رشد سطح جنگلها یا افزایش تخریب؟
معاون امور جنگل سازمان جنگلها و مراتع و آبخیزداری کشور در حالی از رشد سطح جنگلهای ایران به نسبت 10 سال گذشته خبر میدهد که جنگل شناسان متخصص، وضعیت منابع حیاتی به خصوص جنگلهای کشور را به شدت رو به تخریب ارزیابی میکنند.
به گزارش خبرنگار مهر، روز درختکاری به عنوان سنتی نیکو در حالی از سوی متولیان امور جنگلها گرامی داشته میشود که جنگلهای ایران به لحاظ کمی و کیفی در شرایط نامطلوبی قرار دارند و هر روز شاهد اخباری ناگوار از تخریب و قطع دسته جمعی درختان کهن این سرزمین به بهانههای مختلف هستیم.
در همین حال رئیس هیأت مدیره جامعه جنگلبانی ایران در گفتوگو با خبرنگار مهر با انتقاد از وضعیت مدیریت منابع حیاتی کشور گفت: به طور کلی بستر حیات در ایران در معرض خطر قرار گرفته است. آب، هوا، خاک و پوششهای گیاهی به شدت رو به تخریب است. طبیعت ایران در بسیاری نقاط به سمت مرگ حرکت میکند و زیست بوم این سرزمین تاریخی در حال از بین رفتن است.
مهندس کاظم نصرتی دلیل از بین رفتن منابع آبی ایران را شرایط وخیم طبیعت به خصوص جنگلها ایران عنوان کرد و افزود: از یکطرف جنگلهای کشور رو به تخریب هستند و از طرف دیگر منابع زیرزمینی و سفرههای آب که جزو ذخایر استراتژیک هر کشور محسوب میشوند رو به پایان است. آنچه آمار و ارقام دولتی نشان میدهد دور از واقعیت است زیرا طبیعت کشور واقعیت خود را نشان میدهد.
علی اوسط منتظری تاکید کرد: یک میلیون و 939 هزار هکتار وسعت جنگلهای شمال است که به طور تقریبی بالای سه درصد رشد را نسبت به 10 سال گذشته نشان میدهد. این رشد مربوط به تقویت جنگل در سنوات گذشته است و اثرات آن الان دیده میشود و این مسیر زیر نظر سازمان بین المللی فائو طی شده است.
این مقام مسئول در سازمان جنگلهای ایران اضافه کرد: جنگلها در گذشته روندی کاهشی را طی کردهاند ولی در حال حاضر این روند سیر صعودی پیدا کرده و مطالعات موسسههای تحقیقاتی نشان میدهد که وضعیت جنگلهای ایران بهبود یافته است.
از سوی دیگر، کارشناس جامعه غیر دولتی جنگلبانی ایران میزان تخریب فرسایش آبی ایران را بالاتر از 6 برابر استاندارد جهانی اعلام کرده و در این باره میگوید: خاک جنگلهای ایران در حال از بین رفتن است و آثار و شواهد آن کاملا مشهود است. نگاهی به تخریب گسترده جنگلهای زاگرس، ابر، جنگلهای شمال، گلستان و دیگر مناطق ایران بیندازید. تالابها و دریاچههای کشور خشک شدهاند. نمیتوان همه این تخریبها را پای خشکسالی گذاشت. افت حجم آبی سفرههای زیرزمینی هماهنگی جدی با میزان چاههای غیر مجاز دارد.
کاظم نصرتی تاکید کرد: نه تنها ارادهای قوی و جدی برای جلوگیری از تصمیمات تخریبی در حوزه منابع طبیعی و جنگلها و محیط زیست وجود ندارد بلکه بسیاری از تصمیات و دستورها همسو با تخریب بیشتر صادر میشود. به عنوان مثال پروندههای تجاوز بالای هزار هکتار در اراضی طبیعی اطراف تهران به دستور مستقیم مقامات صورت گرفته است که این خود چراغ سبز نشان دادن به متخلفان و متجاوزان به منابع طبیعی و محیط زیست است.
این کارشناس جنگل با اشاره به مذاکرات انجام شده برای قانونی کردن تخریب و حمایت قانونی از مخربین جنگلها و منابع طبیعی افزود: کم کم دارند به متجاوزان امید میدهند که میتوانند تخریب بیشتری انجام دهند و انگار ارادهای آگاهانه دارد محیط زیست و منابع طبیعی این مملکت را به یغما میبرد.
رئیس جامعه جنگلبانی ایران فقدان قدرت و مکانیزیم اجرایی برای عمل به تکلیف دستگاههای حکومتی و متولی منابع طبیعی و محیط زیست را از نشانههای اراده آگانه برای تخریب بیشتر دانست و اضافه کرد: سازمانی میتواند وظایف حکومتی خود مانند حفاظت از جنگلها یا محیط زیست را درست انجام دهد که اقتدار داشته باشد در حالی که همیشه این دو نهاد حکومتی ضعیف نگه داشته شدهاند.
این متخصص جنگل با تاکید بر مفید بودن درختکاری گفت: اینکه بعضی مواقع گفته میشود اگر تخریبی در حوزه جنگلهای کشور انجام شود جای آن درخت کاشته میشود تفکر غلطی است چرا که طبیعت در هر نقطهای شرایط خاص خودش را دارد. ایجاد و کاشت جنگلهای شمال و یا زاگرس در دیگر مناطق کشور امکانپذیر نیست. اگر جنگلهای شمال را حفاظت کنند و خود در تخریب آن دست نداشته باشند نیازی حتی به کاشت درخت نیست.
نصرتی همچنین افزود: بسیاری از نقاط کشور نیاز به کاشت درخت دارد اما مهمتر از آن حفاظت است که اگر جنگلها و مراتع کشور مدیریت شوند نیازی به کار زیادی نیست زیرا طبیعت خودش میتواند خود را احیا و بازسازی کند ولی باید با ارادهای که منابع طبیعی و محیط زیست کشور را با خطر نابودی مواجه کرده مقابله کرد.
به نظر میرسد جنگلهای ایران نیازمند نگاهی فرابخشی و قدرتمند در حوزههای حفاظتی است و نظرات کارشناسی و تخصصی کارشناسان در مورد نابسامانی جنگلها میتواند هشداری جدی برای تقویت برنامه ریزی و توجه بیشتر مسئولان تلقی شود.
با این حال مدیران کشور در تقابل با نگاه نقادانه فعالان و کارشناسان مستقل محیط زیست و منابع طبیعی دست به ارائه آمارهایی میزنند که نیازمند تامل بیشتری است اما نمیتوان از نقش دستگاههای دولتی در تخریب زیستگاهها و ذخیره گاههای جنگلی و محیط طبیعی ایران بی تفاوت گذشت.
