پیشنهادی برای تجمیع بهینه انتخابات

در آغاز سخن، اشاره به سابقه موضوع تجمیع انتخابات، می‌تواند به روشن شدن موضوع کمک کند، با توجه به این که هر ساله یک انتخابات سراسری در ایران برگزار می‌شود و به طور طبیعی، تهیه مقدمات این کار بزرگ و مهم و برگزاری و پیامدهای آن، هزینه‌های بسیاری دارد، موضوع تجمیع انتخابات، به گونه‌ای که زمان بندی آن، طوری طراحی شود که هر دو سال یک بار انتخابات برگزار و چهار انتخابات ریاست جمهوری، مجلس شورای اسلامی، مجلس خبرگان رهبری و شوراهای اسلامی شهر و روستا در آغاز کار و به فاصله هر دو سال یک بار تجمیع شود، مطرح شد.

«با کوتاهتر شدن دوره چهارم شوراهای اسلامی شهر و روستا، انتخابات دوره پنجم شوراهای اسلامی، همزمان با انتخابات دوره یازدهم ریاست جمهوری در یک روز برگزار شود، به گونه‌ای که آغاز به کار شوراهای اسلامی پنجم یک ماه پس از آغاز دوره ریاست جمهوری یازدهم باشد».

البته گزینه‌های گوناگون دیگری نیز مطرح بود که با توجه به این که خلاف قانون اساسی بوده و یا منجر به تمدید مدت یا کاهش مدت یکی از نهادهای برگزیده می‌شد، مورد تصویب قرار نگرفت؛ بنابراین، با توجه به این قانون، باید دوره چهارم انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا در اواخر سال 1389 برگزار شود و همان‌گونه که قانون فوق تعیین کرده است، برای این که انتخابات دوره پنجم شوراها با دوره یازدهم ریاست جمهوری همزمان برگزار می‌شود، اعضای شوراهای شهر و روستا، باید در دوره چهارم برای مدت زمانی کمتر از دو سال به جای چهار سال تعیین شوند؛ به عبارت دیگر، طول عمر شوراهای اسلامی شهر و روستای دوره چهارم، کمتر از دو سال خواهد بود.

بنابراین، در اوضاع کنونی، یک نظریه معتقد به اجرای همین قانون و به همین شکل است و نظریه دیگر بر این باور است که عمر شوراهای کنونی برای این مدت، کمتر از دو سال تمدید و انتخابات دوره چهارم شوراها با دوره یازدهم ریاست جمهوری همزمان برگزار شود.

طرفداران نظریه اول، ‌تمدید دوره کنونی را خلاف می‌دانند و اظهار می‌دارند، مردم برای چهار سال به این افراد رأی داده‌اند و حال بدون مراجعه به رأی مردم، اضافه کردن دو سال دیگر به دوره فعالیت آنها، درست نیست.

طرفداران نظریه دوم، برگزاری یک انتخابات سراسری با همه گرفتاری‌ها و هزینه‌ها برای کمتر از دو سال را به صرفه‌ و صلاح نمی‌دانند؛ البته نظریه‌ای هم هست که تجمیع انتخابات شوراها یا هر انتخاباتی با انتخابات ریاست جمهوری را مناسب ندانسته و آن را دارای ثبات و پایداری نمی‌داند، چراکه تجربه سی سال گذشته انقلاب، نشان می‌دهد که سه دوره ریاست جمهوری از 9 دوره برگزار شده، منجر به ناتمام ماندن دوره شده و برگزاری انتخابات زودتر از موعد را باعث می‌شود (دوره اول، دوم و چهارم) و این احتمال در آینده نیز هست. همچنین چون انتخابات ریاست‌جمهوری به یک فرد بستگی دارد، ممکن است، به هر دلیلی، منجر به ناتمام ماندن دوره برگزاری انتخابات زودرس شود و بار دیگر، دوره برگزاری انتخابات تجمیعی به هم بخورد.

بنابراین، همان‌گونه که ملاحظه می‌نمایید، هر سه نظریه دارای اشکالاتی است که قابل توجه بوده و نمی‌توان بی‌تفاوت از کنار آن گذر کرد. به همین علت، ارایه راهکارهایی که این اشکالات را نداشته و قابلیت اجرایی نیز داشته و در چهارچوب قانون اساسی هم قرار گیرد، می‌تواند راهگشا باشد؛ بنابراین، پیشنهاد زیر در شرایطی که کمیسیون ویژه‌ای هم در مجلس به بررسی این امر می‌پردازد، ارایه می‌شود:

پیشنهاد این است که انتخابات شوراها باید با انتخابات مجلس شورای اسلامی تجمیع شود، چرا که با هم سنخیت بیشتری داشته و حالت محلی دارند، اما انتخابات ریاست جمهوری که یک انتخابات سراسری است، به صورت جداگانه برگزار شود. همچنین انتخابات خبرگان رهبری که هر هشت سال یک بار انجام می‌شود، بنا به همزمانی هر کدام از موارد نامبرده، تجمیعی برگزار شود.

حال با توجه به این کلیات برای مقطع کنونی، پیشنهاد این است که انتخابات دوره چهارم شوراها در پایان امسال ـ که مهلت قانونی آن هم هست ـ برگزار شود و عمر این دوره شوراها پنج سال و اندی باشد، به گونه‌ای که با پایان دوره نهم مجلس شورای اسلامی، همزمان بوده و دوره پنجم شوراهای اسلامی شهر و روستا با دوره دهم مجلس شورای اسلامی به صورت تجمیعی برگزار شود.

همان گونه که ملاحظه می‌کنید؛ نخست این که چون طول دوره شوراها در قوانین عادی تعیین شده، این امر مغایرتی با قانون اساسی ندارد. دوم آن که از همان آغاز، مردم در این دوره برای پنج سال و اندی رأی می‌دهند و تخطی از رأی مردم هم صورت نمی‌گیرد. و سوم، تجمیع انتخابات مجلس و شوراها از ثبات و پایداری دایمی برخوردار است و حوادث و وقایع، دوره زمانبندی را نیز بر هم نمی‌زنند.