «تابناک» می‌بینید و می‌شنوید.
کد خبر: ۱۲۰۱۶۲۲   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۳

ریتم؛
«من چه دانم» یکی از غزلیات دیوان شمس مولانا جلال الدین بلخی است که شهرام ناظری در آلبوم مولویه خوانده است و در عین حال در کنسرت‌های مختلف اجرا کرده است. پیش از این یک اجرا از این قطعه را در «تابناک» شنیده‌اید و اکنون به اجرایی به کمی تنظیم متفاوت در پاریس گوش می‌سپارید.
کد خبر: ۱۲۰۱۶۱۸   تاریخ انتشار : ۱۴۰۲/۰۸/۲۲

nabzefanavari
ostanha
bato
farhangi
jahan
economic
sport
social
parliment