از «ده و ده .... و ده؟» تا... «فيتيله، جمعه تعطيله!»

یادداشت حاضر از علی درستکار، مجری زبر دست و کارشناس نام آشنای حوزه اندیشه و دین در صدا و سیماست که برای آفتاب نگاشته شده است. این دانش آموخته دانشگاه امام صادق، در خصوص برنامه مشهور تلویزیونی «فیتیله، جمعه تعطیله» که توسط مجید قناد تهیه می‏شود، نظراتی دارند که به خوانندگان محترم ارائه می‏شود.

تحسين
«دست و هورا....!» ... و صداي موسيقي و آهنگ ريتميک و شاد سه خواننده فيتيله‏اي شبکه دو است که از لاي در اتاق، خواب صبح جمعه پدر، مادر و يا هر دوي ايشان را برمي‏آشوبد! خواب تنهاروزي از هفته که - اگر پدر و مادر بخواهند بيش‏تر ادامه دهند، ممکن است؛ بچه‏هاي کوچک‏تر اما، با وجود اين‏که آن‏ها هم تنها همين يک روز تعطيل را دارند، با شوق تمام، خود را براي تماشاي «فيتيله» و درک اولين دقايق آن، از رخت‏خواب بيرون مي‏اندازند و مشتاق و کنج‏کاو، پاي تلويزيون مي‏نشينند.

با گذشت دقايقي از اين وضعيت، صداي کف‏زدن دانش‏آموزان ابتدايي، هم‏خواني آهنگين، شاد و شورانگيز گروه سه‏نفري فيتيله‏اي، خوابيدگان بزرگ‏تر را هم به آرامي پاي تلويزيون مي‏کشد و به‏طور خودبه‏خود، مي‏خنداند، همه را مي‏خنداند، و دقايقي ديرتر، پس از تکرار اين امر، کسالت خواب و زور بيداري خلاف ميل را زايل مي‏سازد و فضاي شادي را در مجموعه خانه و اعضاي خانواده مي‏آفريند.

با نگاهي به سال‏هاي دورتر، «مجيد قناد» را بزرگترها با «ده و ده ... و ده؟!» مي‏شناسند؛ مجري برنامه‏اي که مسابقه بود و پرسش و محاسبه امتيازات شرکت‏کنندگان، با عبارت «ده و ده .... و ده؟» يعني همان نقطه شور برنامه؛ امروز اما، «قناد» با جهد و جستي حرفه‏اي که کرده، به اتفاق گروه پيش و پشت صحنه و هماهنگي، هم‏فکري و درآميختگي همه‏جانبه حرفه‏اي، قدرت اين را يافته تا برترين برنامه کودک و نوجوان تلويزيون‏مان را بسازد و رضايت عميق و مستمر خُرد و پير را از آن خود نمايد؛ رضايتي که – به‏خصوص- اين روزها، يک برنامه راديو- تلويزيوني، به‏سختي  و گاهي هم، - تقريباً- هرگز به دست نمي‏آورد! رضايتي که حتي با هزينه مبالغي بالا از پول و وقت و ايده و رنگ و نور و هر عامل تأثيرگذار ديگر، در يک کار و برنامه تلويزيوني، باز، دست نمي‏دهد.

سه خواننده و بازي‏گر بسيار فهيم، لطيف‏طبع، باريک‏بين، کاربلد، ماهر و هنرمند فيتيله‏اي، در آميزش با توان و تجربه و مهارت «عموقناد»، در برابر شور صادق و کودکانه جمعيت دانش‏آموز حاضر در استوديو، با سرعت، سادگي و ارزاني، تغيير فرم، لباس، دکور و ژست مي‏دهند و در کنار کار حرفه‏اي، يا به‏تر بگويم، هم‏کاري حرفه‏اي شاعر باذوق، موزيسين و نوازنده پشت صحنه، کار سنگين و در عين حال، حساس «پيام‏رساني» (در اين روزها) را اجرا مي‏کنند و در اين مسير، شادي و نشاط لازم براي يک روز تعطيل را به درون خانه‏ها منتقل مي‏کنند، آن‏ها چنان اين عمليات سهل و ممتنع داخل استوديو، استوديويي که معمولاً نماد ملال و عامل کسالت مخاطب است را گاه پرجاذبه مي‏سازند که بيننده را از بيرون شدن از فضا، به مناسبت برنامه‏هاي ضبط‏شده و آماده پخش، مي‏رنجاند!

