فتاوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله) در مورد چک و سفته

فتاوای آیت الله العظمی مکارم شیرازی (مدظله)
چک و سفته
١ – فروش چک به خود بدهکار

سؤال: فروش چک به خود بدهکار یا دیگری فرق می کند؟

جواب: اشکالی ندارد.

٢ – عنوان فقهی چک و سفته

سؤال: در ضمان وام بانکی، چک یا سفته ای که از ضامن دریافت می شود چه عنوان فقهی دارد؟

جواب: داخل در عنوان ضمانت است.

٣ – خرید کالا با چک شخص دیگر

سؤال: مشترى چکهایى را به بایع مى پردازد، که صادر کننده آن شخص ثالثى است. در صورت عدم تبدیل چکها به وجه نقد (به لحاظ عدم موجودى) آیا بایع حقّ رجوع به مشترى را دارد، یا این که با قبول چک شخص ثالث، ذمّه مشترى برىء و ضمان به ذمّه صاحب چک (شخص ثالث) منتقل مى شود؟ آیا بین موردى که شخص ثالث چک مذکور را بابت بدهى خود به مشترى داده، و جایى که صرفاً به عنوان امانت، یا تضمین، تحویل او داده تفاوتى وجود دارد؟

جواب: چک حواله اى بیش نیست، و ذمّه خریدار تا چک وصول نشود، مدیون فروشنده است; مگر این که فروشنده در حین معامله بپذیرد که ذمّه ثالث را به جاى ذمّه خریدار قبول کند.

٤ – رهن با چک و سفته

سؤال: یکى از مسائل لازم در اسناد تجارتى (چک، سفته، برات) پشت نویسى آنهاست که به وسیله پشت نویسى انتقال آنها صورت مى گیرد امّا نظر به این که اینها در بین تجّار و بازرگانان ارزش تجارتى دارند و حتّى به جاى وجه نقد معامله و معاوضه مى شوند آیا مى توان این اسناد را به طور مستقل (نه این که همراه با قراردادى نزد بانک وثیقه باشند) به عنوان مال مرهونه (مال در گرو وثیقه) وثیقه و گرو گذاشت یا نه؟

جواب: اگر چک و سفته از فرد معتبری باشد می توان آن را به عنوان وثیقه پذیرفت.