في‏الجمله، اين توفيق جمعي، جمع اين توفيق و اين ميزان از جذابيت، کم‏نظير و نادر است؛ هم در حالاي تلويزيون ما و هم در هروقت و هر شبکه ديگر آن!

پرمغزي قطعات نمايشي، با محوريت يک موضوع خاص و تعقيب يک آموزه ايراني، اخلاقي، اجتماعي، معيشتي، ديني و نظاير آن، شادابي ملودي‏ها و شعرها، سادگي آرايش‏ها و لباس‏ها، توانايي بالاي گروهي در اجراي طراحي‏شده و بداهه (وقتي که سه‏نفري اشتباهات پيش‏بيني‏نشده را با ظرافت و لطافت، نه تنها مي‏پوشانند که به کرّات، تبديل به چاشني خوشايند هنري مي‏کنند)، کنترل مرزهاي ادبي و هنري و اخلاقي و ديني و آموزشي و حتي مناسبتي، در هر يک از موارد يادشده، هماهنگي يک‏يک اعضاي برنامه، از تصويربرداران، کارگردان، تهيه‏کننده، نورپرداز، صدابردار و باقي عوامل ناپيداي مؤثر، و از همه مهم‏تر، زبان و توان علمي و حرفه‏اي و تخصصي همه اعضاي گروه که قطعاً محصول مديريتي درست و سنجيده، براي بالاتر بردن بار محتوايي بخش‏هاي مختلف برنامه است، عناصر آفريننده گوهر گران‏بهاي «توفيق» در اين برنامه است.

تنبيه
با اين حال و نيز براي آن‏که اين سطور، خالي از شبهه «هم‏صنفي‏گري» و «پارتي‏بازي» نماند، نمي‏توان جاي خالي کار جدي‏تر «مجيد قناد»، براي طراحي، بيان و عرضه گفتارهاي سنجيده‏تر، عميق‏تر و مناسب‏تر در هرباره نديد؛ رقت جملات و گفتار او، گاهي چنان است که خالي از آزار خاطر نيست! هرچند امثال من، بايد فراموش نکنيم که اين برنامه، براي «کودک» است و «نوجوان»، سطح کار، بايد مناسب سليقه و سطح دانايي و توانايي او باشد، نه هم‏قد کودک ريش‏دار و موسفيدي مثل من!
افراط و تفريط هم البته، آفتي است که برنامه‏سازان و مديران تلويزيون و - در جاي خود، مديران راديو، لازم است پيوسته، مواظب آن باشند؛ از زياده‏روي تصويربردار و کارگردان در بستن کادرهاي نامتوازن و نامتعارف، تا افزايش زمان پخش و کپي کار، توسط شبکه‏هاي ديگر، همگي آفت‏هاي احتمالي اين توفيق‏هاست؛ انکار نمي‏توان کرد که افراط و تفريط، گاه، چنان به کار و حس مخاطب صدمه مي‏زند که يا جبران‏نشدني است يا به‏ارزاني، رفع و رجوع نمي‏شود.

ترغيب
اميد آن‏که مسئولان تلويزيوني، بلکه مديران عالي‏تر و ارشد کشور، به‏شکلي مناسب، قدردان و مشوق کار و مديران و اعضاي اين گروه زحمت‏کشيده و سردوگرم‏چشيده بوده، براي تکثير اين خير ملي و فرهنگي، همت ويژه گمارند؛
من اگر نزديک به رهبري ـ به عنوان رييس ارشد سازمان صدا و سيما- بودم - مثلاً، ايشان را - که از خيلي پيش‏تر، با درک اهميت شادبودن جامعه و کار براي کودکان، بر خلق چنين فضاهايي از سوي صدا و سيما نظر و تأکيد داشته‏اند ـ ترغيب مي‏کردم تا جمعه‏اي، سرزده، سر صحنه اين شورآفريني حاضر شوند و در حمايت، تقويت و کمک به يک «عمل صالح» و «گروه نيک»، نظارت نزديک و مشارکت عالي نمايند....!

تشويق
.... «دست و هورا ....!»